Кіріспе

Америкалық аралас жекпе-жек күресшісі (1971–2008)
Лоуренс Блок жасаған ойдан шығарылған кейіпкер

Эван Ллойд Таннер (11 ақпан 1971 – 5 қыркүйек 2008) – американдық кәсіби аралас жекпе-жек күресшісі. Ол UFC орта салмақ дәрежесінің бұрынғы чемпионы және Токиодағы Pancrase Neo Blood турнирін жеңіп алған алғашқы американдық. Таннер UFC 51 турнирінде UFC орта салмақ дәрежесінің чемпионатын жеңіп алды, бірінші раундта Дэвид Терреллді соққылармен жеңді. Ол ММА спортының пионері және жерде жатып ұратында (ground and pound) шынтақтарды тиімді соққы құралы ретінде қолданған алғашқы күресшілердің бірі саналады. Таннер ММА-да ерекшелікке ие, себебі ол кәсіби карьерасын бастағанда, негізінен оқулық бейнематериалдар арқылы спортты үйренгеніне қарамастан, үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Сондай-ақ ол әлеуметтік желілерді жанкүйерлерімен байланыс орнату үшін пайдаланған алғашқы ММА күресшілерінің бірі болды. Таннер бұрынғы UFC жартыл жеңіл салмақ дәрежесінің чемпионы Роби Лоулер, Pancrase орта және жартыл жеңіл салмақ дәрежесінің чемпионы Киума Куниоку, Хит Херринг, Пол Бюентелло, Фил Барони (2 рет) және Икухиса Минова сияқты күресшілерді жеңіп, карьерасында маңызды жеңістерге қол жеткізді.

Өмірбаян

Таннер Техас штатының Амарилло қаласында дүниеге келді және 1989 жылы Капрок орта мектебін бітірді. Онда ол орта мектепке екінші жылы ғана келгеніне қарамастан, жасөспірім және аға сыныптарда күрестен Техас штатының чемпионатында жеңіске жетті. Ол Айова штатындағы Симпсон колледжіне түсті, бірақ 19 жасында оқуын тоқтатты. Ол елдің әртүрлі жерлерінде әртүрлі жұмыстар істеді: қауіпсіздік күзетшісі, кабельдік теледидар жұмыскері, жағажай үйлерін салушы, ыдыс жуушы, нан пісіруші, канава қазушы және мал сою комбинатында жұмысшы. Ол Оклахома университетінде бір семестр оқығаннан кейін Амариллоға қайтып оралды, онда аралас жекпе-жек турниріне қатысты. UFC мансабында Таннер Орегон штатының Портленд және Невада штатының Лас-Вегас қалаларында тұрды. 2008 жылы ол Калифорния штатының Оушенсайд қаласына көшіп барды.

Ерте мансап

Тэннер күреспен айналысып, 1997 жылы достарының ықпалымен қазір құрылмайтын Біріккен атқыштар күрес федерациясы өткізген жергілікті ММА турниріне қатысты. Ол бір түндік үш жекпе-жекті жеңіп, турнир жеңімпазы атанды, соның ішінде болашақ UFC ауыр салмақ категориясының талапкері Пол Бюентелло да бар еді. Алғашқы табысынан кейін Тэннер атақты Грейси отбасы түсірген оқу видеолары арқылы өзін-өзі бағындыру және күрес техникаларын үйренді. Жапонияда Pancrase ұйымында өнер көрсетуге барар алдында Техас және Айова штаттарындағы жергілікті жарыстар мен турнирлерде қатысты. Шетелде бес жекпе-жекте жеңіске жетті, содан кейін UFC-ге шақырылғанға дейін USWF-де тағы бір рет өнер көрсетті. Тэннер 1999 жылы UFC 18 турнирінде UFC-дегі дебютін жасады, бірінші раундта Амарилло қаласының тумасы Даррелл Голарды артқы жалаңаш ұстау арқылы жеңді. Оның келесі UFC жекпе-жегі UFC 19 турнирінде аяқтарына бағындырумен танымал Валери Игнатовқа қарсы өтті. Осы себепті Тэннер карьерасында алғаш рет жалаң аяқпен күресуге бел буды. Тэннер Pancrase-де тағы бір жекпе-жек өткізіп, USWF-де титулын тағы екі рет қорғады, содан кейін карьерасындағы бірінші үзілісін жасады. 2000 жылдың шілдесінде ол қайта оралды және USWF-де жеңіліссіз күйінде қалды, Рауль Ромеро және Винни Никсонға қарсы жеңістермен ауыр салмақтағы белбеуін сәтті қорғады. Оның келесі кездесуі UFC 29 турнирінде болды, онда ол Лэнс Гибсонды ТКО арқылы жеңді.

