Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд футболшысы (1922–2001)
Scottish footballer (1922–2001)
Уильям Беверидж Лидделл (10 қаңтар 1922 – 3 шілде 2001) – шотланд футболшысы, кәсіби мансабының барлық кезеңін «Ливерпуль» клубында өткізген. Ол 1938 жылы жасөспірім шағында клубқа қосылып, 1961 жылы зейнеткерлікке шықты. Ол 534 ойында 228 гол соқты (2022 жылғы маусымның мәліметі бойынша клубтың тізімінде төртінші және он екінші орындарда). 1949–50 маусымнан 1957–58 маусымға дейінгі тоғыз маусымның сегізінде Ливерпульдің лигадағы үздік гол соққан ойыншысы атанды және 1957 жылы Элиша Скотттың клубтың ең көп ойын өткізген футболшысының рекордын бұзды. «Ливерпуль» сапында Лидделл 1947 жылы лига чемпионы атанды және 1950 жылғы Англия кубогының финалында «Арсеналға» есе жіберді. Ол Шотландия құрамасы сапында 29 рет халықаралық жарыстарда өнер көрсетті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік әуе күштерінің навигаторы болып қызмет еткенде, Лидделл «Ливерпуль» клубының ресми емес ойындарында және Ұлыбритания мен Канаданың түрлі командаларында шақырылған ойыншы ретінде ойнауын жалғастырды. 1961 жылы футболдан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Лидделл әділет судьясы (1958 жылдан), Ливерпуль университетінің стипендиялық қор директоры және ерікті жұмысшы болып жұмыс істеді. Ол 2001 жылы қайтыс болды. Негізінен сол қанатта ойнаған Лидделлдің жан-жақтылығы оған қарсы қанатта да, шабуылшы ретінде де, орталық және ішкі шабуылда да ойнауға мүмкіндік берді. Лидделл мықты дене бітімімен, үдемелі жылдамдығымен, қуатты соққысымен, кәсібилігімен және алаңдағы жақсы мінез-құлқымен танымал болды. Оның ықпалы мен танымалдығы соншалық болды, клуб сол кезде «Лидделпул» деген лақап атқа ие болды. Оның есімін еске алу шараларының бірі – 2004 жылы «Энфилд» стадионында ашылған мемориалдық тақта және 2006 жылы «Копты дүркілдеткен 100 ойыншы» деген тақырыпта Ливерпуль жанкүйерлері арасында өткізілген дауыс беруде алтыншы орынға ие болуы. 2008 жылдың қараша айында Шотландия Футбол Даңқы залына енгізілді.
William Beveridge Liddell (10 January 1922 – 3 July 2001) was a Scottish footballer, who played his entire professional career with Liverpool. He signed with the club as a teenager in 1938 and retired in 1961, having scored 228 goals in 534 appearances (placing Liddell fourth and 12th in the respective club rankings as of June 2022). He was Liverpool's leading goalscorer in the league in eight out of nine seasons from 1949–50 to 1957–58, and surpassed Elisha Scott's club record for most league appearances in 1957. With Liverpool, Liddell won a league championship in 1947 and featured in the club's 1950 FA Cup Final defeat by Arsenal. He represented Scotland at international level on 29 occasions. While serving as a Royal Air Force navigator during the Second World War, Liddell continued his career by appearing in unofficial games for Liverpool and guesting for various teams in the United Kingdom and Canada. After his retirement from football, in 1961, Liddell occupied himself as a Justice of the Peace (from 1958), bursar of Liverpool University, and voluntary worker. He died in 2001. Primarily a left winger, Liddell's versatility enabled him to play comfortably on the opposite wing and as a striker, at centre and inside forward. Liddell became noted for his strong physique, acceleration, powerful shot, professionalism, and good conduct on the pitch. Such was his influence and popularity that the club acquired the contemporary nickname "Liddellpool". Posthumous recognition has included a plaque unveiled in 2004 at Anfield and sixth place in a poll of Liverpool fans, conducted in 2006 under the title "100 Players Who Shook The Kop". He was inducted into the Scottish Football Hall of Fame in November 2008.
