Кіріспе

Ирландиялық регбиші және регби жазушысы Марк Сугден (11 ақпан 1902 – 21 қаңтар 1990) – ирландиялық регбиші және регби жазушысы. 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басындағы көрнекті скрам-хаф, ол 1931 жылғы маусымда капитан болды, сол кезде Ирландия Англияны үшінші рет қатарынан бір ұпай айырмасымен жеңді. Оның ойыншы ретіндегі ең басты жетістігі – ол алдау пасын (қалталы пасты) ойлап тапқандықтан саналады. Ол сонымен қатар Ирландия құрамасы үшін крикет ойнаған.

Әуесқой мансап

Марк Сугден 1902 жылдың 11 ақпанында Англияның Стаффордшир округіндегі Лик қаласында дүниеге келген. Ол төрт жасында әкесі зейнеткерлікке шығып, Вестминстер-роуд, Фоксрокқа көшкен кезде Дублинге әкелінді. Стаффордширдегі Денстон колледжіне түсуден бұрын Эрлсфорт-хауста дайындық мектебінде оқыды. Кейін Ирландияға оралып ТКД-ға оқуға түсті. Сугден "Тринити" командасы үшін регби және крикет ойнап, 1926 жылы BA дәрежесін алды. Сугден "Уандерерс" клубында да регби ойнады. Ол Шотландияға Гленэльмонд колледжінде сабақ беру үшін көшті. Сол жерде ол Пертшир командасы үшін ойнады.

Облыстық мансап

Сугден Ленстер құрамасында регби ойнады. Бастапқыда өте жақсы емес орта шегінде ойнаған, оның мансабы ол Scrum жартысына ауысқанда гүлденді, бұл позицияда ол өте табысты болды. Шотландияға көшкеннен кейін Мидлендс аймағының құрамасында ойнады. Ол сондай-ақ Шотландияның солтүстігінде Жаңа Оңтүстік Уэльстің "Уаратахс" командасына қарсы матчта ойнады. "Уаратахс" сол кезде Австралияның де-факто ұлттық құрамасы болды, ал Австралия Регби Одағы кейіннен олардың сол турдағы халықаралық матчтарын толыққанды тест матчтары деп санау керек деп шешті.

