Кіріспе

Шрайбер – Канаданың Онтарио провинциясындағы муниципалды қалашық, 17-ші тас жол бойындағы Үлкен Көлдің (Верхний көлдің) ең солтүстік нүктесінде орналасқан. Қаланың халқы шамамен 1100 адамды құрайды және ол негізінен Приске географиялық қалашығының ішінде орналасқан, ал қаланың шағын батыс бөлігі Киллрейн қалашығының оңтүстік-шығысында жатыр. Қалаға теміржол инженері, Канадалық азаматтық инженерлер қоғамының негізін қалаушы және 1892-1905 жылдар аралығында Теміржолдар мен каналдар министрінің орынбасары болған сэр Коллингвуд Шрайбердің құрметіне ат қойылған. Қаланың жанында сирек кездесетін бір жасушалы протерозойлық қазбаларды қамтитын Гунфлинт шертінің негізгі жатыны орналасқан. Қаланың жанынан Каск аралдары жолы өтеді, бұл Шрайберде туған және табиғатты жақсы білетін Том Макграттың арманы еді. Үлкен Көлдің бойындағы бұл көркем жол қазірде "Voyageur Hiking Trail" жолының бір бөлігін құрайды.

Топография

Солтүстік-батыс Онтарио, оның ішінде Шрайбер, Канада қалқаны деп аталатын үлкен жартасты аймақтың бір бөлігі болып табылады. Шрайбер осы өте қатты тастардың арасында орналасқан. Шрайберді үш жақты ойыстың түбінде жатқандай сипаттауға болады. Қала батыс, солтүстік және шығыс жағынан жоғары жерлермен қоршалған, ал оңтүстік жағы ашық және Супериор көліне қарай еңіседі. Осы жартастың солтүстік бөлігінде үзіліс бар, ол кең жазық далаға ашылады. Бұл үзіліс сондай-ақ солтүстік желдері үшін арна қызметін атқарады, олардың қалаға құйылуына мүмкіндік береді, әсіресе қыста күшті желдік жағдайлар тудырады. Шрайбер, ойыста орналасқандықтан гейре, айналасындағы жерлерден биік жатыр. Супериор көлінде орналасқан Росспорт ауылы, батысқа қарай 14 миль (23 км) қашықтықта, теңіз деңгейінен 630 фут (192 м) биіктікте орналасқан. Шығыстағы тарихи Jackfish қаласы да теңіз деңгейінен 630 фут (192 м) биіктікте жатыр. Шрайбер мен Jackfish арасында орналасқан Террас шығанағы теңіз деңгейінен 889 фут (271 м) биіктікте. Ал Шрайбердің өзі орталық бөлігінде теңіз деңгейінен 988 фут (301 м) биіктікте көрсетілген.

Климат

Шрайбердің ауа райына солтүстік-батыстан келетін салқын ауа ағыны және Супериор көлінің ықпалы тиеді. Көл температураны теңдестіріп, қыстарын жұмсақ, ал жаздарын салқын етеді. Климат Онтарио Шрайбердің климатын, Коппен жіктелімі бойынша, ылғалды микротермиялық климат, Dfb (ылғалды континентальды, салқын жаз, құрғақ маусымсыз) деп сипаттайды.

