Кіріспе
Халықаралық ғарыш станциясындағы (ISS) әуесқой радио (ARISS) – әуесқой спутниктік қызметте жұмыс істейтін, түрлі ұйымдардың демеушілігімен жүзеге асырылатын және Халықаралық ғарыш станциясындағы әуесқой радио лицензиясы бар ғарышкерлер мен космонавттар тарапынан іске асырылатын жоба. Бұл бағдарлама бұрын SAREX, яғни ғарыш радиоаматорлық эксперименті деп, ал одан бұрын Шатл радиоаматорлық эксперименті деп аталатын. Әлемдегі әуесқой радио операторлары қолға ұсталатын, көшпелі немесе үй радиостанциялары арқылы тікелей ғарышкерлермен/космонавттармен байланысқа түсе алады. Байланыс орнату үшін аз қуатты радио және кішкентай антенналарды пайдалануға болады. Сонымен қатар, электрондық поштаға ұқсас, бір радио мен антеннаға қосылған ноутбук арқылы ғарыш станциясына цифрлық деректерді жіберуге болады, бірақ телефондық немесе кабельдік байланыс орнына радиожиіліктер қолданылады. 2000 жылдың 12 қарашасында Халықаралық ғарыш станциясының бірінші экспедициясы кезінде алғашқы әуесқой радио байланысы жасалды. 06:30 мен 10:10 UTC аралығында Сергей Крикалев (U5MIR шақыру таңбасы) Ресейдегі ARISS тобымен байланысқа шықты. 10:55 UTC-де Крикалев және Уильям Шепард (KF5GSL шақыру таңбасы) NA1SS ретінде NASA Goddard ғарыш орталығындағы әуесқой радио клубымен байланыс жасады. Бірнеше минуттан кейін олар Джонсон ғарыш орталығы клубымен, W5RRR-мен сөйлесті. Миссия журналында команда мынаны жазды: «VHF тізбегінің байланыс сапасы өте жақсы болды. Радионың сигнал/шу қатынасы және оқылуы біздің басқа байланыс тізбектерімізден жақсы». 2011 жылы Kenwood Electronics компаниясы өздерінің TM D700A трансивері қазіргі уақытта ХҒС-де қолданылып жатқанын пайдаланып, жарнамалық кампания ұйымдастырды. Станциямен цифрлық байланысқа мысал ретінде «Retro Recipes» деп аталатын YouTube арнасын келтіруге болады, бірақ ол ноутбук орнына Commodore 64 компьютерін, модем мен терминалмен бірге қолданды. Эксперимент сәтті аяқталды және Халықаралық ғарыш станциясы хабарламаны жерге қайтарды. Ғарыш станциясы экипажының көптеген мүшелері де әуесқой радио операторлары болып табылады. Стандартты жұмыс күнінен кейін (UTC уақыты бойынша) олар кешкі бос уақыттарын отбасыларымен және басқа радиолюбительдермен әуесқой радио арқылы байланысқа түсуге пайдалана алады. Экипаж мүшесі Кьелл Н. Линдгрен 2022 жылдың жазында Ұлыбританиядағы жас оператормен сөйлесіп, кейін олар суреттер мен карточкалар алмасты. ХҒС-нің 69-шы және 70-ші экспедицияларының экипаж мүшелері, сондай-ақ Axiom 1 және Axiom 2 командалары әуесқой радио арқылы мектептермен жерден ғарышқа байланыс жасады.
Amateur Radio on the International Space Station (ARISS), operating in the Amateur satellite service, is a project sponsored by various entities and carried out by astronauts and cosmonauts on the International Space Station who also have an amateur radio license. The program was previously called SAREX, the Space Amateur Radio Experiment, and before that the Shuttle Amateur Radio Experiment. Amateur radio operators all over the world are able to speak directly to astronauts/cosmonauts via their handheld, mobile, or home radio stations. Low power radios and small antennas can be used to establish communications. It is also possible to send digital data to the space station via laptop computers hooked up to the same radio and antenna, similar to an email communication, except that it uses radio frequencies instead of telephone or cable connections. On November 12, 2000 the first amateur radio contacts were made from the International Space Station during Expedition 1. Sometime between 06:30 and 10:10 UTC Sergei Krikalev (callsign U5MIR) contacted the ARISS team in Russia. At 10:55 UTC Kiralev and William Shepherd (callsign KF5GSL) operating as NA1SS contacted the amateur radio club at NASA Goddard Spaceflight Center. A few minutes later they would talk to the Johnson Space Center club, W5RRR. The team noted in the mission log, "Comm quality of the VHF circuit was excellent. Signal to noise and readability of the ham radio is better than our other comm circuits." In 2011, Kenwood Electronics launched an advertising campaign capitalizing on the fact that their TM D700A transceiver is currently in use on the ISS. One example of digital communications with the station was a YouTube channel known by the name "Retro Recipes" but instead of using a laptop he used a Commodore 64 along with a modem and a terminal. The experiment was successful and the international space station even broadcast the message back to earth. Many of the space station crew are also amateur radio operators. After their standard work day (based on UTC time), they might use their evening free time to communicate with family and other hams via amateur radio. Crew member Kjell N. Lindgren spoke with a young operator in the UK during the summer of 2022 and later they exchanged photos and cards. Crew members from ISS Expedition 69 and Expedition 70 as well as Axiom 1 and Axiom 2 have made recent space to ground contacts with schools via Amateur Radio.
Бір-бірімен жұмыс істейтін радио жүйе (IORS)
АРИСС (ARISS) жаңа буын радио жүйесінің негізгі құралы – IORS (Interoperable Radio System). ARISS аппараттық тобы барлығы төрт ұшу блогы және он жалпы блок жасап жатыр. Алғашқы IORS радиосы SpaceX CRS 20 ғарыш кемесімен ХҒС-ге (ISS) жеткізіліп, 2 қыркүйекте 63-ші экспедиция командирі Крис Кэссиди ХҒС Колумб модуліне орнатты. Жүйенің жұмыс іске қосылуы алғаш рет 2 қыркүйекте 01:02 UTC уақытында ARISS басқару станциясы және әуесқой радио операторларымен байқалды. Жаңа радио жүйенің бастапқы жұмысы FM трансдиапазондық ретранслятор ретінде басталды. Екінші ұшу блогы 2020 жылдың соңында Ресей сервистік модуліне орнату үшін тағы бір жүк рейсімен ұшырылды. 2022 жылдан бері ARISS Колумб және Сервистік модульдерінде IORS радиоларын пайдаланып келеді. Колумб модуліндегі радио әдетте студенттермен байланыс болмағанда, үзіліссіз дауыстық ретранслятор ретінде жұмыс істейді. Сервистік модульдегі IORS радиосы автоматты пакеттік есеп беру жүйесі (APRS) немесе баяу сканерлеу теледидары (SSTV) сияқты пакеттік радио операциялары үшін қолданылады. IORS – арнайы, модификацияланған JVCKenwood D710GA трансиверінен, AMSAT әзірлеген көп кернеулі қуат көзінен және байланыс кабельдерінен тұрады. IORS жоғары қуатты радио, жетілдірілген дауыс ретрансляторы, жаңартылған цифрлық пакеттік радио (APRS) мүмкіндіктері және АҚШ және Ресей сегменттері үшін баяу сканерлеу теледидары (SSTV) мүмкіндіктерін қамтиды.