Халықаралық мансап

Сугден тұруға лайықтылық арқасында Ирландия құрамасына шақырылуға құқылы болды және 1925 жылғы Жаңа жыл күні Парижде Францияға қарсы өткен регби матчында халықаралық дебютін жасады, соққан бір әрекетімен Ирландияның 9–3 есебімен жеңіске жетуіне көмектесті. Англиямен тең ойнап, Шотландияны жеңген Ирландия сол жылы бес ұлттың чемпионатында екінші орынды иеленді, бұл 1912 жылдан бергі ең жақсы көрсеткіші болды. Оның Ирландия құрамасындағы карьерасы халықаралық аренадағы Ирландияның ең сәтті кезеңдерімен бірге өтті; команда чемпионатты немесе үштік тәжді жеңбегенімен, бұрынғы ирланд командаларында болмаған тұрақтылықпен матчтарды жеңді. Сугден Ирландия үшін ойнаған ең үздік жартылай жарымжартылардың біріне айналды, ал оның жартылай жарымжарты серіктестігі жақын досы Юджин Дэвимен (qv) көптеген адамдар жасыл жейдедегі ең жақсы серіктестік деп санайды. Ирландия құрамасы сапындағы жиырма сегіз матчы оны 1993 жылы бұл көрсеткішті асырғанға дейін елдің ең көп ойын өткізген жартылай жарымжартысы етті. Ол 1931 жылы Уэльске қарсы өткен дебюті мен соңғы матчы арасында бір ғана халықаралық матчты жіберді, ол 1927 жылы Францияға қарсы өткен ойында Лейнстердің резервтік ойыншысы Пол Мюррейдің (qv) пайдасына сенсациялық түрде алмастырылды. 1931 жылы соңғы маусымында Ирландия құрамасының капитаны болды. Көпшілікке таныс болғандай, оның ең есте қаларлық ойындары Англияға қарсы өткен матчтар болды. 1926 жылы Ирландия Англияны 19–15 есебімен жеңді, бұл 1911 жылдан бергі Англияға қарсы алғашқы жеңісі болды. Сугденнің шапшаң ойыны Денис Куссеннің (qv) Ирландияның төрт әрекетінің екеуін соғуына мүмкіндік берді. Сол жылы Уэльске қарсы 11–8 есебімен жеңілген Ирландия үштік тәжді және алғашқы Grand Slam мүмкіндігінен айырылды. 1929 жылы Сугден мен Пол Мюррейдің (қазір жартылай ойыншы) соққан әрекеттері Ирландияға Англияны 6–5 есебімен жеңіске жеткізді – бұл 1906 жылдан бергі Англияға қарсы алғашқы жеңісі және Твикенхэмдегі алғашқы жеңісі болды, Сугден жеңіс ұпайын соқты. 1931 жылы Шотландияны өз алаңында жеңіп, Англияны үшінші рет қатарынан жеңген Ирландия тағы да үштік тәжді жеңу мүмкіндігіне жақындады, бірақ тағы да сәтсіздікке ұшырады, Уэльс Белфастта 15–3 есебімен жеңіске жетті. Алдыңғы маусымда дәл осы қарсыласқа ұшыраған жеңіліс Ирландияны үштік тәжден және чемпионаттан айырды, бұл жағдай Уэльстің бұрын Англия мен Шотландиядан жеңілгенімен одан да қатты болды. Белфастағы жеңіліс Сугденнің соңғы халықаралық матчы болды, сондай-ақ басқа ирландтық ойыншылар Джек Ариго (qv), Джимми Фаррелл және ‘Джемми’ Клинч (qv) үшін де соңғы болды. Олардың кетуімен 1920 жылдардың соңындағы әйгілі ирланд командасы ыдырай бастады. Барлығы жиырма сегіз халықаралық матчта Сугден он алты рет жеңіске жетті, он ойынды жоғалтып, екі рет тең түсті, бұл процесте үш әрекет соқты; бұл көрсеткіш кәсіби дәуірге дейінгі кез-келген басқа ирландтық ойыншымен салыстыруға болады. Ол 1930 жылы Жаңа Зеландияға Lions турнесіне қатысуға міндетті болған, бірақ көптеген басқа да танымал ойыншылар сияқты жеті айлық турнеге қатыса алмады. Алайда, ол 1925 жылы Барбариялар құрамына шақырылды, сонда ол алғаш рет ойнады. Ол сондай-ақ 1929 жылы Англия–Уэльс командасын (20–13) жеңген Шотландия–Ирландия құрамасында ойнады. Сугден ең болмағанда, осы ойынды ойнаған ең үздік жартылай жарымжартылардың бірі болғаны туралы барлық келісім бар. 5 фут 11 дюйм (1.8 м) бойындағы бұрынғы орталық шегінен ауысқан ол осы позиция үшін әдеттегіден гөрі биік болды, ал оның әдеттен тыс ұзын қолдары оны "алдау" пас берудің шебері етті. Ол допты қатесіз тарату қабілетімен және ойынды жақсы сезу қабілетімен танымал болды. Оның табиғи қабілеті оның халықаралық карьерасының көп бөлігінде жұмыс міндеттемелеріне байланысты клубтық футбол ойнамағанын ескерсек, одан да керемет болып көрінеді. Оның мәртебесінің өлшемі 1987 жылы ол және оның жартылай жарымжарты серіктесі Юджин Дэви Ирландиялық регби жазушыларының Даңқ залының құрылтайшы мүшелері болды. 1926 жылы ол өзі және Дэви жартылай қақпада, Денис Куссен және Том Хьюитт қанатта, Джордж Стивенсон (qv) және Том Хьюиттің ағасы Франк ортада және Эрни Кроуфорд толық қақпада ойнаған Ирландия үшін ойнаған ең үздік деп саналатын артқы желінің маңызды бөлігі болды.

Әкімшілік мансап

Өмірінің соңына дейін Дартмут қаласында тұрғанмен және Дартмут регби клубының президенті болғанмен, ол ирланд регбиіне үнемі назар салып, халықаралық жарыстарды көру үшін Ирландияға баруды әдетке айналдырған.

Крикет мансабы

Ол сондай-ақ, ТКД (1922–1926) үшін, драматург Сэмюэл Беккетпен (қ. қараңыз) бірге ойнаған, және Ирландия құрамасы үшін (1924–1930) крикет ойнаған шебер крикетші болды. Ол орта буынды, оң қолмен соққы беретін ойыншы және оң қолмен жылдамнан орташа жылдамдыққа дейін лақтыратын боулер болды. Сегіз бірінші сыныпты матчта 263 ұпай жинап, алты қақпа алды. Кейінірек ол Девон үшін сквошпен де айналысты.

Жазушылық мансап

1945 жылы Сугден Джеральд Холлиспен (1919–2005) бірлесіп «Руггер: осылай ойна» атты бапкерлік кітабын жазды.

Оқытушылық мансап

Сугден ТКД-ны бітіргеннен кейін көп ұзамай Ирландиядан кетіп, Шотландиядағы Гленэльмонд колледжінде бес жыл оқытумен айналысты. Содан кейін ол Девон штатындағы Дартмут қаласындағы Британия Корольдік теңіз академиясына көшті, онда қазіргі заманғы тілдерді оқытты және 1974 жылы кафедра меңгерушісі лауазымынан зейнетке шықты.

Отбасы

Ол Оңтүстік Африкалық регбиші және әкімшісі Дэни Крейвеннің алыс туысы еді. Оның әйелі Маргарет (Hilda) есімді болды, және олардың Питер мен Майкл деген екі ұлы болды. 1963 жылы оған OBE ордені берілді. Ол әйелінен үш апта өткен соң, 1990 жылдың 21 қаңтарында Дартмут қаласында қайтыс болды.