Кіріспе
Ұзақ мерзімді метеорологиялық деректер жиынтығы
Орталық Англия температурасы (CET) деректер жиынтығы алғаш рет 1953 жылы профессор Гордон Манли жариялаған, кейіннен ондаған жылдық еңбектерден кейін 1974 жылы кеңейтіліп, жаңартылған метеорологиялық деректер жиынтығы болып табылады. Англияның Мидлендс аймағындағы айлық орташа жер беті ауа температурасы 1659 жылдан қазіргі уақытқа дейін (Цельсий градусында) келтірілген. Бұл – ай сайын жүргізілген температуралық бақылаулардың ең ұзақ тізімі. Бұл деректер жиынтығы метеорологтар мен климаттанушылар үшін құнды ақпарат көзі болып табылады. 1659 жылдан бастап ай сайын жарияланып келсе, 1772 жылдан бастап күнделікті нұсқасы да қолжетімді. 1722 жылдың қарашасынан бастап айлық орташа температура 0,1 °C дәлдікпен берілген. Серияның ең алғашқы жылдары, 1659 жылдан 1722 жылдың қазанына дейін, көбінесе айлық орташалар ең жақын градусқа немесе жарты градусқа дейін көрсетілген, алайда 1699 жылдан 1706 жылға дейін 0,1 градусқа дейін дәлдікпен берілген шағын кезең бар. Бұл сол жылдарға қатысты температуралық деректердің саны, дәлдігі, сенімділігі және географиялық таралуын көрсетеді.
Деректердің сапасы
Манли және кейінгі зерттеушілер серияның сапасын бақылауға бар күштерін салғанмен, алғашқы жылдары деректерде мәселелер бар, олардың арасында аспаптық емес деректердің қолданылуы да болды. Осы мәселелер Манлидің алғашқы айлық орташа көрсеткіштерін келтіргендегі төменгі дәлдігін түсіндіреді. Паркер және авторлар (1992) бұл мәселені 1772 жылға дейінгі деректерді пайдаланбау арқылы шешті, себебі олардың күнделікті сериясына айлық орташа көрсеткіштердің бастапқы сериясынан гөрі дәл деректер қажет болды. 1722 жылға дейін аспаптық жазбалар үзіліссіз емес, ал Манли айлық Орталық Англия температурасы (CET) сериясын толықтыру үшін Лабриннің (1945) құрастырған Утрехттен алынған аспаптық емес серияны пайдаланды. 21-ші ғасырдың басында серияның екі нұсқасы болды: Эксетердегі Хэдли орталығы ұстап тұрған "ресми" нұсқасы және марқұм Филип Эден ұстаған нұсқасы, ол Манли бастапқыда жинаған серияға сәйкес келетінін айтты. 2022 жыл рекордтық жылы болып тіркелді, орташа температурасы 11,15 градус Цельсийді құрады. Бұл 2014 жылғы бұрынғы рекордты 0,2 градусқа басып өтті және 1961-1990 жылдардағы орташа көрсеткіштен шамамен 2 градусқа жоғары болды.
Тенденциялар
Сегізінші және тоғызыншы ғасырларда суық кезең болды, ол суық қыстармен және жалпы суық жаздармен бірге келді. Температуралар кең ауқымда өзгерді, бірақ айқын тенденция болған жоқ. 1910 жылдан бастап температура 1950 жылға дейін көтерілді, содан кейін тегістеліп, 1975 жыл шамасында күрт өсу басталды. Ең жылы онжылдық – 2010 жылдар (2011–2020), орташа температурасы 10,40 °C (51 °F) құрады. Жалпы жылыну тенденциясы және сол кездегі ең ыстық жыл – 2014 жыл, байқаулар мен климаттық модельдерге негізделген әдістер арқылы адамның қызметінен туындаған климаттың өзгеруіне байланысты деп саналады. Бұл рекорд 2022 жылы жаңартылды, орташа CET температурасы 11,15 °C тіркелді, бұл 1961–1990 жылдардағы орташа көрсеткіштен 1,68 градусқа жоғары, ал 2014 жылғы рекордты шамамен 0,2 градусқа асып түсті.
