Кіріспе
Әлемдік радиоспорт командалық чемпионаты – әуесқойлар арасындағы радиожарыс. Қатысу тек шақыру арқылы мүмкін. Төрт жылда бір рет өткізілетін WRTC-ге қатысу үшін маңызды әлемдік радиобайқауларында жоғары нәтижелер көрсету қажет. WRTC-нің басты принципі – әлемнің түкпір-түкпірінен келген білікті қатысушыларға тең мүмкіндіктер жасап, олардың әуесқой радиостанцияларын пайдаланып бір-бірімен бәсекелесуін қамтамасыз ету. Бұл радиостанциялар бірдей таралу жағдайларында орналасқан және бірдей антенналармен жабдықталған, ал жарысты білікті төрешілер бақылайды. Әр WRTC шарасын конкурстың өтетін орнындағы радиолюбительдердің ерікті тобы, халықаралық деңгейде танылған байқаушылардың тұрақты комитетінің көмегімен ұйымдастырады. WRTC – радио жарыстарындағы әлем чемпионатына ең жақын жақын нәрсе. 2018 жылы 1000-нан астам адам қатысты, оның құны жарты миллион еуродан асты. WRTC2018 веб-беті.
The World Radiosport Team Championship is an amateur radio competition. Participation is by invitation only. Entry to each quadrennial WRTC requires qualification through high positions in major world radio contests. The main principle of the WRTC is to provide a level playing field for the qualified contestants from around the world to compete against one another using amateur radio stations located in areas with the same propagation terrain and equipped with identical antennas, operating under the keen eyes of qualified referees. Each WRTC event is organised by a volunteer group of Radio Amateurs in the locality where the competition will be held with the help of a standing committee of internationally recognized contesters. The WRTC is the closest thing to a world championship in the sport of radio contesting. In 2018 over 1000 people are involved with a cost of over half a million Euros. WRTC2018 web page
Тарих
Бірінші Дүниежүзілік Радиоспорттық Командалық Чемпионаты 1990 жылдың шілде айында Сиэтл қаласында (Вашингтон, АҚШ) өткізілді және сол жазда сол қалада өткізілетін Игі Ниет ойындарымен бірге ұйымдастырылды. Екі оператордан тұратын командалар WRTC-мен сәйкес келетін бірегей, бір реттік жарыста қатысты. WRTC командалары қолданған барлық станциялар Сиэтл аймағындағы бар радио әуесқойлар станцияларында орналасқан, бірақ барлық станциялар бірдей тиімді жерлерде болған жоқ, ал кейбіреулерінде басқаларына қарағанда артықша шақыру белгілері болды. Екі оператордан тұратын жиырма екі команда Бразилия, Болгария, Канада, Чехословакия, Финляндия, Франция, Германия, Венгрия, Италия, Жапония, Кеңес Одағы, Испания, Ұлыбритания, АҚШ және Югославияны өкілдік етті. Кейбір қатысушылар үшін бұл Шығыс блогынан тыс елге жасаған алғашқы сапары болды. Әр станцияда екі команда мүшесінен басқа, WRTC ережелерінің сақталуын бақылау үшін төреші болды. Бірінші орынды АҚШ-тың K1AR командасы Джон Дорр, K1DG және Даг Грант, екінші орынды АҚШ-тың W9RE командасы Майк Уэцл, K7JA және Чип Маргелли, ал үшінші орынды АҚШ-тың KQ2M командасы Джефф Стейнман, KRØY және Боб Шохет иеленді. Келесі WRTC іс-шарасы 1996 жылдың шілде айында АҚШ-тың Калифорния штатының Сан-Франциско қаласында өтті және оны Солтүстік Калифорния жарыс клубы ұйымдастырды. Формат әрқайсысы екі бәсекелестің командалары болып қала берді, олар ұқсас антенналар мен қуат шектеулері бар станцияларда жұмыс істейді, IARU HF World Championship, телефон және CW режимінде жұмыс істеуді қамтитын дүниежүзілік жарысқа қатысады. 