Тарих

Елді мекен 1883 жылы Канадалық Тынық мұхит темір жолының (CPR) құрылыс лагері ретінде салынған. Темір жолды салуға қажетті жабдықтармен жүктелген бу кемелері сол кезде "Исбестердің қонуы" деп аталған жерге тоқтады, бұл ат темір жол мердігері Джеймс Исбестердің есімімен байланысты, ол Роберт Гиллеспи Рейдпен бірлесіп Көлінің солтүстік жағалауындағы темір жол көпірлерінің көп бөлігін салуға жауапты болды. Исбестердің қонуы құрылыс лагерінен теміржол бөлімшесіне айналды. Ұзақ өтпей, станция, дөңгелек үй, вагондық шеберханалар, мұз қоймасы және мал айдау алаңы салынды. 1885 жылы қала Шрайбер деп атала бастады. 1901 жылдың 13 шілдесінде аудан ресми түрде құрылды. CPR 1912 жылы бөлімдік кеңсесін Уайт-Риверден Шрайберге көшірді және содан бері қаланың ең ірі жұмыс берушілерінің бірі болып қала берді. Қала экономикасын 15 минуттық қашықтықта орналасқан Террас Бэйдегі қағаз целлюлоза зауыты да қолдайды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Шрайберде жапон канадалықтарына арналған төрт еңбек лагерінің бірі орналасқан. Жақын жерде Остік державалардың әскері, теңізшілері мен әуе күштері үшін бірнеше тұтқын лагерлері салынды. Көптеген иммигранттар Шрайберге келді, олардың көпшілігі темір жолда жұмыс таба алды. Осы иммигранттардың көп бөлігі Италиядан, әсіресе Сидернодан келген. Тағы да көптеген адамдар Польша, Финляндия, Шотландия, Ирландия және Еуропаның басқа елдерінен, сондай-ақ Канаданың басқа аймақтарынан келді.

Мектептер

Қала білімнің құндылығын әрқашан мойындаған, оны мектептер салудың ұзақ тарихы көрсетеді. Қалада екі бастауыш мектеп бар: Шрайбер мемлекеттік мектебі және Қасиетті періштелер католик мектебі. Алғашқы Шрайбер мемлекеттік мектебі 1903 жылы салынған. Мектеп Онтарио және Виннипег көшелерінің солтүстік-батыс бұрышында орналасқан. 1912 жылы оқушылардың көптігіне байланысты тағы екі сынып бөлмесі мен кіреберістің кеңейтілуі қажет болды. Қазіргі Шрайбер мемлекеттік мектебінің ғимараты 1956 жылы қайтадан салынды, ал кейінгі жылдары қосымша ғимараттар салынды. Шрайбер мемлекеттік мектебіндегі оқушылардың көптігін азайту үшін 1943 жылы Шрайбердің католик қауымы жеке мектеп бөлімін құруға кірісті. Католик шіркеуінің жанындағы Гильдия залы сыныптарға айналдырылды. Бірақ, шын жеке мектеп қажет екені тез түсінілді және 1949 жылы Қасиетті періштелер жеке мектебі салынды. Бұл жаңа ғимарат төрт сыныптан және сыныптарға айналдыруға болатын үлкен төменгі жайдан тұрды. Оқушылар санының өсуіне байланысты жылдар бойы бірнеше қосымша ғимараттар салынды, соңғы үлкен кеңейту 1966 жылы салынды. Мемлекеттік мектеп қаланың солтүстік жағында орналасса, жеке мектеп қаланың оңтүстік жағында салынды, ал оларды бөліп тұрғаны – Канадалық Тынық мұхиты темір жолының жолдары еді. Қаланың екі жағына жаяу және көлікпен өтуге жер асты жолы арқылы мүмкіндік берілді. Шрайбердегі орта білім беру 1924 жылы Шрайбер жалғастыру мектебін ашуға провинциялық келісім алғанда басталды. Кейіннен Шрайбер мемлекеттік мектебіне төрт бөлмелі қосымша ғимарат салынды. 1958 жылы жалғастыру мектебі ресми жоғары мектеп мәртебесін алды. Оқушылардың көптігіне байланысты бірнеше әртүрлі орындар пайдаланылды. Бұл қала әкімшілігін Білім департаментімен келіссөздер жүргізуге мәжбүр етті және 1962 жылы жаңа ғимарат салуға провинциялық келісім берілді, ол қазір Шрайбер орта мектебі болады. Бастапқы жалғастыру/жоғары мектеп 1963 жылға дейін пайдаланылды. Жаңа және заманауи Шрайбер орта мектебінің ғимараты қаланың оңтүстік жағында салынды және ресми түрде 1963 жылдың 31 тамызында ашылды. Алғашқы жалғастыру мектебі кейіннен бұзылды. 1972 жылы Шрайбер орта мектебінің атауы Шрайбер кампусы деп өзгертілді. Бұрынғы Террас Бэй орта мектебі Террас Бэй Лейк-Супериор орта мектебінің кампусы болып қайта аталды. 2002 жылы Шрайбер, Террас Бэй және айналасындағы аудандардың оқушыларына орта білім беру үшін бір орын белгіленді. Бұл мектеп Террас Бэйде орналасқан. Содан кейін Шрайбер кампусы жабылды. Бұрынғы Шрайбер орта мектебінің ғимараты бастапқыда Шрайбердің үздік оқыту орталығы ретінде тағайындалды. Қазір ол Шрайбер муниципалды кешені ретінде қайта құрылды және Шрайбер муниципалды кеңселері орналасқан. Террас Бэйдегі Лейк-Супериор орта мектебі Террас Бэй, Шрайбер және айналасындағы қауымдастықтардың барлық орта мектеп оқушыларын қабылдайды.

