Кіріспе

Британдық құрылыс компаниясы, 1999–2018 британдық компания

| parent = |
| subsid = |
| homepage = |
| footnotes = |

Carillion plc – британдық көпұлтты құрылыс және нысандарды басқару қызметтерін ұсынатын компания. Бас кеңсесі Ұлыбританияның Вулверхэмптон қаласында орналасқан, 2018 жылдың қаңтарында таратылды. Carillion 1999 жылдың шілдесінде Tarmac компаниясынан бөлініп шыққаннан кейін құрылды. Бірнеше компанияларды сатып алу арқылы Ұлыбританиядағы екінші ірі құрылыс компаниясына айналды, Лондон қор биржасында тіркелді және 2016 жылы 43 000 қызметкері болды (олардың 18 257-сі Ұлыбританияда). 2015 жылы Carillion-ның қарыздық жағдайына қатысты алаңдаушылықтар туды, ал компания 2017 жылы қаржылық қиындықтарға тап болғаннан кейін 2018 жылдың 15 қаңтарында міндетті тарату рәсіміне түсті, бұл Ұлыбританияның төлем қабілетсіздік заңнамасындағы ең қатаң шара болып табылады, оның міндеттемелері шамамен 7 миллиард фунт стерлингті құрады. Ұлыбританияда банкроттық жағдай Ұлыбританияда және шетелде жобалардың тоқтатылуына және кешіктірілуіне (Ирландиядағы PFI жобалары тоқтатылды, ал Carillion-ның Канададағы төрт кәсіпорны заңдық банкроттықтан қорғау іздеді), жұмыс орындарының жоғалуына (тек Carillion-да 3000-нан астам қызметкер жұмыстан босатылды, сондай-ақ оның жеткізушілері арасында), бірлескен серіктестер мен кредиторларға, Carillion-ның 30 000 жеткізушісіне (кейбіреулері банкроттыққа ұшырады) және 27 000 зейнеткерге қаржылық шығын келтірді, сондай-ақ Ұлыбритания салық төлеушілеріне 180 миллион фунт стерлингке дейін шығын әкелуі мүмкін. Бұл сонымен қатар фирма директорларының, оның аудиторларының (KPMG), Қаржылық есеп беру кеңесінің және Зейнетақы реттеушісінің қызметі туралы, сондай-ақ Ұлыбритания үкіметінің жеке қаржыландыру жобалары (PFI) схемалары және басқа да мемлекеттік қызметтерді жекешелендіру бойынша жұмыс істейтін ірі жеткізушілермен қарым-қатынасы туралы сұрақтар мен бірнеше парламенттік сауалдарға әкелді (2018 жылдың қазан айында Ұлыбритания үкіметі жаңа PFI жобаларын бастамайтынын мәлімдеді). Сонымен қатар, бұл саланың төлем жүйелерін реформалау бойынша заңнамалық ұсыныстарға, жақсы төлем тәжірибесін дамыту үшін мемлекеттік сатып алудың жаңа процестері туралы консультацияларға және директорлардың акциялармен төленетін бонустарын қарауға қатысты FRC реформаларын ұсынды. Бизнес, Еңбек және зейнетақы комитетінің 2018 жылғы мамырдағы парламенттік тергеу есебінде Carillion-ның құлдырауы "бейхабарлық, мақтаныш және ашкөздіктің оқиғасы, оның бизнес-моделі ақшаға аяусыз ұмтылыс болды" делінген, сондай-ақ оның директорларын бизнестің қаржылық жағдайын дұрыс емес көрсетуде айыптады. Есепте нормативтік реформалар және "Үлкен төрттік" есеп беру фирмаларын бөлу туралы ұсыныстар бар. 2018 жылдың шілдесіндегі Мемлекеттік басқару және Конституциялық істер жөніндегі комитеттің жеке баяндамасында Ұлыбритания үкіметі ең төменгі бағаға негізделген келісімшарттарды аутсорсингке жібергені үшін айыпталды, оның Carillion сияқты мердігерлерді пайдалануы мемлекеттік қызметтердің нашарлауына әкеп соқты.

Қор

Carillion компаниясы 1999 жылдың шілдесінде 1903 жылы құрылған Tarmac компаниясынан бөлініп шыққаннан кейін құрылды. Tarmac өзінің негізгі ауыр құрылыс материалдары бизнесіне шоғырланды, ал Carillion бұрынғы Tarmac Construction мердігерлік бизнесі мен Tarmac Professional Services бизнес тобын қамтыды. Бөліну кезінде сэр Невилл Симмс компанияның атқарушы төрағасы болып тағайындалды. Симмс 2001 жылдың қаңтарында атқарушы қызметтерінен қанағаттанды, бірақ 2005 жылдың мамырына дейін Филип Роджерсон төрағалыққа келгенге дейін атқарушы емес төраға болып қалды. "Carillion" атауы, "carillon" сөзінің (қоңыраулардың үні) өзгешеленген түрі, құрылыс бизнесіне анық және жеке сәйкестік беру және оны құрылыс саласының тарихынан ерекшелеу үшін таңдалды. Бұл атауды Лондондық Sampson Tyrell брендтік кеңесшісі (кейін Enterprise IG, WPP құрамында) ұсынды.

Сатып алулар

Бас директор Джон МакДонаудың басшылығымен (бұрын Johnson Controls компаниясында жұмыс істеген және 2001 жылдың қаңтарында Carillion-ның бас директоры болып тағайындалған) Carillion нысандарды басқару қызметтері саласына кеңейді. 2001 жылдың қыркүйегінде Carillion GT Rail Maintenance компаниясының қалған 51% үлесін сатып алып, осылайша Carillion Rail құрылды. Carillion Rail теміржол желісінде рельстерді жаңарту және Network Rail үшін келісімшарт жұмыстарын жүргізді. 2002 жылдың тамызында Carillion Citex Management Services компаниясын 11,5 миллион фунт стерлингке, ал 2005 жылдың наурыз айында Planned Maintenance Group компаниясын шамамен 40 миллион фунт стерлингке сатып алды. Содан кейін Carillion Ұлыбританиядағы тағы екі қолдау көрсету компаниясын сатып алды: Mowlem компаниясын 2006 жылдың ақпан айында шамамен 350 миллион фунт стерлингке және Alfred McAlpine компаниясын 2008 жылдың ақпан айында 572 миллион фунт стерлингке. 2008 жылдың қазанында Carillion Канададағы Vanbots Construction компаниясын 14,3 миллион фунт стерлингке сатып алды. Алайда, 2011 жылдың желтоқсанына қарай Ұлыбритания үкіметі жасыл энергияға арналған тарифтерді айтарлықтай төмендетті және Carillion бизнесті қайта құруға мәжбүр болды. 2012 жылдың желтоқсанында ол Аттабаска мұнай құмдары аймағында қызметтер ұсынатын The Bouchier Group компаниясының 49% үлесін 24 миллион фунт стерлингке сатып алды. 2013 жылдың қазанында компания John Laing компаниясының нысандарды басқару бизнесін сатып алды. 2014 жылдың тамызында компания бірнеше апта бойы бәсекелес Balfour Beatty компаниясымен бірігуге тырысты. Үш ұсыныс жасалды; Balfour Beatty-ді 2,1 миллиард фунт стерлингке бағалаған соңғы ұсынысты Balfour Beatty басқармасы 2014 жылдың 19 тамызында бірауыздан қабылдамады. Balfour төртінші ұсыныс жасауға мүмкіндік беретін келіссөздерді ұзартуға бас тартты. Carillion сол күні бәсекелес компаниямен бірігуді тоқтату туралы хабарлады. 2014 жылдың желтоқсанында Carillion канадалық электр беру және тарату компаниясы Rokstad Power Corporation компаниясының 60% үлесін 33 миллион фунт стерлингке сатып алды. 2015 жылдың мамырында Carillion Канададағы шалқары жерлерде лагерьтер мен тамақтандыруға мамандандырылған Outland Group компаниясының 100% үлесін, ал 2016 жылдың қаңтарында Манчестерде орналасқан Ask Real Estate компаниясының көпшілік үлесін сатып алды.

Қара тізімге ену

2009 жылы Carillion заңсыз құрылыс индустриясының қара тізіміне енген The Consulting Association (TCA) абоненті екені анықталды, бірақ тізімге енуінің басты себебі Crown House Engineering компаниясының (2004 жылы Laing O'Rourke сатып алған) бұрынғы меншігі және Mowlem компаниясының (2006 жылы Carillion сатып алған) TCA-ны бұрын пайдаланғаны болды. Carillion, TCA-ға қатысы туралы екі рет өз еркімен Шотландия істері жөніндегі Ұлыбритания парламентінің арнайы комитетіне мәлімдеме жасады – біріншісі 2012 жылдың қыркүйегінде, екіншісі 2013 жылдың наурызында. 2014 жылдың шілдесінде Carillion құрылыс жұмыскерлеріне өтемақы төлеу схемасын іске қосуға қатысқан сегіз компанияның бірі болды, бірақ бұл GMB кәсіби одағы тарапынан «жарнамалық трюк» деп айыпталды, ал Шотландия істері жөніндегі арнайы комитет бұл «сенімсіздіктің көрінісі» деп сипаттады. Схемаға үлес қосқан компаниялардың бірі ретінде Carillion 2016 жылдың тамызында «10,5 миллион фунт стерлингтік қайталанбайтын операциялық шығын» тіркеді, бұл төленуі күтілген өтемақы мен оған байланысты шығындарды көрсетті. 2017 жылдың желтоқсанында Unite компаниясы Carillion сияқты 12 ірі мердігерге қарсы жоғары сотқа шағымдануға кіріскенін хабарлады.

