Кіріспе

Пакистандық крикетші Салман Батт (пәнджәби: سلمان بٹ; 7 қазан 1984 жылы туған) – бұрынғы пакистандық крикетші және капитан. Ол 2003 жылдан 2010 жылға дейін Пакистан ұлттық крикет құрамасы сапында ойнады, бірақ 2010 жылғы матчтарды тікелей нәтижесіне ықпал ету ісіне қатысқандығы үшін бес жылға жарыстан шеттетілді. Батт 2009 жылы ICC World Twenty20 турнирін жеңіп алған Пакистан құрамасының құрамында болды. Ол сол қолымен ойнайтын, тұрақты тест және ODI форматындағы ашылушы шабуылшы болды. 3 қыркүйек 2003 жылы Бангладешке қарсы өткен үшінші тест матчында тұңғыш рет өнер көрсетті, ал бір жыл өткен соң, 22 қыркүйек 2004 жылы Батыс Индияға қарсы ODI дебютін жасады. 16 шілде 2010 жылы Пакистан тест құрамасының капитаны болып тағайындалды. Офсайд аймағындағы шеберлігімен белгілі болды. Үндістанға қарсы 21 матчта 52 орташа есеппен 5 ODI жүздік соқты. 29 тамыз 2010 жылы матчтарды тікелей нәтижесіне ықпал етуге қатысты айыптауларға ұшырады. 31 тамыз 2010 жылы Пакистан құрамасының капитаны лауазымынан алынып, қылмыстық іс жүргізілгенге дейін ODI құрамасынан шеттетілді. Крикет ойнауға он жылға тыйым салынды, оның бес жылы шартты жаза ретінде белгіленді. 2011 жылдың қараша айында Мохаммад Амир және Мохаммад Асифпен бірге матчтарды тікелей нәтижесіне ықпал етуге қатысқандары үшін 30 айға сотталды. 21 маусым 2012 жылы түрмеден босатылды. 2015 жылдың тамызында Халықаралық крикет кеңесі Батт пен оның серіктері Мохаммад Амир мен Мохаммад Асифке қатысты тыйымды алып тастады, осылайша олар 2 қыркүйек 2015 жылдан бастап крикеттің барлық түрлеріне оралуға мүмкіндік алды.

Ерте өмір және білім

Бетт Лахорда, этникалық кашмирлік отбасында, фермерлік бизнес жүргізетін Зұлфиқар Әли Беттің отбасында дүниеге келді. Ол үш баланың үлкені және әкесі айтқандай, "күнделікті бес уақыт намаз оқитын мұсылман" болып, "сәл жақсы жағдайда" өсті. Ол Биконхаус мектеп жүйесінің түлегі. Беттің әкесі анасынан ажырасып, үйден кеткен соң, ол әпкелерінің жоғары біліміне қатысты қаржылық жауапкершілікті мойнына алды. Оның ұлы Әлиян Сүлеймен де крикетші, ол 2022 жылы Орталық Пәнджабтың 16 жасқа дейінгі құрама командасына ілікті.

Ерте мансап

Бет 17 жасқа дейінгі командада бастап, 19 жасқа дейінгі деңгейге тез өрледі, бірақ сол кезде ол жас шектеулеріне қарағанда әлдеқайда жас еді. Ол 2000 жылы 15 жасында Лахор Уайтс командасының негізгі құрамында дебют жасады. Оның таланты бірден көзге түсті, сондықтан ол көп ұзамай Англияға қарсы Пәкістанның А командасына шақырылды. Дегенмен, ол халықаралық крикетке асықпай, өз өңірі мен жастар командалары үшін тұрақты түрде ойнап, дағдысын жетілдірді, осылайша 2003 жылы Пәкістан құрамасына іріктеуге алынды.

Халықаралық крикет

Дебютінен кейін Батт құрамнан шығарылды, және ол ашылушылар позициясы үшін болған қатаң бәсекелестікке байланысты орнын қайта иеленуге күш салды. Ол 2004 жылы Чемпиондар кубогына оралды және Пактел кубогында Шри-Ланкаға қарсы алғашқы 50 ұпалын соқты. 2004 жылғы 13 қарашада Үндістанға қарсы ODI матчында, Пәкістан 292 ұпайды қуып жететін кезде, ол алдымен Шоaib Маликпен (113 ұпайлық серіктестік), содан кейін Инзамам Уль Хақпен бірге ойнады. Ауыр спазмға байланысты жеті оверге дейін алаңнан шығып кеткеніне қарамастан, ол қайта оралды және Пәкістанды жеңіске жеткізіп, 108 ұпаймен ойынды аяқтады. Алайда, 2005 жылы жағдайы жақсармады, және оның қорғаныс техникасы туралы күмәндер туды, нәтижесінде ол құрамға енгізіліп, шығарылып отырды. Бірақ Англияға қарсы қысқы тесттік серияда жағдай жақсара бастады, онда ол ғасырлық және екі 50 ұпайлық көрсеткіштерді жасады, бұрынғыдан гөрі ойынды құруға көбірек сақтықпен қарады. 2008 жылғы өнер көрсеткендері үшін ол ICC Дүниежүзілік ODI XI құрамында 12-ші ойыншы деп тағайындалды.