Көлік

Марафон қаласында Ontario Northland автокөліктері Sault Ste. Marie – Thunder Bay бағытында қызмет көрсетеді.

Темір жол

Шрайбердің тууы мен қалыптасуы Канадалық Тынық мұхиты темір жолымен байланысты. Шрайбер бірнеше өзгерістен өтті. Темір жолдың үй терминалы – пойыз экипаждарының тұрақты орналасқан жері. Ал, «Үйден алыс» терминалы – пойыз экипажының бағытталған соңғы станциясы. Шрайбер темір жол үшін үй терминалы болып, пойыз экипаждарының ауысу пункты қызметін атқарды және атқарып келеді. Сондықтан, оның халқының бір бөлігі Шрайберден екі бағытта да пойыз жүргізуге оқытылып, жұмыс істейді: батысқа қарай Нипигон тармағы арқылы Тундер-Бейге, келесі экипаж ауысатын станцияға, немесе шығысқа қарай Херон-Бей тармағы арқылы Уайт-Риверге, ауысу терминалына дейін. Үй терминалы ретіндегі осы мәртебе қалаға жоғары білікті жұмыс орындарын әкелді. Темір жол қалаға тартылып, жолдарды күтіп ұстау, сигналдау, телекоммуникация, механикалық және локомотивтерді жөндеу, аула жұмысы, радиобайланыс, инженерлік және әкімшілік сияқты көптеген мамандықтар бойынша адамдарды жұмысқа алды. Темір жол Шрайберде басшылық және техникалық қызметкерлері үшін үйлер салып, күтіп ұстады. Тұрғын үймен қамтамасыз ету саясаты темір жолдың қызметкерлерін жиі ауыстыруымен байланысты. Қызметкерлердің үнемі қозғалысы барлық теміржолдарда кең таралған, себебі аумақ үлкен болды және саяхат пен байланыс шектеулі болды. Алғашқы көлік басылымдарында жарнамалар мен орын ауыстыру туралы хабарламалар көптеп кездесетін. Темір жол кішкентай орталықтарда үйлерді салу және басқару арқылы өзінің қызметкерлері мен олардың отбасыларына тұруға орын берді. Басшылардың ауысып тұруы оларға КХР-дің әртүрлі тармақтарымен танысуға, осы аумақтарға тән қиындықтарды сезінуге және жергілікті теміржол клиенттерінің қажеттіліктерін түсінуге мүмкіндік берді. Шрайбер сияқты кішкентай орталықта тұрғын үй болуы теміржол қызметкерлері мен олардың отбасыларына ауысуды жеңілдетті. Компанияның тұрғын үйлері Шрайбердің екі ауданында шоғырландырылған. Canadian Pacific тректері мен пойыз ауыстыру станциясы қаланың орталығында орналасқан және оны екі бөлек аймаққа бөледі. Қаланың әртүрлі жерлерінде КХР үйлері болғанымен, олардың көп бөлігі екі көшеде орналасқан. Манитоба көшесінде КХР ауласының солтүстік жағында КХР үйлері орналасқан. Алберта көшесінде де компанияның ұқсас үйлері жиналған. Алберта көшесі КХР тректерінің оңтүстік жағында орналасқан. Осылайша, бұл тұрғын үйлер теміржолдың екі жағында да біркелкі орналасқан. Теміржолмен қамтамасыз етілген тұрғын үйлердің көпшілігі үлкен, тіктөртбұрышты екі үйлі ғимараттар болды. Жеке тұрғын үйлер де болды. Бұл компания ғимараттары құрылыс материалдары мен түстері жағынан бір-біріне ұқсас болды. КХР-дің Тоскана қызыл түсі компания үйлерін анықтаудың маңызды белгісі болды. Тоскана қызыл түспен