Қаржылық қиындықтар

Carillion-ның борыштық жағдайына қатысты алаңдаушылықты 2015 жылдың наурызында UBS талдаушысы Грегор Куглич білдірді. Ол компанияның жеткізушілерге төлем мерзімін ұзартуы мен «кері факторлауды» пайдалануын атап өтті, сондай-ақ Carillion есептегеннен гөрі көбірек қарызға батқан және «пайда тапшылығы» болуы мүмкін екенін болжады. 2015 жылдың қазанында Carillion хедж-фондтардың ең танымал акциясына айналды, себебі сарапшылар өсудің жоқтығы мен қарыздың артуына күмән келтірді. 2015 жылдың басында акцияларының 5% кемі ғана қысқа сатылымға түскен еді, ал 2016 жылдың маусымына қарай Carillion акцияларының 20% астамы хедж-фондтарға берілді. Осы кезеңде компания акцияларының құны 19% төмендеді. 2017 жылдың 10 шілдесінде Carillion талдамдамасында құрылыс қызметтері бөлімшесінде 845 миллион фунт стерлингтік құнсыздануды көрсетті, бұл негізінен Ұлыбританиядағы үш зиянды PFI жобасымен және Таяу Шығыстағы жобалардан туындаған шығындармен байланысты болды. Бас директор Ричард Хоусон (2011 жылдың желтоқсанында бас директор болып тағайындалған) қызметтен кетті, бірақ операциялық директор қызметін сақтап қалды, ал Кит Кокрейн уақытша бас директор болды (Carillion жаңа бас директорды іздеуі нәтижесінде 2017 жылдың 27 қазанында жарияланған Уотс компаниясының бас директоры Эндрю Дэвисті тағайындады). Соның салдарынан мердігер FTSE 250 индексінен төмендеді, ал бес директор (Хоусон мен қаржы директоры Зафар Хан да бар) компанияны қайта қаржыландыруға тырысқанда қызметінен кетті. 2017 жылдың 27 қыркүйегінде Таяу Шығыстағы бір компания Carillion-ды сатып алуды қарастырып жатқаны хабарланды. Екі күннен кейін Carillion-ның 2017 жылдың 30 маусымында аяқталған алты айдың нәтижесінде 1,15 миллиард фунт стерлингтік зиянға ұшырағаны, оның ішінде қолдау көрсету қызметтері бөліміне қатысты 200 миллион фунт стерлингтік құнсыздану болғаны белгілі болды. 2017 жылдың қыркүйегінде Кит Кокрейн инвесторларға компанияның пайдасыз болып шыққан және жұмыс құнына жеткіліксіз төленген көптеген жобаларды қабылдағанын айтты («біз Rolls Royce құрастырып жатырмыз, бірақ Mini құрастыру үшін ғана ақы төлейміз»), сондай-ақ басқару құрылымы мен ішкі ұйым тым күрделі болғанын және келісімшарттық тәуекелдерді бағалауға және тым оптимистік болжамдарға жеткілікті мән бермегенін мәлімдеді. Нәтижесінде компания «ақшасын өртеп жіберді», жоғары стандартта жұмыс істеуге тырысып, оның салдарына баға бермеді. 2019 жылдың қыркүйегінде Investors Chronicle компанияның қаржылық проблемалары құпия емес екенін және кем дегенде екі жылдан бері белгілі екенін, айналым капиталының аздығын, клиенттерге тиіс соманың азаюын және клиенттер ұстап тұрған ақшаның артуын атап өтті. 2017 жылдың 24 қазанында Carillion денсаулық сақтау мекемелерін басқару бизнесін Serco-ға сатуға дайындалып жатқаны хабарланды (Carillion тапсырыс кітапшасының құнынан 1 миллиард фунт стерлинг жоғалды) және қаржысын нығайту үшін Канададағы операцияларын сатуды жоспарлап отырды. Бір аптадан кейін Carillion Ask Real Estate компаниясының үлесін 14 миллион фунт стерлингке Richardsons Developments компаниясына сатқаны туралы хабарланды. 2017 жылдың желтоқсанында Ричардсондар Дурхемдегі Милбернгейт жобасындағы Carillion-ның үлесін де сатып алды. 2017 жылдың 17 қарашасында Carillion пайда туралы ескерту жасап, келесі айда банктік келісімдерді бұзатынын және жылдық қарыздардың 925 миллион фунтқа жететінін мәлімдеді. 2018 жылдың басында қайта капиталдандыру жоспары іске асырылуы тиіс еді. Компания акцияларының құны бастапқы саудада 50% астам құлдырап, бизнестің құны 73 миллион фунт стерлингке бағаланып, 18 пенске жетті. Unite the Union компаниямен шұғыл келіссөздер жүргізді, себебі Carillion компаниясының 1000-ға жуық қызметкерінің болашағы және басқа да субподрядшылар мен агенттіктерде жұмыс істейтіндердің тағдыры туралы алаңдаушылық тудырды. Негізгі акционер Kiltearn Partners өзінің үлесін жартылай азайтып, 40 миллион фунт стерлингтен астам зиянға ұшырады. 20 желтоқсанда Carillion жаңа бас директор Эндрю Дэвистің қызметке кіру мерзімін 2018 жылдың 22 қаңтарына ауыстырғанын хабарлады. 2018 жылдың 3 қаңтарында Ұлыбританияның қаржылық жүйеге қадағалау органы Carillion-ның 2016 жылғы желтоқсандағы қаржылық жағдайы туралы хабарламаларының уақтылылығы мен мазмұнын тексеруге тиіс екені хабарланды. Он күннен кейін BBC компанияның құлдыраудан құтылу үшін «күндері ғана қалды» және Carillion «үкіметтің жоғары деңгейдегі кездесулерінің» тақырыбы болғанын хабарлады. Бұл кездесулер 13-14 қаңтарда компанияның 900 миллион фунт стерлингтік қарызы, 580 миллион фунт стерлингтік зейнетақы тапшылығы және көптеген мемлекеттік департаменттермен жасалған ағымдағы келісімшарттарды қамтыды, бірақ құтқару келісіміне қол жеткізбей аяқталды, 2018 жылдың 15 қаңтарында әкімшілік процедура басталды. Financial Times кейін Carillion құлдыраған кезде қолда 29 миллион фунт стерлинг ғана болғанын және 2018 жылдың 18 қаңтарына дейін ақшасы таусылатынын хабарлады. PricewaterhouseCoopers (PwC) және EY консалтингтік компаниялары төлем алмау мүмкіндігіне қатысты алаңдаушылықтарға байланысты әкімшілік рөлдерін қабылдаудан бас тартты. (әкімшілік процедураның орнына) компания Лондон қор биржасына «мүліктік таратуға дереу кіруге мәжбүр болғанын» хабарлады. Хабарламада PwC-нің ресми қабылдаушының атынан әрекет етуі үшін Арнайы менеджер болып тағайындалуы үшін Жоғарғы сотқа өтініш беру күтілуде. Carillion төрағасы Филип Грин (2014 жылдың мамырында тағайындалған) былай деді:

>Бұл Carillion үшін, оның қызметкерлері, жеткізушілер және көп жылдар бойы қызмет көрсеткен клиенттері үшін өте қайғылы күн. Бірақ соңғы күндері біз бизнес жоспарымызды қолдау үшін қаржыландыруды қамтамасыз ете алмадық, сондықтан өте өкінішпен осы шешімге келдік. Біз Ұлыбритания үкіметі Carillion қызметкерлері, субподрядшылар және жеткізушілер жүзеге асыратын мемлекеттік қызметтерді сақтау үшін ресми қабылдаушыға қажетті қаржыландыруды ұсынарын түсінеміз. 2019 жылдың 19 қаңтарында Carillion (AMBS) Limited шартты таратуға жіберілді, ал 2018 жылдың 25 және 26 қаңтарында тағы он Ұлыбритания компаниясы таратылды. 2018 жылдың 2 ақпанында тағы бір компания таратылды, содан кейін 2018 жылдың 16 ақпанында тағы он компания таратылды. Carillion компаниясының Джерси және Гернсидегі екі компаниясы да 2018 жылдың қаңтар және наурыз айларында таратылды. 2018 жылдың соңына дейін 91 Carillion компаниясы таратылды. 2018 жылдың 6 тамызында Инсольвенциялық қызмет тарату фазасының аяқталғанын жариялады, бұл Ресми қабылдаушы Ұлыбританиядағы ең ірі тарату операциясы деп сипаттады. Carillion-ның сауда шоттарын аяқтау және жеткізушілерге төлемдер жасау, сондай-ақ компанияның сәтсіздігіне себеп болған жағдайларды, оның директорларының қызметін зерттеу жұмыстары жалғасты. 2019 жылдың қарашасында таратушылар активтерді сатудан, сақтандырудан және қарызды өндіруден шамамен 510 миллион фунт стерлинг қайтарып алуға жақын екенін хабарлады. 30 000-ға жуық шағын бизнес Carillion-ға ақша беріп, жеткізушілерге төлемдерді кейінге шегеріп, кейде 120 күнге дейін ұстап тұрды. 24 сағат ішінде жабдықты жалға берумен айналысатын Speedy Hire және қазық қағумен айналысатын Van Elle компаниялары тиісінше 2 миллион фунт стерлинг және 1,6 миллион фунт стерлингтік зиянға ұшырағанын хабарлады. Van Elle сондай-ақ Network Rail үшін болашақ жұмыстарға қатысты 2,5 миллион фунт стерлингтік белгісіздік туралы хабарлады. Building Engineering Services Association және Electrical Contractors' Association ұйымдары жүргізген 133 компанияның сауалнамасы бойынша 80 компания Carillion-нан жиынтығында 30 миллион фунт стерлинг қарыз екенін көрсетті, орташа қарыз сомасы 375 000 фунт стерлингті құрады. Шағын бизнеске (10-нан кем қызметкері бар) тиесілі орташа қарыз 98 000 фунт стерлинг болды, орташа бизнеске (50-ден 249 қызметкерге дейін) тиесілі орташа қарыз 236 000 фунт стерлинг болды, ең көп қарызға батқан компанияның қарызы шамамен 1,4 миллион фунт стерлингке жетті. Carillion-ның 1 миллиард фунт стерлингтен астам қарызының тек 31 миллион фунт стерлингі саудалық кредит сақтандырумен қамтылған. 2018 жылдың наурыз айының соңында Bury North округінің депутаты Джеймс Фрит Парламентте Carillion-ның құлдырауынан зардап шеккен жеткізушілердің қатысуымен кездесу ұйымдастырды. Компаниялар 250 000 фунт стерлингтен 2,7 миллион фунт стерлингке дейінгі төленбеген қарыздар туралы айтты. 2018 жылдың тамызында құрылыс қызметтерін ұсынатын NG Bailey компаниясы Мидлендтік Университет ауруханасындағы Carillion-ның субподрядынан туындаған қайтарылмайтын шығындар үшін 2,2 миллион фунт стерлингтік ерекше зиянға ұшырағанын хабарлады. 2018 жылдың 29 қаңтарында Слауда орналасқан құрғақ қабырғамен айналысатын CCP компаниясы 350-ге жуық қызметкері бар құрылыс алаңында...