Ең ыстық
МерзімРекорд ОрташаЖылЖыл11.1 °C (52 °F)2022, 2023 Көктем (наурыз-мамыр)10.3 °C (51 °F)2011, 2017 Жаз (маусым-тамыз)17.7 °C (64 °F)1976 Күз (қыркүйек-қараша)12.6 °C (55 °F)2006 Қыс (желтоқсан-ақпан) 6.8 °C (44 °F)2015/2016 Қаңтар 7.5 °C (46 °F)1916 Ақпан 7.9 °C (46 °F) 1779 Наурыз 9.2 °C (49 °F) 1957 Сәуір 11.8 °C (53 °F) 2011 Мамыр 15.1 °C (59 °F) 1833 Маусым 18.2 °C (65 °F) 1846 Шілде 19.8 °C (68 °F) 2006 Тамыз 19.1 °C (66 °F) 1995 Қыркүйек 17.0 °C (63 °F) 2023 Қазан 13.3 °C (56 °F) 2001 Қараша 9.9 °C (50 °F) 1994 Желтоқсан 9.6 °C (49 °F) 2015
Ең суық
МерзімРекорд ОрташаЖылЖыл6.9 °C (44 °F) 1740 Көктем (наурыз-мамыр) 5.6 °C (42 °F) 1837 Жаз (маусым-тамыз) 13.1 °C (56 °F) 1725 Күз (қыркүйек-қараша) 7.5 °C (46 °F) 1676, 1740, 1786 Қыс (желтоқсан-ақпан) 1683/1684 Қаңтар 3.1 °C (26 °F) 1795 Ақпан 1.9 °C (29 °F) 1947 Наурыз 1.0 °C (34 °F) 1674 Сәуір 4.7 °C (40 °F) 1701 және 1837 Мамыр 8.5 °C (47 °F) 1698 Маусым 11.5 °C (53 °F) 1675 Шілде 13.4 °C (56 °F) 1816 Тамыз 12.9 °C (55 °F) 1912 Қыркүйек 10.5 °C (51 °F) 1674, 1675, 1694 және 1807 Қазан 5.3 °C (42 °F) 1740 Қараша 2.3 °C (36 °F) 1782 Желтоқсан 0.8 °C (31 °F) 1890
Орташа, ең жоғары және ең төменгі температура
1878 жылдан бері Орталық Англияның температурасы күнделікті ең жоғары және ең төменгі температураларды тіркеп келеді; ал күнделікті орташа температураның тіркелуі 1772 жылдан басталды. Төмендегі кестелерде 1878 жылдан бері әр маусым мен әр күнтізбелік ай бойынша рекордтық орташа максималды/минималды температура көрсетілген.
Ең жоғары ең төменгі
МерзімРекордтық орташа жылЖылЖыл7.2 °C (45 °F) 2006, 2014, 2023 Көктем (наурыз-мамыр) 6.1 °C (43 °F) 2017 Жаз (маусым-тамыз) 12.4 °C (54 °F) 2006 Күз (қыркүйек-қараша) 9.0 °C (48 °F) 2006 Қыс (желтоқсан-ақпан) 3.8 °C (39 °F) 1934/35, 2006/07, 2015/16 Қаңтар5.2 °C (41 °F) 1916 Ақпан4.8 °C (41 °F) 2024 Наурыз5.6 °C (42 °F) 1957 Сәуір6.7 °C (44 °F) 2011 Мамыр8.9 °C (48 °F) 1889, 2008 Маусым11.7 °C (53 °F) 2017 Шілде14.0 °C (57 °F) 2006 Тамыз14.0 °C (57 °F) 1997 Қыркүйек12.9 °C (55 °F) 2006 Қазан10.2 °C (50 °F) 2001 Қараша7.4 °C (45 °F) 1994 Желтоқсан6.9 °C (44 °F) 2015
Ең төменгі ең төменгі
МерзімРекорд ОрташаЖылЖыл4.3 °C (40 °F) 1879 Көктем (наурыз-мамыр) 15.7 °C (60 °F) 1893 Жаз (маусым-тамыз) 23.4 °C (74 °F) 1976 Күз (қыркүйек-қараша) 16.1 °C (61 °F) 2006 Қыс (желтоқсан-ақпан) 9.8 °C (50 °F) 2015/16 Қаңтар10.4 °C (51 °F) 1916 Ақпан11.5 °C (53 °F) 2019 Наурыз13.8 °C (57 °F) 1938 Сәуір17.2 °C (63 °F) 2011 Мамыр19.0 °C (66 °F) 1992 Маусым22.6 °C (73 °F) 2023 Шілде 25.6 °C (78 °F) 2006 Тамыз 25.1 °C (77 °F) 1995 Қыркүйек 21.5 °C (71 °F) 2023 Қазан 17.1 °C (63 °F) 1921 Қараша 12.4 °C (54 °F) 2011 Желтоқсан 12.3 °C (54 °F) 2015
Ең жоғары орташа