боялған ағаш жиектері мен оған үйлесетін қызыл инсуль кірпіш қаптамасы ортақ ерекшеліктері болды. Шрайбер бөлімшесінің бастығы Альберта және Эри көшелерінің бұрышында, КХР станциясындағы кеңсесінен екі блок қашықтықтағы жеке тұрғын үйге ие болды. Бұл үй стандартты компания үйлерінде кездеспейтін әдемі сәулеттік ерекшеліктерімен ерекшеленді. Бастықтың үйі жақсы күтілген, гүлзарлармен және түрлі-түсті гүлдермен қоршалған. Бұл аумақты күтіп-ұстауға тағайындалған қызметкер КХР станциясының көгалдарын және гүлзарларын да күтіп ұстады. Станцияның жақсы күтілген аумағы жергілікті тұрғындардың қуанышы мен мақтанышы болды, әсіресе, пойызбен саяхаттайтын жолаушылар үшін. Жалпы бейбіт атмосфераны толықтыру үшін, КХР станциясының екі жағындағы шөптесін жерлер мен гүлзарлар Брансуик көшесінен сым тормен және тау күл ағаштарымен бөлінген. Кез келген активтің құны адамға және жағдайға байланысты әртүрлі бағалануы мүмкін. 1970-1980 жылдары станцияның көріктендіру ерекшеліктері қиындық ретінде қарастырылды. Қоршау торы бұзылып, көгалдар қазылып алынды. Жасыл шөптің орнына қаптамаға салынатын материал төселді, ал бұл аймақ қызметкерлердің тұрақ орнына айналды, оны күтіп-ұстау қажеттілігі болмады. Өз өркендеу кезеңінде қала Канадалық Тынық мұхитының Шрайбер бөлімшесінің бастығының, оның басқарушы қызметкерлерінің және аумақтық диспетчерлік кеңсесінің орны болды. Шамамен 2000 адам тұратын Шрайбер КХР теміржолындағы бөлімдік бастықтың және оның диспетчерлік кеңсесінің орналасқан ең кішкентай станциясы болды. Бұл бәрі пойызбен саяхаттайтын кезде үлкен мәселе болмады. Бірақ уақыт өте келе, әуе саяхатының артуымен жағдай өзгерді. Ең жақын әуежайдың Тундер-Бейде, шамамен 193 км қашықтықта орналасқандығы және көлдің әсерінен ауа райы нашарлағанда жүру қиын болуы корпоративтік сапарларды қиындатты. 1989 жылдың 16 қарашасында Шрайбер және Садбери бөлімшелерінің біріктіріліп, бір жаңа аумақ – Алгома бөлімшесі құрылатыны жарияланды, оның басшысы Садбериде болады және біріктірілген аумақтың және оның операцияларын басқарады. Бұл ұйымдық өзгеріс теміржол үшін алыс жерге сапарлау мәселесін шешуге көмектесті, себебі Садбери Торонто мен Монреальдан ұшу үшін ыңғайлырақ болды. Бастықтың аумағының қайта құрылуы Шрайбердегі берілген тұрғын үйлердің бос тұруына әкелді. Үйлер енді қажетсіз деп есептелді және жеке тұлғаларға сатылды. Бұл біріктіру туралы жаңалық Канадалық Тынық мұхитының барлық жүк пойыздарында мансапты жоюшы құрылғыны электрондық құрылғымен алмастыру мақсатымен кабинасыз пойыз операцияларын сынақтан өткізу туралы хабарламамен бірге жарияланды. 1992 жылы Канадалық Тынық мұхиты теміржолының Шрайбер және Садбери, Онтариодағы диспетчерлік кеңселері Торонто диспетчерлік кеңсесіне біріктірілді. Бұл өзгерістер мақтан тұтатын теміржол қауымдастығы үшін экономикалық құлдыраудың бастамасы болды.