Қызметкерлер

Ликвидация кезінде Carillion компаниясында Ұлыбританияда 18 257 адам жұмыс істеген. Ликвидатор PwC жоспарланған жұмыстан босатулар мен жаңа жұмыс берушілерге ауыстырулар бойынша қызметкерлермен консультациялар жүргізе бастады. 2018 жылғы 2 ақпанда Ресми қабылдаушы бастапқы 377 жұмыстан босату туралы мәлімдеді; ақпан айында тағы 994 жұмыстан босату туралы мәлімдеме жасалды, 337 наурыз айында, 554 сәуірде, 75 мамыр айында, 43 маусымда, 399 шілдеде және 9 тамызда, осы күнге дейін жұмыстан босатудың жалпы саны 2 787 болды – ликвидацияға дейінгі жұмыс күшінің 15%-ы. Жұмыстан босатылған қызметкерлер PwC оларға жұмыстан босату ақысы мен заң бойынша еңбекақысын алу үшін қажетті ақпаратты бермегенін, бұл қаржылық қиындықтар туғызып, ипотекалық несиелеріне қауіп төндіргенін мәлімдегеннен кейін, Ресми қабылдаушы арнайы команда құрды және бұрынғы қызметкерлерге жұмыстан босатылғаннан немесе жаңа жұмыс берушіге ауысқаннан кейін жеті күн ішінде қажетті ақпаратты алуға тиіс екенін айтты. 2018 жылдың шілдесінде Unite компаниясы Челтенхэмдегі GCHQ-дан жұмыстан босатылған 27 мүшесінің атынан тиісті консультация жүргізілмегенін айтып, сот ісін бастады; 2021 жылдың шілдесінде Carillion компаниясының жұмыстан босату шарттары туралы хабардар етпегені және олармен кеңес алмағаны үшін өтемақы талап еткен 263 мүшесінің атынан Unite компаниясы топтың құлдырауы "ерекше жағдайлар" қорғанысына кепілдік бермейтін заңды шешім қабылдады. 2019 жылдың қаңтар айында Unite компаниясы Carillion компаниясының күрделі корпоративтік құрылымынан жұмысшыларды жұмыстан шығару туралы келіссөздердің "шамадан тыс күрделі" болғанын және Carillion компаниясының бұрынғы жұмысшыларына берілген жұмыстан босату ақысының жалпы сомасы 65 миллион фунтқа дейін көтерілуі мүмкін екенін хабарлады. Ликвидациядан бір апта өткен соң PwC Network Rail компаниясымен Carillion Construction компаниясының қызметкерлеріне 2018 жылдың сәуір айының ортасына дейін жалақыны кепілдендіреміз деп келісті, ал Network Rail жобалары бойынша Carillion компаниясының жеткізушілеріне де жалақы төленді. CEK-пен біріккен "ақылды автомобиль жолдары" бірлескен кәсіпорнында жұмыс істейтін 150 Carillion қызметкері Kier қызметкері болады; CEK бірлескен кәсіпорнына берілген жеті HS2 азаматтық инженерлік жобасында жұмыс істейтін 51 Carillion қызметкеріне Kier/Eiffage-ге қосылу мүмкіндігі ұсылды. Ұлттық құрылыс қоғамы өзінің кеңселері мен филиалдарында ғимараттарды басқару жұмысына қатысқан 250-ге жуық бұрынғы Carillion қызметкерлерін қабылдады. Әділет министрлігі үшін түрмелерді басқару жұмыстарына қатысқан 1000-ға жуық Carillion қызметкері жаңа мемлекеттік компанияға ауыстырылды, Carillion-ның электр желісі бизнесінен 22 жұмысшы J Murphy & Sons-қа қосылды, Carillion-ның Ньюкаслдағы заңгерлік қызмет көрсетулер бөлімшесіндегі 60-қа жуық қызметкер Clifford Chance-қа қосылды және 700 қызметкер Network Rail жобаларына қатысты Amey Rail-ке ауыстырылды; Amey Carillion темір жол келісімшарттары үшін Ресми қабылдаушыға 2,1 миллион фунт төледі. Француздық Egis инженерлік тобы Carillion компаниясының M40 автожолын күтіп ұстау туралы келісімшартын қабылдап, 95-ке жуық Carillion жұмыскерінің жұмысын сақтады. Carillion Welding компаниясын Rail Safety Solutions Ltd сатып алды, бұл 63 жұмыс орнын сақтап қалды. Алайда, кейбір шетелдік жұмысшыларды жаңа жұмыс берушілерге ауыстыруды иммиграциялық ережелерді қатаң қолдану кедергі етті, бұл жұмысшылар Ұлыбританияда қалуға рұқсат алу үшін өтініш беруді талап етті. Ішкі істер комитетінің депутаттары Нигерияда туған Хамза Идрис мысалын келтіріп, Ішкі істер министрлігін икемділік пен жанашырлық танытуға шақырды, өйткені тағы да "көптеген" жұмысшылар зардап шегуі мүмкін деп қорқады. 2018 жылдың ақпан айының басында жеке меншік капитал топтары Greybull Capital, Brookfield және Endless LLP аукционға шығарылуы мүмкін Carillion-ның бөліктерін сатып алуға қызығушылық танытты. 8 ақпанда PwC Carillion компаниясының теміржол бөлімшесі мен бірнеше жол жөндеу және нысандарды басқару келісімшарттарын сатып алу үшін сауда-саттыққа шықты. Брукфилдтің еншілес компаниясы BGIS канадалық FM фирмасы Ұлыбританияның аурухана, білім беру, сот, көлік және жедел жәрдем қызметтерінің келісімшарттарымен айналысатын 2500 жұмысшыны қабылдау туралы келіссөздер жүргізді, бірақ келіссөздер 2018 жылдың 8 наурызында сәтсіз аяқталды. Carillion компаниясының таратылуына әсер еткен 1200-ге жуық шәкірттің үштен бірі – 419 адам – 2018 жылдың сәуір айының басында әлі де жұмыссыз болды; тек екеуіне ғана мемлекеттік департаментпен немесе агенттікпен оқу келісімшарты ұсынылды. 2018 жылдың маусым айында 1148 адамның 776-сы қайта жұмысқа орналастырылды немесе толық уақытты білім алуға бағытталды, 225 адам болашақта жұмыс іздеп жатыр және 147 адам жұмыстан тоқтады. Құрылыс саласындағы шәкірттер 30 шілдеде хабарланған 356 адамның 341-ін құрады; Unite бұл жұмыстан босатулар Ұлыбританияның құрылыс саласындағы шәкірттер санын 1,6%-ға төмендеткенін айтты, ал үкімет CITB 777 бұрынғы Carillion шәкірттерін жаңа төленген жұмысқа орналастырғанын мәлімдеді. 2018 жылдың 31 шілдесінде The Guardian газеті бұл мәселені қамтыды: Unite компаниясының бас хатшысының орынбасары Гейл Картмейл: "Бұл осы шәкірттерге жасалған қорқынышты қарым-қатынас, олар индустрияның тірегі болуы керек еді. Оларды тастап, олардың білімін жою – ақымақтық." Ғимарат Carillion-ға тиесілі болмаған; оны 2016 жылдың қаңтарында белгісіз жеке инвестор 6,165 миллион фунтқа сатып алғаннан кейін жылына 440 000 фунтқа жалға алған. 2018 жылдың шілдесінде ғимарат сатылғаны (сомасы жарияланбады) хабарланды. Осы күнге дейін ғимаратта 140 Carillion қызметкері PwC үшін жұмыс істеп тұрды; 320-дан астам қызметкер жұмыстан кеткен немесе жұмыстан босатылған.

Зейнеткерлер

Ұлттық аудит басқармасы мәліметтері бойынша, 2,6 миллиард фунт стерлинг сомасындағы зейнетақы міндеттемелері Зейнетақы қорғау қорымен жабылуы тиіс.

Клиенттер мен жобалар

2018 жылдың қаңтар айында Carillion компаниясына бұрын берілген «ақылды тас жолдар» жобалары бойынша келісімшарттарды Kier Group компаниясы қабылдады. Бірмингемде жоба 18 айға кешіктіріліп, қосымша 125 млн фунт стерлингке дейін шығындары артуы мүмкін. Алайда, 2018 жылдың маусым айында жобаны қаржыландырған банктер қолдауын кері тартып алды, ал HM Treasury аурухана құрылысы бойынша PFI келісімшартын тоқтатып, NHS трасты жаңа инвестиция іздеуге және аяқталу мерзімін кем дегенде 2022 жылға ықпалдауға мәжбүр етті. Мердігерлермен нарықты сынау нәтижесінде жеке қаржыландыру моделі бойынша ұсыныс беруге ниеттілердің аз екені және PF2 ұсынысы 100 млн фунт стерлингке қымбатқа соғып, алты айға кешігеді. Соның салдарынан NHS трасты тікелей үкіметтік қаржыландыру іздеді және 2018 жылдың 16 тамызында үкімет аурухананы аяқтау үшін қаржы бөлетінін жариялады. Laing O'Rourke Ливерпуль корольдік университеті ауруханасы бойынша келіссөздер жүргізді, бірақ жоба тоқтап қалды. 2018 жылдың қыркүйек айының басында NHS трасты ауыр кемшіліктерді жою, соның ішінде Carillion орнатқан талаптарға сәйкес келмейтін қаптаманы ауыстыру шығындары 350 млн фунт стерлингтік жобаны қайта бастау және аяқтау жоспарларын тежеп тұрғанын мәлімдеді. Жоба одан әрі кешіктіріліп, траст PFI келісімшартын бұзу үшін шарттағы ережеден пайдалануды қарастырды. 2018 жылдың 24 қыркүйегінде үкімет PFI келісімін тоқтатып, аурухананы толық мемлекеттік меншікке алу туралы хабарлады, бұл жеке сектордың несие берушілері Legal & General және Еуропалық инвестициялық банк үшін 180 млн фунт стерлинг шығынға әкелді. Бұл 2018 жылдың 26 қыркүйегінде расталды, аурухананың 2020 жылы аяқталуы (кейін 2022 жылдың күзіне дейін кейінге жылдырылды) Carillion қалдырған күтпеген мәселелерге байланысты қосымша 120 млн фунт стерлингке дейін шығындалуы мүмкін. 2018 жылдың 26 қазанында Laing O'Rourke жобаны аяқтау үшін мердігер болып бекітілді. Бір жылдан астам уақыт өткен соң, 2019 жылдың қарашасында ақаулы қаптама мәселесі әлі де шешілмеген болып қалды. 2020 жылдың наурыз айында аурухананың NHS трасты Carillion сақтандыру компанияларына және Carillion субподрядшысы Heyrod Construction компаниясына қарсы талаптар дайындап жатқанын мәлімдеді. Ұлттық аудит басқармасының 2020 жылдың қаңтар айында Midland Metropolitan және Royal Liverpool ауруханаларын басқару бойынша үкіметтің кешіктірілген есебі жарияланды. Есепте, әсіресе Ливерпульдегі нашар салынған жобаны түзету үшін шығынның одан әрі елеулі өсуі мүмкін екендігі ескертілді және Carillion жұмыстың бағасын ерекшеліктерге сәйкес емес деп айыптады. Екі жобаның бастапқы бюджеттен 40%-ға артық шығынға келуі және үш жылдан бес жылға дейін кешіктірілуі күтілуде. Алайда, тәуекелді мердігерге берудің нәтижесінде салық төлеушіге түсетін жалпы шығын бастапқы жоспарға өте ұқсас болады. Аумақтық есеп комитеті 2020 жылдың мамыр айында Ұлыбританиядағы COVID-19 пандемиясына байланысты аурухана жобаларының тексеруін кейінге қалдырды. Линкольн шығыс айналма жолының жобасы, бастапқыда Линкольншир округі кеңесімен Carillion компаниясына берілген, Galliford Try компаниясы қабылдады, бұл жобаның аяқталуын алты айға кейінге жылдырып, 2020 жылдың мамырына дейін 24 млн фунт стерлингке дейін шығындарын арттырды. 2018 жылдың шілдесінде Carillion құлдырауынан кейін алты айға кешіктіріліп, Сандерлендтегі Vaux Breweries алаңын қайта дамыту Tolent басты мердігер ретінде жалғастырылды. Tameside Council-дің Манчестерден шығысқа қарайғы «Vision Tameside» жобасын Robertson Construction компаниясы қабылдады, бірақ осы және басқа да бұрынғы Carillion жобаларының шығындарының өсуі 18 ірі инвестициялық жобаның тоқтатылуына әкелді, ал кеңес PwC-нің өсірген төлемдеріне тап болды. Теймсайд сонымен қатар Carillion құлағанға дейін 2.7 млн фунт стерлингке мектепті жөндеу жобасынан туындаған мәселелерді жөндеу үшін 5 млн фунт стерлингтік есептік жазбаны төледі. Кішігірім жобалар, соның ішінде Оксфордширде жаңа мектеп ғимараттарының құрылысы да бұзылып, кешіктірілді. 2018 жылдың шілдесінде Оксфордшир округі кеңесі Карлион құлдырауынан кейін оның мүліктеріне байланысты шығындар мен міндеттемелерді қарастырды; ол әдетте құрылысшымен жасалған келісімшарттың бөлігі ретінде қарастырылатын «жасырын ақаулар» туралы алаңдады, бірақ көптеген Carillion бизнесі таратылғандықтан, талап қою қажет болған жағдайда қазір оңай емес. 2018 жылдың қарашасында кеңес өзінің 162 ірі жобасының ішінде Carillion-ның кемшіліктерін тексерудің құны 1.7 млн фунт стерлингке жеткенін айтты; бұл процесте ол құрылыс жобаларында жетіспейтін сертификаттар мен өрт қауіпсіздігі мәселелерін анықтады, олар үшін ол Carillion-ның таратушыларынан шығындарды (әлі белгіленбеген) өндіруді жоспарлады. 2019 жылдың қаңтарында кеңес Carillion-ның таратушыларына қанша қарыз екенін және кеңес олардан қанша өндіруді жоспарлап отырғаны әлі де белгісіз болды, бірақ 2019 жылдың наурыз айында кеңес өтеген ақшасы күтілгеннен үш есе көп екені хабарланды – бұл сома «кем дегенде ондаған миллион фунт стерлингке жетеді». 2018 жылдың 6 тамызында Инсольвенция қызметі 278 бұрынғы Carillion келісімшарттарын жаңа қызмет провайдерлеріне беру туралы келісімдерге қол жеткізілгенін жариялады, бұл тарату фазасының аяқталуын білдірді.