Тестілеу капитаны қызметіне тағайындау

2010 жылдың 17 шілдесінде Пәкістан Крикет Басқармасы Баттты Пәкістанның тестілік құрамасының капитаны етіп тағайындады, ол Шахид Афридидің орнына келді, ол Австралияға қарсы өткен алғашқы тестілік матчты ұтырғаннан кейін тестілік крикеттен зейнеткерлік жариялаған болатын. Ол Пәкістан тестілік құрамасының 28-ші капитаны және 2009 жылдың қаңтарынан бері оларды жетектеген бесінші капитан болды.

Спутникті жөндеу туралы аңыз

2010 жылдың тамызында Батт пен тағы екі ойыншы, Мұхаммед Әмір және Мұхаммед Әсиф, "News of the World" газетінің хабарлауынша, жасырын репортерлер Пакистан құрамасының бірнеше ойыншыларымен байланысы бар агентке пара беріп, қашан легальды емес доптар тасталмайтыны туралы толық ақпарат алған. Батт, Әмір және Әсиф шектеулі оверлер сериясы (екі T20 және бес ODI ойыны) үшін Пакистан құрамасынан алынып тасталды. 2010 жылдың 2 қыркүйегінде Пакистан мен Сомерсет арасындағы А тізіміндегі ойыннан кейін Халықаралық крикет кеңесі (ICC) Әсиф, Әмір және Баттты ICC-нің Сыбайлас жемқорлыққа қарсы кодексінің ережелеріне сәйкес уақытша тоқтатты. ICC мәлімдемесінде үш ойыншыға "Өткен айда Лордста Англия мен Пакистан арасындағы төртінші тестілік матч кезінде және оған қатысты тәртіпсіздіктерге қатысты, ойыншылар мен ойыншыларды қолдайтын персоналға қатысты ICC Сыбайлас жемқорлыққа қарсы кодексінің 2-бабы бойынша түрлі айыптар тағылды" делінген. Кейін Батт пен тағы екі ойыншының Маджидке журналист төлеген ақшаның сериялық нөмірімен бірдей шоттары бар екені белгілі болды. Батттың халықаралық крикетке қатысуы уақытша тоқтатылды, себебі ICC оның аты-жөнін тазартуды қалады. Қыркүйек айының соңында Батт ICC-ге шағымданып, уақытша тоқтатуды жоюды сұрады. Мұхаммед Әсиф өзіне тағылған айыптарды түсіну үшін шағымын кері тартып алғаннан кейін, Батт өзінің кінәсіздігін дәлелдеуге бекіндігін және шағымы жалғасатынын айтты. Associated Press агенттігіне берген сұхбатында Батт: "Мен 'The News of the World' туралы ештеңе айтқым келмейді, себебі ол газеттің қандай екенін бәрі біледі. Оның бүкіл әлемдегі беделі қандай екенін бәрі біледі" деді. Сондай-ақ ол Мажар Маджидпен ойыншы агенті ретінде байланыста болғанын, бірақ ешқандай орынды түзетуге қатыспағанын мәлімдеді. Ол бейнежазбаны оңай өңдеуге, өзгертуге және манипуляциялауға болатынын да айтты. Сот отырысына бір күн қалғанда Батт өзінің кінәсіздігін жалғастырып айтты. Трибунал шешім бойынша үкімді 2011 жылдың 5 ақпанына кейінге қалдырғанын және ICC Англия мен Пакистан арасындағы үшінші тестілік матчқа қатысты айыптаулар бойынша да шешім шығаратынын мәлімдеді. Батт бұл қосымша айыптауларға қарсы тұрған жалғыз ойыншы болды. 2011 жылдың 5 ақпанында үш мүшеден тұратын трибунал өз шешімін жариялады. Баттқа қатысты үшінші тестілік матчтан бір айып (құрғақ оверді өткізу) алынып тасталды, бірақ қалған айыптар (үшінші тестілік матчтан алдын ала хабарламау және төртінші тестіде Әсиф пен Әмірге легальды емес доптар тастауға бұйрық беру) дәлелденді. Батттың крикет спортындағы қатысуына он жылға тыйым салынды, оның бесеуі одан әрі құқық бұзушылық жасамаса және Пакистан Крикет Кеңесінің (PCB) сыбайлас жемқорлыққа қарсы бағдарламасына қатысса тоқтатылды.