1996 жылғы WRTC-дегі маңызды жаңалық – әр бәсекелестік станцияға арнайы шақыру белгілерін беру болды. Шақыру белгілері кездейсоқ әр командаға тағайындалды және IARU HF әлем чемпионатының басқа станцияларының өз достарын тануына кедергі келтірді. Арнайы шақыру белгілері сонымен қатар барлық станцияларда фонетикалық айтуға немесе Морзе кодымен жіберуге шамамен бірдей уақыт кететін шақыру белгілері болуын қамтамасыз етті. Екі оператордан тұратын 52 команда 24 ел мен барлық алты континентті өкілдік етті. Бірінші орынды АҚШ-тың KRØY және Дан Стрит командасы Джефф Стейнман, K1TO, екінші орынды АҚШ-тың K4BAI және Билл Фишер командасы Джон Лэни III, KM9P, ал үшінші орынды АҚШ-тың K6LL және Стив Лондон командасы Дэйв Хачадориан, N2IC иеленді. WRTC 2000 шілдеде Словенияда өтті. Іс-шараның штаб-пәтері курорттық қала Бледте болған кезде, бәсекелестік станциялар бүкіл елге таралып орналасты. Словенияға келген көптеген қатысушыларды әскери эскорт күтіп алды, ал елдің жоғары саяси тұлғалары ашылу және жабылу салтанаттарына қатысты. Жарыстың жаңа жаңалығы – «іріктеу» байқауы болды, онда жеке қатысушылар Морзе кодымен жіберілген жабысып тұрған шақыру белгілерінің жазбасын тыңдап, мүмкіндігінше көп санын дәл анықтап, жазуға тырысты. WRTC 2000 сонымен қатар барлық станциялар жер бетінен бірдей биіктікте орнатылған бірдей өндірістің антенналарымен жабдықталған алғашқы іс-шара болды. Екі оператордан тұратын 53 команда 25 елден келді. Бірінші орынды АҚШ-тың N5TJ (бұрынғы KRØY) және Дан Стрит командасы Джефф Стейнман, K1TO, екінші орынды Ресейдің RA3AUU және Андрей Карпов командасы Игорь Буклан, RV1AW, үшінші орынды АҚШ-тың K1DG және Джон Дорр командасы Даг Грант, K1AR иеленді. WRTC 2002 шілдеде Финляндияның Хельсинки қаласында өтті. Финляндиядағы маңызды жаңалық – іс-шара барысында веб-сайтта жақын уақыттың ішінде нәтижелер кестесі жарияланды. WRTC-тің әр жарыс станциясындағы төрешілер ұялы телефондарды пайдаланып, әр сағат сайын орталық деректер базасына өз станцияларының жұмыс істейтін байланыс жиынтығын және ұпайларын жіберді. Нәтижелер жарыс барысында веб-сайтта жарияланды, онда әр сайттағы операторлардың шақыру белгілері ғана көрсетілген, ал эфирде қолданылатын арнайы шақыру белгісі емес. Екі оператордан тұратын 52 команда 28 елден келді. Бірінші орынды АҚШ-тың N5TJ және Дан Стрит командасы Джефф Стейнман, K1TO, екінші орынды Ресейдің RA3AUU және Андрей Карпов командасы Игорь Буклан, RV1AW, ал үшінші орынды Германияның DL2CC және Бернд Оч командасы Франк Гроссман, DL6FBL иеленді. WRTC 2006 Бразилияның Флорианполисте өтті және әлеуетті қатысушылар үшін біліктілік балл жүйесін енгізді. Жарысқа 47 команда іріктелді, бірақ тек 46-сы ғана қатысты. Бразилиялық Varig әуе компаниясы 26 маусымда банкрот деп жарияланды, бұл келесі аптада Флорианполиске баратын көптеген командаларға қиындықтар тудырды, ал Чехия командасы басқа жолмен уақытында келе алмады. 2006 жылы командаларға үлкен антенналар және 700 ватттық күшейткіштер берілді, бұл Бразилиядан Еуропа мен Солтүстік Америкадағы жарыс орталықтарына қашықтықтың ұлғаюын өтеуге көмектесті. Күннің ең төменгі нүктесінде өткеніне қарамастан, жарыс HF жолақтарында жағдайдың қысқа уақытқа жақсаруымен сәйкес келді, бұл жоғары ұпайларға мүмкіндік берді. Үш рет қатарынан WRTC-ті жеңген Джефф Стейнман, N5TJ және Дан Стрит, K1TO 2006 жылғы жарысқа қатыспады. Бірінші орынды Канаданың VE3EJ және Джеймс Робертс VE7ZO иеленді, бұл АҚШ командасынан басқа команданың WRTC жарысын жеңгенінің алғашқы реті болды. Екінші орынды АҚШ-тың N6MJ және Дэйв Мюллер N2NL, ал үшінші орынды АҚШ-тың K1DG және Энди Бланк N2NT иеленді. Монтенегроның YT6A (қазір 4O3A) және Джурица Малетин YT6T алдын ала нәтижелерде үшінші орында болды, бірақ WRTC журналдарынан «ерекше» байланыстарды алып тастаған балл туралы шешімнен кейін, олардың нәтижесі 11-орынға түсті. WRTC 2010 Ресейдің Мәскеу қаласында, Ресейдің Радио Әуесқойлар Одағы ұйымдастырды. 