Бірлескен кәсіпорынның серіктестері

Бас мердігерлер Balfour Beatty (үш тас жобасының серіктесі) және Galliford Try (бір тас жобасының серіктесі) қосымша ақшалай үлестер жөнінде бірлесіп жауапкершілікке тартылды: аталған жобалардың бірі – Абердиннің батыс айналма жолы үшін ақшалай үлестер 60 миллион және 80 миллион фунт стерлинг аралығында болды; Balfour Beatty үш жоба бойынша 35 миллион мен 45 миллион фунт стерлинг аралығындағы шығындарды бағалады, ал Galliford Try өзінің қаржылық жағдайын нығайту үшін 150 миллион фунт стерлинг көлемінде қаражат жинауға тырысты және Carillion-ның банкроттығы «жоба бойынша топтың жалпы ақшалай міндеттемелерін 150 миллион фунт стерлингтен астамға арттырды» деп мәлімдеп, дивидендін қысқартты (2018 жылдың 27 наурызында компания табысты түрде 158 миллион фунт стерлинг жинағанын растады). 2018 жылдың тамызында Balfour Beatty компаниясы Абердин жобасы бойынша міндеттемелері тағы 23 миллион фунтқа өскенін және 135 миллион фунтқа жететіні күтілуде екенін хабарлады. Темір жол электрлендіру бойынша бірлескен кәсіпорнының серіктесі Powerlines Carillion-ның 50% үлесін сатып алып, 300 жұмыс орнын сақтап қалды, ал Aspire Defence серіктесі KBR Project Allenby Connaught PFI келісіміне қатысты Carillion-ның мүдделерін сатып алды. Бірлескен кәсіпорнының серіктесі Abellio Carillion-ның банкроттығына байланысты Уэльстің темір жол франшизасы үшін ұсыныс беруден бас тартты. 2018 жылдың тамызында Amey бұрын Carillion компаниясымен бірлескен кәсіпорын ретінде жүргізілген Қорғаныс министрлігінің тұрғын үйлерді күтіп-ұстау келісімшарттарын сатып алуды аяқтады. 2018 жылдың қыркүйегінде Emaar және Al Futtaim Group 2002 жылы құрылған нысандарды басқару компаниясы – Дубайдың Emrill компаниясындағы Carillion-ның үлесін сатып алды. 2018 жылдың қазан айында Arlington Real Estate Carillion-ның Дарем қаласының оңтүстігіндегі Durham Gate жаңару жобаларындағы 50% үлесін сатып алуды аяқтады.

Несие берушілер

Ұлыбританияның бес банкі Carillion-ға берген несиелері бойынша ауыр залалға ұшырады. Шотландия Корольдік банкі (RBS), HSBC, Santander, Lloyds және Barclays 2017 жылдың қыркүйегінде 140 млн фунт стерлингтік шұғыл несие берді және 790 млн фунт стерлингтік айналмалы несие бойынша да несиелендіріп отырды. 2018 жылдың 22 ақпанында Barclays Carillion-ның құлауы оған 127 млн фунт стерлинг шығын келтіргенін мәлімдеді. 2018 жылдың 24 сәуірінде Santander негізінен Carillion-ға байланысты 60 млн фунт стерлингтік құнсыздану шығыны бар екенін хабарлады, сонымен қатар Interserve де кіргенін айтты. Carillion-ның таратылуының салдары банк несиелеріне де әсер етті: басқаруға мәжбүр болған жеткізуші компанияларға берілген несиелерге де әсер етті. Мысалы, Vaughan 2.9 млн фунт стерлинг қарызымен Danske Bank-ке банкрот болды. Ирландиялық жеткізушілер Carillion қарызының төленбеуінен қорқыныш білдірді (2018 жылдың 6 сәуірінде 216 адамнан тұратын Co Kildare-дегі Sammon Contracting Group мектеп жобалары бойынша 8 млн евро қарызға батып, маусым айының басында банкроттықтан қорғау іздеді, кейін таратылды; көптеген ирландиялық қосалқы мердігерлерге де сомалар тиесілі болды – бір мектеп бойынша мөлшері 16 000 евродан 200 000 евроға дейін жетті). Жұмыстардың 2018 жылдың мамырына дейін қайта басталуы күтілмеді. 2018 жылдың наурыз айында мектептерді салу және нысандарға қатысты келісімшарттар қайтадан тендерге шығарылғаны хабарланды, мектептердің 2018 жылдың қыркүйегінде ашылуы күтілуде, бірақ осы мерзімге жету туралы алаңдаушылық сәуір айының соңында да жалғасты. 2018 жылдың маусым айында Carillion мектептеріне қатысты алты келісімшартты Omagh, Co Tyrone қаласындағы Woodvale Construction мердігері сатып алғаны хабарланды, үш мектеп 2018 жылдың қыркүйегінде, ал үш мектеп 2018 жылдың желтоқсанында ашылады. Алайда, кейбір нысандардағы жұмыс 18 шілдеде Carillion қосалқы мердігерлерінің төленбеген еңбекақысы салдарынан тоқтатылды, оларға жоғары соттан нысандарды блокадалауға тыйым салынды. Carillion-ның канадалық төрт бизнесі Компаниялар мен кредиторлардың келісімшарты заңына сәйкес кредиторлардан қорғау іздеді, бұл 6000 адамды жұмыспен қамтып, ауруханалар мен жолдарды күтіп-ұстау келісімшарттарын, сондай-ақ ауруханаларды салуға мемлекеттік-жеке серіктестік келісімшарттарын қамтиды. 2018 жылдың 5 ақпанында Fairfax Financial Carillion Canada компаниясының бірнеше нысандарды басқару келісімшарттарын қабылдағанын жариялады, осы келісім бойынша Fairfax компаниясына Carillion Canada компаниясының 4500-ден астам қызметкері қосылды. 2018 жылдың 15 ақпанында Онтариодағы автомобиль жолдарын жөндеу бизнесі күндер ішінде ақшадан құрғауы мүмкін екені және провинциялық билік тарапынан көмек қажет болуы мүмкін екені хабарланды, бірақ бұл Онтарио Көлік министрлігімен жоққа шығарылды. 23 ақпанда Carillion Canada компаниясының банкроттан қорғау мерзімі 2018 жылдың 25 мамырына дейін ұзартылды. 2018 жылдың 1 наурызында Carillion-ның бірлескен серіктесі EllisDon Онтариодағы төрт аурухана жобасындағы үлесін сатып алып, Royal Ottawa Hospital, Oakville Trafalgar Memorial Hospital, Brampton Civic Hospital және Sault Area Hospital-дің жалғыз қызмет көрсетушісі болды. Альберта үкіметі Carillion Canada компаниясына қысқы маусымның қалған бөлігінде автомобиль жолдарын жөндеу жұмыстарын жалғастыру үшін 8,9 млн доллар бөлді. Мамыр айында компанияға маусым айының соңына дейін жұмыс істеу үшін қосымша 3,1 млн доллар бөлінді. 2018 жылдың 30 шілдесінде Carillion Canada компаниясының Альберта мен Онтариодағы автомобиль жолдары операциялары Emcon Services Inc компаниясына сатылды деп хабарланды.