МерзімРекордтық орташа температурасы қаңтар12.7 °C (55 °F) 1 қаңтар 2022 ақпан13.7 °C (57 °F) 15 ақпан 2024 наурыз15.2 °C (59 °F) 30 наурыз 2017 сәуір19.7 °C (67 °F) 29 сәуір 1775 мамыр21.2 °C (70 °F) 29 мамыр 1780 маусым22.9 °C (73 °F) 3 маусым 1947 шілде28.1 °C (83 °F) 19 шілде 2022 тамыз25.2 °C (77 °F) 12 тамыз 2020 қыркүйек23.3 °C (74 °F) 7 қыркүйек 2023 қазан20.1 °C (68 °F) 1 қазан 1985 қараша15.5 °C (60 °F) 5 қараша 1938 желтоқсан13.1 °C (56 °F) 19 желтоқсан 2015
Ең жоғары ең төменгі
МерзімРекорд күні Қаңтар 10.9 °C (52 °F) 1 қаңтар 2022 Ақпан 11.1 °C (52 °F) 15 ақпан 2024 Наурыз 11.1 °C (52 °F) 30 наурыз 1998 Сәуір 12.4 °C (54 °F) 24 сәуір 2007 Мамыр 14.5 °C (58 °F) 30 мамыр 1944 Маусым 17.3 °C (63 °F) 22 маусым 1941 Шілде 19.5 °C (67 °F) 20 шілде 2016 Тамыз 18.8 °C (66 °F) 11 тамыз 1997 Қыркүйек 18.4 °C (65 °F) 5 қыркүйек 1949 Қазан 15.3 °C (60 °F) 3 қазан 2011 Қараша 13.5 °C (56 °F) 22 қараша 1947 Желтоқсан 11.7 °C (53 °F) 31 желтоқсан 2021
Ең жоғарғы шегі
Рекордтық ең жоғары температура қаңтар 14,5 °C (58 °F) 1 қаңтар 2022 ақпан 18,6 °C (65 °F) 26 ақпан 2019 наурыз 22,2 °C (72 °F) 29 наурыз 1965 сәуір 25,0 °C (77 °F) 16 сәуір 2003 мамыр 28,9 °C (84 °F) 29 мамыр 1944 маусым 30,4 °C (87 °F) 29 маусым 2019 шілде 37,3 °C (99 °F) 19 шілде 2022 тамыз 33,4 °C (92 °F) 3 тамыз 1990 қыркүйек 31,2 °C (88 °F) 1 қыркүйек 1906 қазан 27,0 °C (81 °F) 1 қазан 2011 қараша 18,7 °C (66 °F) 4 қараша 1946 желтоқсан 14,5 °C (58 °F) 23 желтоқсан 1977
Ең төменгі орташа
МерзімРекордтық орташа күні Қаңтар 11.9 °C (11 °F) 20 қаңтар 1838 Ақпан 8.8 °C (16 °F) 9 ақпан 1816 Наурыз 6.5 °C (20 °F) 13 наурыз 1845 Сәуір 0.5 °C (31 °F) 3 сәуір 1799 Мамыр 2.9 °C (37 °F) 8 мамыр 1861 Маусым 7.3 °C (45 °F) 9 маусым 1816 Шілде 8.7 °C (48 °F) 20 шілде 1836 Тамыз 8.8 °C (48 °F) 26 тамыз 1864 Қыркүйек 4.9 °C (41 °F) 28 қыркүйек 1824 Қазан 0.3 °C (33 °F) 29 қазан 1895 Қараша 4.6 °C (24 °F) 24 қараша 1904 Желтоқсан 10.8 °C (13 °F) 25 желтоқсан 1796
Ең төменгі ең төменгі
КезеңРекордтық ең төменгі температура қаңтар 13.4 °C (8 °F) 21 қаңтар 1940 ақпан 13.6 °C (8 °F) 24 ақпан 1947 наурыз 9.4 °C (15 °F) 5 наурыз 1909 сәуір 4.9 °C (23 °F) 2 сәуір 1917 мамыр 1.5 °C (29 °F) 4 мамыр 1941 маусым 1.3 °C (34 °F) 5 маусым 1991 шілде 4.7 °C (40 °F) 4 шілде 1965 тамыз 4.0 °C (39 °F) 31 тамыз 1921 қыркүйек 0.3 °C (33 °F) 29 қыркүйек 1919 қазан 3.9 °C (25 °F) 27 қазан 1931 қараша 8.8 °C (16 °F) 24 қараша 1904 желтоқсан 15.9 °C (3 °F) 13 желтоқсан 1981
Ең төменгі ең жоғары
Даурыны тіркелген күні Қаңтар 5.7 °C (22 °F) 12 қаңтар 1987 Ақпан 4.5 °C (24 °F) 6 ақпан 1895 Наурыз 1.1 °C (30 °F) 1 наурыз 2018 Сәуір 2.3 °C (36 °F) 5 сәуір 1911 Мамыр 6.0 °C (43 °F) 3 мамыр 1892 Маусым 10.1 °C (50 °F) 8 маусым 1897 Шілде 12.5 °C (54 °F) 5 шілде 1920 Тамыз 12.0 °C (54 °F) 16 тамыз 1888 Қыркүйек 8.3 °C (47 °F) 29 қыркүйек 1918 Қазан 3.1 °C (38 °F) 31 қазан 1934 Қараша 1.0 °C (30 °F) 28 қараша 2010 Желтоқсан 4.0 °C (25 °F) 29 желтоқсан 1908