24 елден келген 48 команда қатысты. WRTC тарихында алғаш рет барлық операциялық орындар мүмкіндігінше тең болды, ешқандай айқын артықшылықтары жоқ тегіс далалар пайдаланылды. Ресейдегі радиоклубтардан келген еріктілер әрбір орында бірдей антенналар мен шатырларды орнатты. Барлық қатысушылар портативтік электр генераторларын пайдаланып «Дала күні» стилінде жұмыс істеді. WRTC 2010-да жаңалық – екі оператордың бір уақытта жұмыс істеуіне рұқсат берілді, байланыстарды араластыру, бірақ тек біреуі ғана сөйлей алатын, бұл операциялық стиль Ресейдің Радиоспорттық Командалық Чемпионатынан (RRTC) алынған. Көптеген қатысушылар триплексер немесе диплексерді пайдаланды, бұл үш жолақты Яги антеннасын екі трансивермен бір уақытта қолдануға мүмкіндік берді, бұл кедергі тудырмады. Бірінші орынды Ресейдің RW1AC және Алексей Михайлов RA1AIP командасы иеленді. Эстониядан келген Төнно Вяхк ES5TV және Тойво Халликиви ES2RR екінші орынды алды. АҚШ-тан келген Дан Крейг N6MJ және Крис Хурлбут KL9A үшінші орынды иеленді. WRTC 2014 АҚШ-тың Массачусетс штатының шығысында өтті. 39 елден келген 59 команда ең ірі WRTC жарысына қатысты. WRTC 2010 сияқты, шатырлар, генераторлар, үш жолақты Яги және инвертті V антенналары бар уақытша орындар 400-ден астам жергілікті еріктілермен салынды. Бір станция Нью-Гэмпшир штатының шекарасынан өте жақын жерде орналасқан. WRTC тарихында алғаш рет екі оператордың бір уақытта сөйлеуіне рұқсат берілді, «Бірнеше оператор, Екі Трансмиттер» (M/2) жарысы сияқты, бұл әлемнің түкпір-түкпірінен келген қатысушыларға жарысқа қатысушылармен мүмкіндігінше көп жолақта байланысуға мүмкіндік берді. Бірінші орынды АҚШ-тан келген Дан Крейг N6MJ және Крис Хурлбут KL9A иеленді. Словакиядан келген Растислав Грнко OM3BH және Йозеф Ланг OM3GI екінші орынды алды. Германиядан келген Манфред Вольф DJ5MW және Стефан фон Бальц DL1IAO үшінші орынды иеленді, АҚШ-тан келген Кевин Стоктон N5DX және Стив Лондон N2IC командасынан бір мультипликатормен оқсып өтті. WRTC 2018 Германияның Виттенберг қаласында өтті...
Жарыс
Әлемдік радиоспорт командалық чемпионатына іріктеу және шақыру процесі әрбір жарыс бойынша өзгеріп келді. Кейбір жылдары іріктеуді ұйымдастыру комитеті толығымен өз қалауынша жүргізді, ол шешім қабылдау үшін әдетте жарысқа қатысуға өтініш білдірген адамдардың бұрынғы жарыстардағы нәтижелерін пайдаланды. Басқа жылдары іріктеу ұлттық радио қоғамдарына немесе ірі жарыс клубтарына жүктелді, олар өздерін ұсынуын қалаған жарысқа қатысушыларға дауыс берді. Іріктеу процесі әдетте әлемнің әр аймағынан және нақты елдерден белгілі бір сандағы жарысқа қатысушылар шақырылатынын қамтамасыз ету үшін құрылады. WRTC-де жарысуға іріктелген қатысушылар көбінесе демеушілік алмайды және қатысу үшін жол және тұру шығындарын өздері төлеуі керек. Екі жарысқа қатысушыдан тұратын әр команда шілде айының екінші толық апта соңында өткізілетін IARU HF World Championship радио байқауына қатысады. Командаларға станция, төреші және шақыру таңбасы кездейсоқ сұрыптау арқылы тағайындалады. Командаларға әдетте өздерінің қабылдағыштарын, құлаққаптарын, микрофондарын, телеграф кілттерін және жарыс журналын жазу бағдарламалық құралдарын әкелуге рұқсат беріледі, бірақ оларға тағайындалған станцияда оларға берілген антенналарды пайдалану міндетті. IARU HF Әлем чемпионатының ережелерін сақтаумен қатар, WRTC командаларына қосымша жұмыс шектеулері қойылуы мүмкін. Тарихи тұрғыдан алғанда, WRTC станциялары үшін қолданылатын есептеу формуласы IARU HF Әлем чемпионаты үшін қолданылатын есептеу формуласымен әрдайым бірдей болған жоқ. Жарыс ережелеріне сәйкестікті қамтамасыз ету үшін жарыс орнында төрешілер болады. WRTC жарыс орнының көптеген төрешілері бұрынғы WRTC жарысқа қатысушылары.