Таратудың саяси әсері

Ұлыбританиядағы саясаткерлер мен қаржы сарапшылары дереу қоғамдық тергеуді талап етті. 2018 жылдың 16 қаңтарында Ұлыбритания үкіметі құрылыс фирмасының директорларына қатысты жедел тергеу жүргізуді тапсырды. Компанияның таратылуы қаржылық қиындықтарға тап болған бизнеске Ұлыбритания үкіметінің келісімшарттарын беру, сондай-ақ жеке қаржыландыру бастамалары жобалары мен мемлекеттік қызметтерді жекешелендіру туралы саяси сұрақтарды көтерді. 2018 жылдың 17 қаңтарында Премьер-министрдің сағат сұрақтарында Лейбористік партияның жетекшісі Джереми Корбин премьер-министр Тереза Мэйді Carillion ісі бойынша сынға алып, компания үш рет пайда туралы ескерту бергеннен кейін де неге 2 миллиард фунт стерлингтен астам келісімшарттар берілді деп сұрады. Көлік министрі Крис Грейлинг 2017 жылдың шілдесінде Carillion компаниясына HS2 теміржол келісімшартын бергендіктен, отставкаға кетуге шақырылды. Ұлттық денсаулық сақтау қызметіне қатысты айрықша алаңдаушылықтар туындады, онда 14 ауруханалық сенімділік Carillion қызметтеріне сүйенді және екі ірі ауруханалық ЖҚБ жобасы – жаңа Корольдік Ливерпуль университетінің ауруханасы және Бирмингемдегі Мидленд қалалық университетінің ауруханасы құрылысы тоқтатылып, одан әрі кешіктірілді. 2018 жылдың наурызында бұл екі жобаның құны компанияның ресми мәлімдегенінен 70 миллион фунт стерлингке жоғары болды. Британдық медицина қауымдастығы және Еңбек партиясының денсаулық сақтау министрі Джон Эшворт Carillion құлдырағаннан кейін шұғыл шаралар қабылдауды талап еткендердің қатарында болды. Ұлыбритания үкіметі бизнес-секретары Грег Кларк төрағалық ететін бизнес, құрылыс саласының кәсіподақтары, кәсіподақтар, несие берушілер мен үкімет өкілдерін қамтитын Carillion жұмыс тобын құрды. 2018 жылдың 18 қаңтарында Кларк HSBC, Royal Bank of Scotland және Lloyds Bank компанияларымен Carillion компаниясының төлем қабілетсіздігіне ұшыраған жеткізушілерді, әсіресе ШОБ-ты қолдау үшін құрылған 225 миллион фунт стерлингтік қордың құрылуын құптады. Мемлекеттік меншіктегі Британдық бизнес банкі тағы 100 миллион фунт стерлингтік несие ұсынды. Шамамен 30 000 жеткізушіге 1 миллиард фунт стерлинг берешегі бар екені хабарланды. Парламент депутаты Джеймс Фрит үкіметті мемлекеттік келісімшарттар бойынша орындалған жұмыстарға төленбеген төлемдерді төлеуге және мемлекеттік сектордың 30 күндік төлем ережелерін орындауға шақыру туралы ұсыныс енгізді. 2018 жылдың 29 қаңтарында Жұмыс және зейнетақы комитетінің төрағасы Франк Филд Carillion компаниясын зейнетақы төлемдерін «айналып өтуге» тырысқаны үшін айыптады, нәтижесінде 990 миллион фунт стерлингтік тапшылық туды. Зейнетақы кеңесшілері Carillion компаниясы зейнетақы қорын қаржыландыруға қарағанда акционерлерге дивидендтерді басымдыққа ие екендігі туралы бірнеше рет ескертті. Carillion директорлары, компанияның зейнетақы жүйесінің сенімділері және қаржылық есептілік кеңесі 30 қаңтарда және 6 ақпанда Парламенттің Іскерлік және зейнетақы комитетінің алдында жауап беруге шақырылды. Директорлар 2018 жылдың 27 ақпанында Мемлекеттік есеп комитетінің алдында да жауап берді. 30 қаңтардағы тыңдау барысында Фрэнк Филд FRC басшысы Стивен Хадриллден Carillion компаниясының құлдырауынан кейін «үлкен төртеуді» тарату керек пе деп сұрады. 13 ақпанда «Үлкен төртеу» Филдтің айтуынша, «жақын арада өлі денеге айналатын» деп сипатталды. Кейіннен Carillion компаниясы Ұлыбритания үкіметінен 10 миллион фунт стерлингтік несие алуды өтінгенге дейін 12 кеңесші фирмаға 6,4 миллион фунт төлегені белгілі болды. 2,5 миллион фунт стерлинг Ernst and Young компаниясына, ал қалған ірі төлемдер Slaughter and May (£1,2 млн), FTI Consulting (£1 млн) және Lazard and Co (£0,5 млн) компанияларына төленді. 6 ақпандағы тыңдауларда Carillion директорлары компанияның құлдырауына проблемалы келісімшарттардың (оның ішінде Ливерпуль мен Бирмингемдегі екі ауруханалық ЖҚБ жобаларының құнының асып кетуі), 2011 жылы Eaga компаниясын сатып алудан туындаған қарыздың жоғары деңгейі, сондай-ақ Brexit, 2017 жылғы жалпы сайлау және пайыздық мөлшерлемелер кінәлі екенін айтты. Компания сондай-ақ Катардағы Мшэйреб Доха жобасына қатысты 200 миллион фунт стерлинг берешегі бар екенін мәлімдеді. Бұрынғы бас директор Ричард Хоусон қарызды өндіріп алу кезінде өзін «сот орындаушысы» секілді сезінгенін айтты. (Carillion-ның талаптары кейіннен Msheireb Properties компаниясымен дауланды, Катарлықтар арнайы комитеттерге куәлік беруге дайын болды, оларға жазбаша дәлелдемелер берді және Carillion-ға қарсы 200 миллион фунт стерлинг талап етуді қарастыратыны айтылды.) Екі арнайы комитеттің депутаттары Carillion инвесторы Standard Life компаниясы 2015 жылы компанияның қаржылық басқаруы, стратегиясы және корпоративтік басқаруына қатысты алаңдаушылық білдіргенін көрсететін құжаттарды да талқылады. Акционерлер арасындағы жазбаша хат алмасу (Kiltearn, Standard Life және Letko Brosseau компанияларының қатысуымен) – «таудан қашуға тырысқандары» деп сипатталды – директорлармен мәселелерді көтеруге жасалған бірнеше әрекеттерді көрсетті, ал компанияның уақытша бас директоры Кит Кокран қаржы туралы шамалы түсінікке ие болды. Тағы да жазбаша хат алмасу Carillion директорларының компанияның 13 зейнетақы схемаларындағы өсіп келе жатқан тапшылықты қаржыландырудан бас тартуына «ақылға сыймас» екенін көрсетті, ал зейнетақы қорының сенімділері 2010 және 2013 жылдары Зейнетақы реттеушісінен көмек сұрады. Бұл сұранысқа қарамастан, реттеуші Carillion таратылғаннан кейін ғана процесті бастады. 2018 жылдың 22 ақпанында Зейнетақы реттеушісі бірлескен комитеттердің тыңдауында Carillion компаниясымен байланысты адамдарды оның қарызды зейнетақы схемаларына ақшаны қайтару үшін қудалауды қарастырып жатқанын айтты, бірақ зейнетақы схемаларына жеткілікті ақша төлеуге мәжбүр етпегені үшін сынға ілікті. 2018 жылдың 22 ақпанында депутаттар ішкі аудиттер Deloitte және сыртқы аудиттер KPMG-нің (бір алмасу барысында депутат Питер Кайл KPMG серіктесі Питер Миханға: «Мен сізге тоңазытқышымдағы заттарды аудиттеуге жалдамас едім») берген дәлелдеріне де қарсы шықты. Бизнес комитетінің төрағасы Рейчел Ривз:

Аудит – «үлкен төртеу» үшін көп миллиондық бизнес. Бүгінгі таңда KPMG және Deloitte-тен алынған дәлелдерге сүйенсек, бұл аудиттер уақыт пен ақшаның зор ысырабы болып көрінеді, олар инвесторларға, жұмыскерлерге және халыққа жалған сенім беруге ғана жарайды. [ ] Carillion қызметкерлері мен инвесторлары компаниядағы проблемаларды көре алды, бірақ жауапты адамдар – аудиторлар, реттеушілер және, соңында, директорлар – Carillion компаниясын тік жарға қарай сүйреп әкелмейтіндей шаралар қабылдамады. Carillion директорларының куәлігі 2018 жылдың 21 ақпанында The Guardian газетіне сұхбат берген бұрынғы Carillion атқарушысының компания 2016 жылдың ортасында қаржылық қиындыққа тап болғанын, бірақ директорлар «қалалық ортаны» жұбатқанын айтқаннан кейін одан әрі күмәндік тудырды. 2017 жылдың сәуір айында және 9 мамыр күнгі кеңес отырысында қаржы директоры Зафар Ханның орнын басушы Эмма Мерсер есептесу ережелеріне қатысты алаңдаушылық білдіргені, ал Slaughter and May компаниясынан құқықтық кеңес алынғаны хабарланды. Арнайы комитеттер тарапынан қосымша құжаттар мен хат алмасу жарияланғаннан кейін, Carillion директорлары депутаттар тарапынан «қиялшылдар» деп сипатталды, «алтын қазанды» қуатынды, ал төраға Филип Грин Рейчел Ривзтің айтуынша, «жетекшілік қабілетінің өте нашарлығына» немесе «шындыққа түсініксіздікке» тап болды. Кеңес 2017 жылдың қазанында EY ұсынған Carillion компаниясының табысты бөлімдерін сату және одан кейін тарату жоспарын қабылдамады, бұл стратегия 364 миллион фунт стерлинг көтеруге мүмкіндік берер еді, ал зейнетақы схемалары 218 миллион фунт стерлинг алған болар еді. Кеңес топты сәтті қайта құруға болатынына сенді. 2017 жылғы есепте FTI Consulting Carillion банктеріне компанияның «агрессивті есептесу және айналымды капиталды басқару» арқылы өсіп келе жатқан проблемаларын жасырғанын айтты. 2018 жылдың 7 наурызында Бірлескен Іскерлік және зейнетақы комитетімен сұхбаттасқан Carillion инвесторлары Aberdeen Standard Investments, Kiltearn және Blackrock директорлардың компанияның өнімділігіне қарағанда өз жалақысына көбірек назар аударғанын айтты және KPMG-нің 2016 жылғы есептерді аудиттеуіне күмәндік білдірді. Директорлардың жалақысын қорғау бұрынғы бас директор Ричард Хоусонның үлестік бонустары үшін құпия банк шоттарын құруға дейін жетті. PricewaterhouseCoopers 2018 жылдың 21 наурызында Жұмыс және зейнетақы комитетіне таратудың алғашқы сегіз аптасындағы қызметтерінің құны...