Ішкі крикетке оралу

2016 жылдың қаңтар айында ПХБ Баттқа Ұлттық бір күндік кубокте ойнауға рұқсат берді. Ол WAPDA үшін ойнап, 7 матчта 107 орташа ұпаймен 536 ұпай жинады, бұл турнирде ең көп ұпай жинаған ойыншылардың бірі болды. 2016–17 жылғы «Қуаид-е-Азам» кубогының финалында ол екі иннингсте де жүздік соғып, матчаның ең үздік ойыншысы атанды. WAPDA титул жеңіп алды. 2017–18 жылғы Ұлттық T20 кубогында ол Камран Акмалмен бірге T20 тарихында жеңілмейтін 209 ұпайлық рекордтық серіктестік құрды, бұл Джо Денли мен Дэниел Белл Драммондтың T20 кез келген форматындағы 207 ұпайлық бұрынғы рекордтық серіктестігінен асып түсті. Бұл рекордтық серіктестік T20 тарихындағы кез келген калибрдегі үшінші ең жоғары серіктестік те болды. 2018 жылдың сәуір айында ол 2018 жылғы Пәкістан кубогына Синд құрамасының құрамына енгізілді. 2018–19 жылғы «Қуаид-е-Азам» бір күндік кубогында он матчта 559 ұпай жинап, ең көп ұпай жинаған ойыншы атанды. Сондай-ақ, ол 2018–19 жылғы «Қуаид-е-Азам» кубогында Су және Электр Энергиясын Дамыту Орталығы үшін де ең көп ұпай жинаған ойыншы болды, он матчта 610 ұпай жинады. 2019 жылдың наурыз айында ол 2019 жылғы Пәкістан кубогына Хайбер-Пахтунхва құрамасының капитаны болып тағайындалды. 2019 жылдың қыркүйегінде ол 2019–20 жылғы «Қуаид-е-Азам» кубогы турниріне Орталық Пәнджаб құрамасының құрамына енгізілді. 2020 жылдың қыркүйегінде Батт команданың бірінші құрамынан төмендетілгеннен кейін 2020–21 жылғы Ұлттық T20 кубогына қатысудан бас тартты. 2020 жылдың қазан айында Батт ойыншы емес қызметте болашағын іздеу үшін «Қуаид-е-Азам» кубогынан өтінімін кері алды. Хабарлама бойынша, ПХБ оған бірінші лига турнирін трансляциялау үшін комментаторлық қызмет ұсынды.

Ойын стилі

Жинақтаушы, ол ұпайларын көп еңбекпен табады, көп соққы жасауға тырыспайды; оның статистикасы бүгінгі күнге дейін (1 қыркүйек 2010) 19 халықаралық алтылықтың аз санын көрсетеді, оның ішінде 10-ы Twenty20 крікетінде, 7-сі Бір күндік халықаралық ойындарда және тек 6-сы Тест крікетінде. Ол көптеген ұпайларын артқы нүкте мен қосымша жапқыш арасында алады. Ол өте жақсы білек жұмысын қолданып, найзаны бұрыштап, доптың жылдамдығын пайдаланып, бос кеңістіктерге допты орналастырады; бұл бір күндік ойындар үшін өте жақсы техника, онда есеп тақтасын үнемі жылдырып тұру қажет. Сонымен қатар, егер сырғанаушылар болмаса, үшінші адамға дейін допты кесіп жібере алады, әсіресе спин-боулдерлерге қарсы, ол жоғарыда аталған 108 ұпайлық ойынында бұл қабілетін жақсы көрсетті. Бұл оның ерекше қабілеттері, бірақ оның репертуарында көптеген соққылар бар. Дегенмен, көптеген комментаторлар оның қорғаныс техникасында кемшіліктер бар екенін және оның сыртқы доптарға соққы жасауға бейім екенін айтты, ал оларды жіберу керек.

Судьялық және жаттықтырушылық мансабы

2021 жылдың маусым айында Салман Батт ПХБ-ның төрешілік және матч рефериінің 1-ші кезең курсына қатысты. 2022 жылдың мамыр айында ол Сингапур ұлттық крикет құрамасының кеңесші жаттықтырушысы болып тағайындалды.