Жарыс туралы жаңа көзқарас

UFC-де үш жеңісімен Таннер UFC жеңіліс чемпионы Тито Ортиске қарсы UFC 30 турнирінде титул үшін күресу мүмкіндігіне ие болды. Бірінші раундта Ортистің күшті соққысынан 32 секундта есінен танып қалды. Таннер 2001 жылғы 11-13 сәуірде Біріккен Араб Әмірліктерінің Абу-Даби қаласындағы Абу-Даби ұрыс клубында өткен ADCC Submission Wrestling World Championship 2001 турнирінде −88 кг салмақ дәрежесінде бақ сынауға шақырылды. Ол бірінші раундта Сане Кикутадан ұпаймен (6–0) жеңілді. Таннер Орегон штатындағы Team Quest командасымен жаттығуларын бастады. Ол UFC 34 турнирінде Октагонға оралды, екінші раундта Гомер Мурды қолғаппен ұстап жеңді. UFC 36 турнирінде ол Элвис Синосикті TKO (кесік) арқылы жеңді. UFC 38 турнирінде ол Крис Хасманды бірауызды шешіммен жеңіп шықты. UFC 42 турнирінде ол бірінші раундта Рич Франклинге TKO (соққылар) арқылы жеңілді. Франклиннен жеңілгеннен кейін Таннер орта салмақ дәрежесіне көшті, онда ол көптеген қарсыластарынан физикалық тұрғыдан басым болар еді.

Барони I және II

Таннер UFC 45 және UFC 48 турнирлерінде қатарынан Фил Баронимен жұдырықтасты. UFC 45-тегі жекпе-жегінің алғашқы минуттарында Барони басымдық танытты, бірақ Таннер Барониді жерге құлатып, бірнеше жауапсыз соққылар мен тізе соқты. Барони мен төреші Ларри Лэндлесс арасындағы қысқа сөз алмасынан кейін жекпе-жек тоқтатылды және Таннер жеңіске ие болды. Жеңістен кейін Барони өзін жеңілгенін мойындамағанын мәлімдеді және Лэндлестің бетіне екі рет соқты. Барони бұл жағдайдың сөздердің дұрыс түсінілмеуінен туындағанын және жекпе-жекті тоқтатуды сұрамағанын айтты. Осы дауды реттеу үшін UFC Барониге UFC 48 турнирінде реванш беруге келісті, бірақ ол жекпе-жекті Таннер жеңіп алды.

Орта салмақтағы UFC чемпионы атағына жету жолы

Таннер 2004 жылғы қазан айында UFC 50 турнирінде Робби Лоулерді жеңіп, үшбұрышты ұстаумен (triangle choke) Лоулерді бағындырды. Осыдан кейін Таннер жеке жаттығуға көшті. 2005 жылғы ақпанда UFC 51 турнирінде бос UFC орта салмақ классының чемпиондық атағы үшін Дэвид Терреллмен күресті. Таннер Терреллді жеңіп, 2002 жылы PRIDE Fighting Championships турниріне кеткен Мюрило Бустамантеден кейін UFC орта салмақ классының алғашқы чемпионы атанды. Таннер 2005 жылғы маусымда UFC 53 турнирінде Франклинмен қайта жекпе-жек өткізді. Франклин жеңіске жетті, себебі ринг маңындағы дәрігер Таннердің бетіндегі көптеген кесіктер мен ісіктерге байланысты жекпе-жекті тоқтатып тастады. Осы жеңісімен Франклин сол кездегі UFC жартыл жеңіл салмақ классының чемпионы Мэтт Хьюзбен бірге The Ultimate Fighter 2 реалити-шоуының бапкері болып тағайындалды. Франклин мен Хьюз шоу соңында күш сынаспаса да, Хьюз егер Таннер шоуда бапкер болғанда, UFC орта салмақ классының титулы үшін оған қарсы күрескен болар еді деді. Титулдан айырылғаннан кейін Таннер American Top Team командасымен жаттығуға кірісті, бірақ келесі жекпе-жегін 2005 жылғы қазан айында Ultimate Fight Night 2 турнирінде Дэвид Лоизоға ұтырып қойды. Таннер екінші раундта Лоизоның шынтағынан алған жарақатынан кейін жекпе-жек тоқтатылғанға дейін ұпай бойынша көш бастап тұрған еді. Бұл жекпе-жектен кейін Таннер FOX Sports телеарнасының Beyond the Glory бағдарламасында UFC тарихын баяндайтын эпизодта өзін-өзі сомдады. Ол сондай-ақ Chute Boxe командасының мүшесі атанды. Таннер 2006 жылғы сәуірде UFC 59 турнирінде Джастин Левенсті жеңіп, ММА-дағы соңғы жеңісін тойлады. Левенс жаттығу барысында алған жарақатынан кейін шығуға мәжбүр болған Джереми Хорнның орнын алмастырды.