Парламент тергеуінің есептері

Carillion компаниясының құлдырауы және онымен байланысты салдарларды бірнеше парламенттік арнайы комитеттер тергеді. "Жазалаушы" және "қанаушы" деп сипатталған Бизнес, Жұмыс және зейнетақы комитеттерінің Carillion компаниясының құлдырауына қатысты парламенттік сауалнамасының соңғы есебі 2018 жылдың 16 мамырында жарияланды. Оның кіріспе абзасы комитеттердің көзқарасын қорытындылады:

Carillion компаниясының өрлеуі мен керемет құлдырауы – ойсыздық, мақтан мен ашкөздіктің оқиғасы. Оның бизнес-моделі – сатып алулар, қарыздардың өсуі, жаңа нарықтарға ену және жеткізушілерді пайдалану арқылы ақша табуға бағытталған үздіксіз күрес болды. Ол бизнестің нақты жағдайын бұрмалаған есептерді ұсынды және жағдайға қарамастан жыл сайын дивидендтерді арттырып отырды. Зейнетақы схемаларын тиісінше қаржыландыру сияқты ұзақ мерзімді міндеттемелерге немқұрайлы қарастырылды. Компанияның құлдырауы айқын бола бастаған кезде де, директорлар кеңесі жомарт басшылық бонустарын арттыру және қорғаумен айналысты. Carillion компаниясының тұруы мүмкін емес еді. Оның құлдырауы емес, осылай ұзаққа созылуы – сұрақ. Есепте Carillion компаниясының құлдырауының маңызды салдары бар екендігі айтылды: 2000-нан астам жұмыс орны жойылды; 27 000 зейнетақы схемасының мүшелеріне төлемдер азайтылған, шамамен 2,6 миллиард фунт стерлинг зейнетақы міндеттемесі; 30 000 жеткізушіге, қосалқы мердігерлерге және басқа да кредиторларға берешек; және маңызды мемлекеттік қызметтерді жалғастыру үшін Ұлыбритания үкіметінің 150 миллион фунт стерлинг жұмсауы. 2018 жылдың 25 маусымында TPR бұрынғы Carillion директорларына зейнетақы дефицитіне қаржылық үлес қосуды талап ету туралы заңдық бұйрық беруді қарастырып жатқанын хабарлады. Комитеттер төрағалары Carillion компаниясының бұрынғы директорларына, қаржы, аудит және зейнетақы саласындағы реттеуші органдарға, Төлемсіздік қызметі мен CBI сияқты салалық ұйымдарға және Carillion компаниясының аудиторларына есеп беру үшін жауап сұрады. Жауаптар 2018 жылдың 12 шілдесінде жарияланды. Парламенттік сауалнама объективтілік пен мұқияттықтан мүресіздік танытты, өте күрделі жағдайды толыққанды қарастырмады. Комитеттерге жолданған хаттарында Carillion компаниясының бұрынғы бас директоры Хоусон Carillion компаниясы мемлекеттік сектор клиенттерінің құрбаны болғанын мәлімдеді және "Carillion компаниясының құлдырау себептерін талдау, үкімет пен мемлекеттік сектордың Carillion компаниясынан қызметтерді сатып алу және төлемдерді басқару жолын қарастырмайынша толық болмайды" деді. Комитет төрағалары Carillion директорларының өздері кінәлі емес екенін үнемі жоққа шығаруын сынады және аудит нарығындағы "мағыналы бәсекелестіктің" жоқтығына алаңдады. Бизнес, Энергетика және Өнеркәсіптік стратегия комитетінің ("BEIS комитеті") төрағасы Рейчел Ривз: "CMA аудит нарығын мұқият зерттеуі керек және Комитет ретінде біз бұзылған аудит нарығын түзету үшін қандай шаралар ұсынылатынын көруге мүдделіміз" деді. 2018 жылдың қыркүйегінде бизнес-хатшы Грег Кларк CMA-дан аудит секторындағы бәсекелестікті тексеруді сұрағанын мәлімдеді, ол 2018 жылдың қазан айында басталды және 2018 жылдың желтоқсанында жарияланды. CMA "қатты реформа" талап етті және келесілерді ұсынды: аудит және консультациялық бизнес бөлінуі; аудиторларды тағайындағандардың тәуелсіздігін нығайту үшін жауапкершілікті арттыру; және "үлкен төрттік" және "үлкен төрттік емес" фирмалардың бірлесіп жұмыс істеуімен "бірлескен аудит" (Carillion компаниясы құлдырағаннан кейін төрт жыл өткен соң, үкімет мұндай жоспарларды 2022 жылдың қаңтарында жариялауға дайын еді). Сонымен қатар, сэр Джон Кингмен басқарған FRC-ті қайта қарау оның орнын жаңа Аудит, есеп беру және басқару органымен ауыстыруды ұсынды. 2019 жылдың наурыз айында BEIS комитеті "үлкен төрттік" бухгалтерлік фирмаларды бөлу қажет деген пікірін қайталады. Мемлекеттік есеп комитеті 2018 жылдың 23 мамырында Carillion компаниясына қатысты үкіметтік тәуекелдерді бағалау туралы есеп жариялады. Ол үкіметті 2018 жылдың қаңтарындағы құлдыраудан бұрын Carillion компаниясының қаржылық қиындыққа тап болғанын анықтамағаны үшін сынады, оның "светофор" ескерту жүйесі (жеткізушілерді "жоғары тәуекел" статусымен жасыл, сары, қызыл және қара деп бағалау) "өте баяу және қиын" болды. Carillion 2017 жылдың шілдесіндегі пайда туралы ескертуден кейін қызылға төмендетілді; 2017 жылдың қарашасында лауазымды тұлғалар уақытша қара рейтинг беруді ұсынғанда, Carillion басшылары оларды бұған көндірді. Бизнес және Жұмыс және зейнетақы комитеті сияқты, PAC да Carillion компаниясының қауіпті жағдайын байқамағандары үшін Корольдік өкілдерінің рөлін Кабинет кеңсесі қарауы керек екенін мәлімдеді. 2018 жылдың қыркүйегінде, Бизнес және Жұмыс және зейнетақы комитеттерінің ұсынымдарына қатысты Корольдік өкілдері туралы "беймазалық" жауап алғаннан кейін, Фрэнк Филд: "Кабинет хатшысының біздің Корольдік өкілдерінің суреті Джонни Англиядан гөрі Джеймс Бонд сияқты, олардың қабілетіне және мемлекеттік сырттандырудың миллиардтаған фунттық әлемінде мемлекеттік мүдделерді қорғауға деген мүмкіндігіне сенімсіздік тудырады" деді. Мемлекеттік басқару және конституциялық істер комитеті үкіметтің келісім-шарттарды беру тәсіліндегі фундаментальды кемшіліктерге тоқталып, "тәуекелді ауыстыруға агрессивті көзқарас" байқалды. 2018 жылдың 9 шілдесінде жарияланған есепте комитет министрлердің мүмкіндігінше аз ақша жұмсауға тырысқанын айтты; ол көбінесе жеке компанияларға ауыстырылған тәуекелдерді толыққанды түсінбеді және бәсекелес ұсынушылар ұсынған қызмет сапасының айырмашылықтарын бағаламады, өйткені сатып алу шешімдері бағамен басқарылды. Нәтижесінде, мемлекеттік қызметтер нашарлаған. PCAC есебіне жауап берген Ұлыбритания үкіметі "Carillion компаниясының таратылуы үкімет, жеткізушілер және халық арасындағы сенімділіктің уақытында бұзылуына әкелген мәселелерді көрсетті" деп мойындады. Кабинет кеңсесі PCAC жауабында жеткізушілердің қаржылық жағдайы туралы көбірек ақпарат беруі керек екенін айтты; Whitehall сыртқы жеткізушілермен жасалған ірі келісім-шарттардың беске дейін негізгі өнімділік көрсеткіштерін (KPI) бақылайтын болады.

Ұлттық аудит басқармасының тергеулері

2018 жылдың маусым айында Ұлттық аудит басқармасы Carillion компаниясының құлдырауына қатысты тергеу нәтижесін жариялады, үкіметті маңызды жеткізушідегі қаржылық мәселелерді ертерек байқамағаны үшін сынады. Кейінгі есептерге сәйкес, шығын 150 миллион фунттан асып, мүмкін 180 миллион фунтқа жетеді. Парламенттік комитеттер төрағалары Франк Филд пен Рейчел Ривз NAO есебіне жауап берді. Филд Carillion үкіметті "алдап" өткенін айтты және PwC компаниясының таратуды басқаруға қатысуын мүдделер қақтығысы деп санайды. Ривз: "Жағдай үлкен төрттікке тиімді. Олар қиын жағдайдағы компанияларды жаңғыртуға кеңес бергені үшін көп ақы алады, ал кеңестері сәтсіз аяққанда миллиондаған фунттарды қалтаға салады" деді. 2018 жылдың тамызында PwC төлемсіздікке байланысты алғашқы сегіз аптада 20,4 миллион фунт стерлинг есептелгені, сағатына орташа есеппен 356 фунт стерлинг құрады, ал ресми қабылдаушы Дэвид Чэпманның өзі шамамен 300 000 фунт стерлинг төлегені хабарланды. 2018 жылдың тамызында бұрынғы Бас аудитор сэр Джон Борн Channel 4 Dispatches бағдарламасында Carillion компаниясын "Понци схемасы сияқты" деп сипаттады, ал үкіметтің бақылауын "жеткіліксіз" деп бағалады. 2018 жылдың қазан айында Guardian газеті Ұлттық аудит басқармасының 2015 жылы Денсаулық сақтау министрі Джереми Хант үшін жұмыс істейтін мемлекеттік қызметкерлердің Carillion аурухана жобаларын – Мидленд Метрополитен және Корольдік Ливерпуль университеті ауруханаларын қоса алғанда, – Майор Жобалар Агенттігінің бақылауынан шығару үшін Кабинет кеңсесіне лобби жасағанын жариялады.

Құқықтық іс-қимылдар

2020 жылдың қараша айында, Unite ұйымының қолдауымен 143 бұрынғы Carillion қызметкері, жұмыстан босату процесі туралы олармен тиісті түрде кеңеспегенін мәлімдеді, бірақ олардың өтемақы талабы Жұмыспен қамту апелляциялық трибуналында қабылданбады. 2022 жылдың қаңтарында апелляциялық сот трибуналдың шешімін күшінде қалдырды. 2021 жылдың көктемінде бірқатар адам бұрынғы директорларға қарсы коллективтік сот процесін бастау үшін қолдау іздеді.