2006 08

2006 жылдың 29 желтоқсанында Таннер Орегон штатының Грешем қаласындағы үйінде мүмкіндігі шектеулі спортшылар мен тәуекел топтағы жас жігіттер үшін аралас жекпе-жектерді үйрену лагерін ашу жоспарларын жариялады. 2007 жылдың ақпан айында ол үйде алты салмақ санатынан 12 спортшының тұратынын хабарлады. 2007 жылдың наурызында MMA Weekly сайтына берген сұхбатында Таннерге қайтадан жекпе-жекке қатысу мүмкіндігі туралы сұрағанда, ол өзінің қорына көңіл бөлуге ниеттенгенін айтты. Ол өзінің баптап отырған спортшыларымен жыл бойы жаттығатынын және оның оралуы уақыт мәселесі екенін мәлімдеді. UFC президенті Дана Уайт бір аптадан кейін CBS Sportsline телеарнасына берген сұхбатында Таннер дайын болғанда қайтадан қабылданатынын айтты. 2007 жылдың 11 мамырында Таннер үйге шақырылған бірінші жауынгермен болған жағымсыз тәжірибеге байланысты қорының дамуын тоқтатты. Таннер өзінің ресми сайты арқылы белсенді жарысқа оралып, UFC орта салмақ дәрежесіндегі чемпиондық атағын қайтаруға тырысатынын жариялады. 2007 жылдың желтоқсанында Таннердің UFC 79 турнирінде Дин Листерге қарсы UFC-ге оралатыны туралы болжамдар пайда болды. Таннер алкогольге тәуелділікпен күресіп жатқандықтан бұл хабарды жоққа шығарды. Ол Chute Boxe командасынан шығып, Лас-Вегаста Hard Knocks Kickboxing клубында жаттығуларын бастады. 2007 жылдың 8 қарашасында Таннер UFC-мен төрт жекпе-жекке келісімшарт жасасқанын хабарлады. Ол корпоративтік демеушілікті қабылдамай, оның орнына өзінің алдағы жекпе-жектері үшін эксклюзивті жанкүйерлер клубын – "Team Tanner" құрды. Өзінің соңғы жекпе-жегінде Таннер 2008 жылдың 21 маусымында The Ultimate Fighter 7 Finale турнирінде Кендалл Гроувқа дауыс беру арқылы жеңілді, бұл оның соңғы он жекпе-жегіндегі бесінші жеңілісі болды. Жекпе-жекке дейін берген сұхбатында ол өзін бойымен шаршаған сезінгенін және екі жыл бойы алкогольге тәуелді болғанының салдарынан денесі бұрынғы деңгейде бәсекелесе алмайтынынан шүбхеленгенін айтты.

Өлім

2008 жылдың жазында Таннер Калифорния штатының Империал округінің шөліне жеке сапар жасау жоспарын жариялады. Ал қызығушылық туған соң, 2008 жылдың 27 тамызында ол жауап берді. "Кейбір ММА (аралас жекпе-жек) сайттары осы оқиға туралы жазған сияқты, мен шөлде қайтыс болуым мүмкін екенін, немесе бұл менің ең үлкен қарсыласым болуы мүмкін екенін айтқан. Келіңдерші, жігіттер. Оңтүстік Калифорнияда Лос-Анджелес және Сан-Диегодан шамамен бір сағаттық жердегі шөлдегі демалыс аймақтарына бару – әдеттегі жайт. Менің жоспарым – шөлге барып, кемпинг жасау, мотоциклмен жүру және қарудан оқ ату. Маған бұл қатты ұнайды. Көп адам солай істейді. Бұл 'Into the Wild' фильмі емес". Ол мотоцикл сатып алып, 2008 жылдың 3 қыркүйегінде Калифорния штатының Пало-Верде қаласының батысындағы шөл аймағына кемпингке аттанды. Менеджері Джон Хейнердің сөзіне сәйкес, Таннер сол күні түстен кейін қоңырау шалып, мотоциклінің бензині бітіп қалғанын және лагеріне қайтатындығын айтқан. Бірақ бұл кейінірек оның мотоциклі лагерде табылғаны туралы хабарламаға қайшы келді. Империал округінің шериф кеңсесі өлімнің ресми себебін ыстықтан туған салдар деп атады. Фильм 2011 жылы Лос-Анджелес кинофестивалінде ресми іріктеу ретінде көрсетілді. Ол "Үздік деректі фильм" номинациясына ие болды. Сондай-ақ фильм 2011 жылы Даллас видеофестивалінде және 2011 жылдың қараша айында өткен Arclight деректі фильмдер фестивалінде де ресми түрде көрсетілді. 2011 жылы Бел-Эйр кинофестивалінде "Көрермендер жүлдесін" жеңіп алды. 2014 жылдың наурыз айында ағылшын режиссері және продюсері Бобби Разак Таннер туралы "1" атты деректі фильмді шығарды. 2019 жылдың 19 маусымында Variety журналы Таннердің өмірі мен мансабына арналған "The Power of 1" атты фильмнің түсірілімге дайындалып жатқанын, алдын ала түсірілімдерді 2019 жылдың соңында бастауды және 2020 жылдың басында түсірілімдерді жүргізуді жоспарлап отырғанын хабарлады.