Бухгалтерлік тексерулер

2018 жылдың 29 қаңтарында Carillion аудиторы KPMG-нің рөлі Қаржылық есептілік кеңесі (FRC) тарапынан қарастырылатыны хабарланды. 2018 жылдың наурыз айында FRC-нің мінез-құлық комитеті Carillion-ның бұрынғы қаржы директорлары Ричард Адам мен Зафар Ханның (ICAEW мүшелері) іс-әрекеттеріне қатысты қосымша тергеу бастады. Тергеу 2014, 2015 және 2016 жылдардағы, сондай-ақ 2017 жылдың 30 маусымына дейінгі алты айдағы Carillion-ның қаржылық есептерін дайындау мен бекітуге, әрі 2014 жылдан 2017 жылға дейінгі басқа қаржылық ақпаратты ұсынуға бағытталған. 2018 жылдың мамырына дейін бастапқы сұхбаттар өтті, олар жалғасты. FRC тергеуі «шартты есеп», «кері факторлау», «зейнетақы» және «жалғасып жатқан қызмет» сияқты мәселелерді қамтитын ондаған мың құжатты қарастыруды көздеді. Кейіннен FRC тергеуі 2013 жылғы Carillion есептілігін де қарау үшін кеңейтілді. 2019 жылдың қарашасында FRC төрт тергеудің (екісі аудитке, екеуі директорлардың қате әрекеттеріне қатысты) барысы туралы мәлімет берді. Аудит мәселелері бойынша шешім 2019 жылдың соңына дейін, ал директорлардың іс-әрекеттері бойынша шешім 2020 жылдың наурызына дейін қабылданады делінді. FRC-нің бірқатар бұзушылықтарды анықтаған алғашқы есебі 2020 жылдың қыркүйегінде KPMG-ге жіберілді, FRC KPMG-нің жауабын күтіп, одан кейін шаралар қолдану туралы шешім қабылдайтын болады. 2021 жылдың наурызында KPMG Carillion аудитіне байланысты реттеуші органдармен қаржылық келісімге жақындап келе жатыр деген хабар тарады, FRC KPMG-ге рекордтық айыппұл, шамамен 25 миллион фунт стерлинг салуы мүмкін. Бизнес-секретарь Грег Кларк 2018 жылдың 21 наурызында еңбек және зейнетақы комитетінде Carillion құлдырағаннан кейін FRC қызметін тәуелсіз түрде тексеруді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 2019 жылдың наурызында үкімет FRC-ні аудит, есеп беру және басқару органы деген жаңа реттеуші органмен алмастыруды жариялады, мақсаты – есеп беру секторының «мәдениетін өзгерту» және жаңа органға кеңейтілген өкілеттік беру. 2018 жылдың маусым айында KPMG және Carillion басшылары бұрынғы Eaga бизнесіне (кейін Carillion Energy Services) қатысты 329 миллион фунт стерлингтік құн бағасын сақтап қалғаны белгілі болды, тіпті үлкен шығындарға қарамастан. Бұл құнның жоғары бағалануын ескермеу оларға дивиденд төлеуге және Ричард Хаусон мен Ричард Адамға әрқайсысына 1,8 миллион фунттан бонус төлеуге мүмкіндік берді. 2018 жылдың маусым айындағы сегіз есеп беру фирмасының аудиторлық стандарттарына қатысты есепте FRC «басқаруға қарсылық танытпау және аудитінде тиісті күмәнділік көрсетпеу» кемшіліктерін анықтады. «Үлкен төрттік» компаниялардың жұмысының сапасы төмендегенін көрсетті, KPMG ең нашар нәтижелерді көрсетті. FRC KPMG жұмысының сапасы «қабылданбайтын деңгейде нашарлағанын» айтты және осыған байланысты KPMG-ні қатаң бақылауға алатын болады. Өзін жақсартуға мүдделі FRC 2018 жылдың қазан айында аудит фирмаларына олар аудиттейтін компаниялардан консалтингтік қызметтерге ақы алуға тыйым салуды ұсынды, сондай-ақ «бизнеске және аудиттің тиімділігіне деген сенімнің төмендеуімен» күресу үшін KPMG-ді қатты сынады.

KPMG-ге қарсы іс-қимыл

2019 жылдың қаңтар айында KPMG компаниясы Carillion аудитіне жетекшілік еткен серіктесі мен оның командасының үш мүшесін жұмыстан босатуды жариялады. 2021 жылдың тамызында FRC тәртіптік алқасы KPMG компаниясына және бұрынғы KPMG серіктесі Питер Миханға қарсы 2016 жылғы Carillion аудитіне қатысты жалған және адастыратын ақпарат бергені туралы ресми шағымды тыңдау үшін 2022 жылдың 10 қаңтарына жоспарланған отырыс өткізді. 2022 жылдың қаңтарында өткен тәртіптік отырыста KPMG-дің Ұлыбританиядағы бас атқарушы директоры Джон Холт фирманың өз ішкі тергеулерінде қызметкерлердің бұзушылықтарын анықтағанын және дереу FRC-ге хабарлағанын айтты. FRC трибуналынан кейін KPMG компаниясына Carillion және тағы бір фирманың аудитін бұзғаны үшін 14,4 млн фунт стерлинг (Ұлыбритания аудиті тарихындағы ең ірі жазалардың бірі) айыппұл салынды және реттеушіден "қатаң сөгіс" алды. KPMG компаниясына сондай-ақ шығындар бойынша 3,95 млн фунт стерлинг төлеуге міндеттелді. Трибунал KPMG қызметкерлерінің жалған мәжіліс хаттамаларын жасағаны және оларды бөлісу алдында электрондық кестелерді кері күшпен өңдегені туралы айыптауларды тыңдады. Тағы бір трибунал жеке KPMG қызметкерлеріне, соның ішінде серіктес Питер Миханға қатысты жазаларды қарастырады; FRC оған 15 жылға қызметке тыйым салуды және кем дегенде 400 000 фунт стерлинг айыппұл салуды ұсынды. KPMG қызметкерлерінің кіші мүшесі, 25 жастағы Пратик Пау – Carillion аудиторлық тобының ең кіші мүшесі – 50 000 фунт стерлингтік "өмірін өзгертетін" айыппұл мен төрт жылдық тыйым салуға тап болды, бұл сыншыларды бухгалтерлік фирмалар кіші әріптестеріне өздерінің басшыларына қарсы шығуға мүмкіндік беру керек деп ойлауға итермеледі, сондай-ақ төменгі лауазымдағы қызметкерлерді есептік арамзалықтар үшін кінәлаудың қажеті жоқ екенін көрсетті. Ақырында Пауға айыппұл салынбады және жұмысынан босатылмады, бірақ қатаң сөгіс алды. FRC-нің алғашқы тергеу есебі 2021 жылдың ақпан айында KPMG-ге жіберілді. 2021 жылдың мамырында таратушы осы заңдық шаралар үшін қаржыландыруды қамтамасыз етті, ал ықтимал зиянды өтеу туралы талаптар 2 миллиард фунтқа дейін жететіні туралы болжамдар айтылды. Ресми қабылдаушының KPMG-ге қарсы ресми талап арызы 2021 жылғы 19 қарашада берілді, бұл Ұлыбританияның есептік фирмасына қарсы ең ірі талаптардың бірі болуы мүмкін. 2022 жылдың ақпанында Sky News ресми қабылдаушының талабы 1 млрд – 1,5 млрд фунт стерлинг аралығында болатынын хабарлады, ал бір дереккөз шамамен 1,2 млрд фунт стерлингті атады. OR-дың кінәлілік туралы талабы 2014, 2015 және 2016 жылдардағы аудиттерде дұрыс есепке алынбаған ірі келісімшарттардың құнына бағытталған, нәтижесінде Carillion-ның қаржылық есептерінде 800 млн фунт стерлингтен астам қателіктер тіркелді. KPMG компаниясы 20 жобада, соның ішінде Ливерпульдің Корольдік ауруханасы, Бристольдің Саутмид ауруханасын қайта жаңарту, Абердиннің батыс айналма жолы және Гатвик пен Стэнстед әуежайларындағы жұмыстардағы кірісті көбейту және шығындарды азайту бойынша басқарушылық "қателіктерді" қабылдады деп хабарланды. OR-ға KPMG компаниясы Carillion кредиторларына олардың зияндарының бір бөлігін өтеуге жауапты екендігі туралы заңгерлік кеңес берілді. KPMG: "Біз бұл талап негізсіз деп санаймыз және істі мұқият қорғаймыз. Carillion компаниясының сәтсіздігіне тек компанияның стратегиясын және бизнесті басқарған басқарма мен менеджмент жауапты". 2022 жылдың қарашасында OR: KPMG "Carillion-ның 20 маңызды құрылыс келісімшартының есептерін дұрыс тексермегені туралы" мәлімдемелерге "жауап бермеді". KPMG компаниясы Carillion-ның сәтсіздігіне тек компанияның басқармасы мен басшылығы кінәлі екенін қайталады. 2023 жылдың ақпанында The Guardian KPMG компаниясы Carillion компаниясының таратушылары келтірген 1,3 млрд фунт стерлингтік сотты тату еткенін хабарлады; келісімнің егжей-тегжейі жарияланбады. 2023 жылдың қазанында FRC KPMG компаниясына Carillion есептерін дұрыс жүргізбегені үшін 21 миллион фунт стерлинг айыппұл салды, бұл "ең негізгі және маңызды аудит принциптерін" сақтамағанын және "көптеген бұзушылықтар" анықталғанын көрсетті. Carillion құлдырауға үш жыл бұрын сенімді аудитке жатпаған. KPMG сондай-ақ шамамен 5,3 млн фунт стерлинг заң шығындарын төлейді. Бұрынғы жылы реттеушіге жалған ақпарат бергені үшін KPMG-ге 14,4 млн фунт айыппұл салынған еді.

Carillion-тың бұрынғы директорларына қарсы іс-қимыл

Carillion компаниясының қаржылық хабарламаларының уақтылылығы мен мазмұнына қатысты бастапқы тергеуіне қоса, 2020 жылдың қарашасында FCA кейбір Carillion директорларының «жауапкершіліксіз әрекет еткенін» және құлдырауынан бұрын «алдаулы түрде оң» нарықтық жаңартуларды жариялағанын айтты, атап айтқанда 2016 жылдың 7 желтоқсанында, 2017 жылдың 1 наурызында және 2017 жылдың 3 мамырында жарияланған жаңартуларды. Осының салдарынан FCA кейбір бұрынғы Carillion директорларына мүмкін болатын мәжбүрлеу шаралары туралы ескертулер жібергенін мәлімдеді (мүмкін санкциялар: қоғамдық айып, айыппұлдар және белгілі бір лауазымдарды атқарудан шеттету). 2021 жылдың қаңтар айында Төлемсіздік қызметі (Insolvency Service) Carillion-ның сегіз бұрынғы директорына – Филипп Грин, Ричард Хоусон, Кит Кокрейн, Ричард Адам және Зафар Хан, сондай-ақ атқарушы емес директорлар Эндрю Дугал, Элисон Хорнер және Сери Пауэллға – жоғары басшылық лауазымдарды атқаруға тыйым салуға тырысатынын хабарлады. Директорлар бұл шешімге қарсылық білдірді. 2023 жылдың шілдесінде Төлемсіздік қызметі Хан мен Адамды компания директоры ретінде әрекет етуден сәйкесінше 11 жылға және 12,5 жылға жарамсыз деп жариялады. 2023 жылдың қазанында Хоусон 8 жылға компания директоры болу құқығынан айырылды. Төлемсіздік қызметі басқа бұрынғы Carillion директорларына қарсы да істерді жүргізіп жатты, бірақ 2023 жылдың 16 қазанында басталуға тиіс сот отырысы Төлемсіздік қызметі бұрынғы төраға Гринге, уақытша бас директор Кокрейнге және атқарушы емес директорлар Дугалға, Хорнерге және Пауэллге қарсы қудалауды жалғастырудың қоғамдық мүддеге жатпайтынына шешім келтірген соң тоқтатылды. Төлемсіздік қызметі Carillion-ның бұрынғы сегіз директорының директорлыққа жарамсыздығын анықтауға 11 миллион фунт стерлинг жұмсады.

Қылмыстық тергеуді бастау туралы шақыру

2018 жылдың қыркүйегінде Unite кәсіподағы Carillion басшылығының әрекеттерін қылмыстық тергеуге салуды талап етті. Бұл талап 2019 жылдың қаңтарында, компанияның банкроттығының бір жылдығында, және 2019 жылдың 2 қыркүйегінде, Carillion банкроттығынан кейін 600 күн өткен соң қайта көтерілді.

Ұлыбританияның өнеркәсіптеріне әсері

Марк Фармер, 2016 жылдың қазан айында индустрияны жаңғыртуға шақырған баяндаманың авторы, Carillion және оның көптеген бәсекелестері бизнес-модельдері мен жұмыс орындарындағы ысырапшылдық тиімсіздіктерді жаңғыртуға, инновациялауға немесе азайтуға үлкермегенін қайталады. Егер индустрия өзін-өзі реформаламаса, Carillion құлдырауы бірнешеуінің алғашқысы болуы мүмкін екенін де ескертті. Бұл Financial Times басылымының хабарлауынша, Кабинет кеңсесі Interserve компаниясын бақылау үшін топ құрғаннан кейін болды – бұл тағы бір қаржылық қиындыққа тап болған фирма (бірақ нарық сарапшысы: "Interserve жағдайында арифметика Carillion сияқты нашар көрінбейді") және Laing O'Rourke компаниясының 2017 жылғы наурыздағы жылдық есептерін жариялауды кейінге шегерді. Басқа аутсорсингтік компаниялар да тексерілді: Capita 2018 жылдың 31 қаңтарында пайда туралы ескерту жасады; Serco және Mitie 2018 жылдың 8 мамырында Парламенттің Мемлекеттік басқару және конституциялық мәселелер жөніндегі комитетіне куәлік беруге шақырылды; ал Kier компаниясының қаржылық жағдайы 2018 жылдың қыркүйегінде Carillion-мен салыстырылды. 2018 жылдың 9 мамырында Кабинет кеңсесінің министрі Дэвид Лидингтон комитетке үкіметтің негізгі мемлекеттік қызметтерді жеткізушілерге тәуелділігін азайту үшін "Ұлыбританиядан тыс беделді провайдерлерді" қарастыруы мүмкін екенін айтты; кейбір маңызды нарықтардағы ең ірі бес жеткізушінің нарықтың 60 пайызына жуығына ие екенін атап, "Бұл алаңдау тудырады, мен бұл нарықтың кеңейеceğini қалаймын" деді. 2018 жылдың маусым айында Лидингтон Ұлыбритания үкіметінің сатып алу реформаларын жоспарлап отырғанын, оның ішінде Әлеуметтік құндылық туралы заңды кеңейтуді, мемлекеттік келісімшарттарды беру кезінде әлеуметтік құндылыққа басымдық беру және бағаға көңіл бөлмеуді айтты. 2018 жылдың қарашасында Лидингтон үкіметтің Carillion компаниясының таратылуын басқаруды жеңілдетуге қажетті негізгі ұйымдық ақпараттан құр айырылғанын мәлімдеді және алдын ала жоспар ретінде үкіметтік аутсорсерлерден (Interserve, Engie, Capita және Serco қоса) корпоративтік құлдырау жағдайында қызметтерді қалай басқаруға болатынын көрсететін "тірі өсиеттерді" ұсынуды сұрады. Carillion компаниясының таратылуынан кейін Ұлыбританияның құрылыс компанияларының қауымдастығы Build UK құрылыс индустриясының коммерциялық моделін реформалау жоспарын жасады, бұл әділ емес келісімшарттарды, кешіктірілген төлемдерді және ұстап қалуды жоюға мүмкіндік беруі керек. Парламент депутаты Питер Алдус төлем тәртібін реформалау және оны теріс пайдалану туралы жаңа заң жобасын ұсынды, оған 60-тан астам құрылыс және техникалық қызмет көрсету ұйымдары қолдау көрсетті. 2018 жылдың 23 сәуірінде екінші оқылымға (екі рет кейінге шегерілген, содан кейін 2018 жылдың 26 қазанына белгіленген) 1996 жылғы Құрылыс заңына түзетулер енгізу туралы Алдус заң жобасы 120-дан астам депутат пен 76 сауда ұйымының қолдауын алды, олар 355 000-нан астам компанияны және көптеген жеке кәсіпкерлерді білдіреді. Ұлыбритания үкіметі сондай-ақ жеткізушілерді жақсы төлем тәжірибесін көрсете алмаса, ірі мемлекеттік сатып алу процестерінен шеттету, Жедел төлем кодексін қайта бекіту және шағын және орта бизнес ұсынған даусыз шот-фактураларды бес күн ішінде жылдам төлеу туралы ұсыныстар бойынша консультациялар бастады. Еңбек партиясының депутаты Энди Слотчер (Ақпараттық еркіндік науқанының қолдауымен) қоғамдық жұмыстарды жүзеге асыратын мердігерлерді (Carillion, G4S және Serco сияқты) ақпараттық сұраныстарға бағынуға міндеттейтін жеке мүшелердің заң жобасын ұсынды. Бұл өзгеріс, сондай-ақ Әлеуметтік құндылық туралы заңды кеңейту, Кәсіподақтар конгресінің 2018 жылғы сәуірдегі Carillion компаниясының құлдырауынан алынған сабақтар туралы баяндамасында ұсынылған ұсыныстардың бірі болды. NEDonBoard іс-шарасы Carillion компаниясының құлдырауынан кейін атқарушы емес директорлар мен басқарма мүшелеріне қатаң талаптар қоюды талап етті. Қаржылық есептілік жөніндегі кеңес акцияларына тіркелген компаниялардың директорларының акцияларға негізделген бонустарын өңдеуге реформалар енгізуді ұсынды, оларды кем дегенде бес жыл сақтауды талап етті және аудиторлар компанияның "жұмыс істеп тұрған" компания болып қала беруіне қатысты қатаң талдау жүргізуді ұсынды. Carillion компаниясының құлдырауынан бір жыл өткен соң, Еңбек және зейнетақы министрі Эмбер Радд компания басшылары "қасақана немесе ойсыздықпен" қызметкерлердің зейнетақы қорларын дұрыс басқармаған жағдайда түрмеге қамалуы керек екенін мәлімдеді.

ПФИ-нің аяқталуы

Кариллион компаниясы құлдырағаннан кейін Ұлыбритания үкіметі екі жеке қаржы бастамасымен (Мидленд мегаполитендік университеттік ауруханасы және Ливерпуль Корольдік университеттік ауруханасы) байланысты аурухана құрылысы келісімшарттарын алуға мәжбүр болды. Содан кейін, Қазынашылық канцлері Филип Хаммонд 2018 жылғы қазан айындағы бюджеттік мәлімдемесінде енді ешқандай PFI жобасы іске қосылмайтынын жариялады.

Мәселелі келісімшарттар мен қылмыстық қудалаулар

2013 жылдың қарашасында Carillion компаниясына денсаулық пен қауіпсіздік ережелерін бұзғаны үшін 180 000 фунт стерлинг және 28 551 фунт стерлинг сомасында айыппұл салынды, нәтижесінде Англиядағы A12 тас жолында болған апатта мотоциклші толығымен парализге ұшырады. Денсаулық пен қауіпсіздік басқармасы Carillion компаниясы автокөлік жүргізушілерін жолдың жабылуы туралы уақтылы ескерту белгілерін орнатпағанын мәлімдеді. Оның еншілес компаниясы Clinicenta Стивендждегі Листер ауруханасындағы емдеу орталығын басқару бойынша келісімшарт жасады, бірақ 2013 жылы Сапаны қамтамасыз ету комиссиясы бөлімшенің минималды стандарттарға сай еместігін анықтағаннан кейін ол келісімшарт тоқтатылды. 2016 жылдың қаңтарында Carillion компаниясы 2015 жылдың қарашасындағы қысқы дауылдардан кейін Канаданың Елизавета патшайымы жолындағы қарды екі рет тазаламағаны үшін 900 000 доллар айыппұл төледі. 2016 жылдың қазан айында Carillion компаниясының канадалық филиалы Онтарио үкіметі тарапынан бекітілмеген аумаққа қалдықтарды дұрыс тастамағаны үшін 80 000 доллар айыппұл мен 20 000 долларлық құрбандық өтемақы төлеуге үкім шығарылды. 2016 жылдың қарашасында Ноттингем университетінің ауруханалары NHS трасты 2014 жылдың сәуірінде компанияға берілген жылжымайтын мүлік пен қызмет көрсету келісімшартын тоқтатуды жоспарлап отырғаны хабарланды, себебі жетізетін тазалау қызметкерлерінің жетіспеуіне байланысты медбикелер өздері палаталарды тазалауға мәжбүр болды. 2022 жылдың наурызында Carillion компаниясының 2011-2012 жылдары Шотландиядағы теміржолдың жанындағы Network Rail дренаждық жүйесін дұрыс салғаны, 2020 жылдың 12 тамызында үш адамның қаза болған Stonehaven теміржол апатына елеулі үлес қосып, себепкер болды.

Марапаттар

2008 жылы компания The Sunday Times Best Green Companies Awards сыйлығының экологиялық әсері зор ірі және орта кәсіпорындар санатында бірінші орынды жеңіп алды, ал 2017 жылы компания Тұрақты даму санатында Королеваның кәсіпкерлік жетістіктері сыйлығымен марапатталды.