Ерте өмір
Данфермлинге жақын Таунхилл қаласында туған Лидделл, көмірші Джеймс пен оның әйелі Монтгомеридің алты баласының үлкені болды. Бала кезінде Лидделл мұңайғандық пен кедейлікке тап болды, отбасысы көбінесе нан, кайл және тұз қосылған қамырмен күнекөрді. Ол бастапқыда футболды табысты кәсіп деп ойлаған жоқ, ақырында мемлекеттік қызмет пен шіркеудің орнына есепші мамандығын таңдады. Футболға деген қызығушылығы ерте жасында оянды, бұл оның ата-анасын, қаржылық қиындықтарға қарамастан, жеті жасқа толғанда Рождество сыйлығы ретінде футбол буттарын сатып алуға көндірді. Лидделл ұйымдасқан футболға сегіз жасында мектеп командасына қосылғанда қатысты, ондағы орташа жас он еді. 1939 жылы ол аптасына 3 фунт жалақы алатын кәсіпқой футболшыға айналды. Лидделл 1938 жылы келгеннен кейін жастар командасына қосылды. Басты құрамға бекітілуге дейін, Лидделл ойыншыларды жиі ауыстырудан көңілі тоңған, бірақ жаттықтырушы Альберт Шелли оған сабырлы болуға кеңес берді. «Блэкберн Роверс» командасына қарсы өткен ойында алған жарақаты оның мансабын ерте аяқтауы мүмкін еді. Допты жүгіргенде, бұрыш туының жанындағы бетонға тізесін соғып алған. Дәрігерлер тіндердің зақымдану деңгейі туралы хабарлады, бұл Лидделлді болашағына қатысты алаңдатты. Ол екі апта бойы «Блэкберн Роверс» командаласының отбасының үйінде тұрды, содан кейін сауығуын жалғастыру үшін Ливерпульге оралды. Екінші дүниежүзілік соғыс Лидделлдің ресми дебютін өткізуіне кедері келтірді, себебі Футбол қауымдастығы 1939-1940 маусымын тоқтатты және оның орнына аймақтық жүйені енгізді. 1945 жылы соғыс аяқталғанға дейін, Лидделл Ливерпульге қолжетімді болмаған кезде түрлі отандық командаларға шақырылып ойнады және «Футбол қауымдастығы XI» және «Шотландия XI» сияқты құрама командаларында өнер көрсетті. Лидделл соғыс жылдарында Шотландия құрама командасы сапында сегіз рет ойнады және 1942 жылы Англияға қарсы өткен ойында 5:4 есебімен жеңіске жеткен кезде дебюттік голын соқты. Ливерпуль сапында Лидделл Футбол қауымдастығы тағайындаған түрлі аймақтық лигаларда өнер көрсетті және 1940-1946 жылдар аралығында 152 матчта 82 гол соқты. Жастық шағында Лидделл Мэтт Бусби мен Берри Ньюэнхуйстің өзіне үлкен әсер еткенін айтты. Бриджнорттағы әскери қызметіндегі достық ойында аяғы сынды, нәтижесінде ол Блэкпулдағы Корольдік әуе күштерінің медициналық орталығына жатты. Сауыққаннан кейін Лидделл Канадаға барып, Орталық навигация мектебінде курсты аяқтады және ұшқыш-навигатор болды. Соғыс аяқталған кезде Лидделл 617 эскадрильясына тағайындалды, Италиядан Ұлыбританияға демалысқа келген одақтас әскерлерін тасымалдауға көмектесті.
Born in Townhill, near Dunfermline, Liddell was the eldest of coal miner James and wife Montgomery's six children. During his childhood, Liddell experienced austerity and poverty, with his family often having to subsist on bread, kail, and salt porridge. He did not originally consider football as a viable profession, eventually choosing accountancy in preference to the civil service and church. His interest in football developed at a young age, which persuaded his parents, despite financial difficulties, to buy him a pair of football boots as a Christmas present when he asked for them aged seven. Liddell's participation in organised football began at age eight when he joined his school team, which had an average age of ten. and became a professional in 1939 on a weekly wage of £3. Liddell entered the youth team on his arrival in 1938. Before he established himself in the side, Liddell had been frustrated at the frequent rotation of players until trainer Albert Shelley advised him to be patient. An injury incurred against Blackburn Rovers threatened to end his career prematurely. He had struck his knee against concrete near the corner flag after being challenged while running with the ball. Doctors informed him of the extent of tissue damage, causing Liddell anxiety about his future. He remained in Blackburn for two weeks, living in the family home of a colleague, before returning to Liverpool to continue his recovery. The Second World War precluded an official debut for Liddell, as the Football Association suspended competitive football from the abandoned 1939–1940 season and instituted a regional system in its place. Until the cessation of hostilities in 1945, Liddell guested for various domestic sides when unavailable for Liverpool and represented select teams, including a Football Association XI and Scottish Services XI. Liddell was capped eight times for Scotland during the war, scoring on his debut in a 5–4 win over England in 1942. With Liverpool, Liddell competed in the various regional leagues that the FA assigned the club to and scored 82 goals in 152 matches between 1940 and 1946. In his formative years, Liddell credited Matt Busby and Berry Nieuwenhuys as significant influences. He broke his leg in a friendly kickabout while stationed in Bridgnorth, which required admission to the RAF Remedial Centre at Blackpool. Following his recovery, Liddell travelled to Canada to complete a course at the Central Navigation School and became a pilot officer navigator. By the end of the war, Liddell had been assigned to 617 Squadron, helping to transport Allied soldiers back to Britain on leave from Italy.
1946-1954 жылдар
Лидделлдің "Ливерпуль" командасындағы ресми дебюті соғыстан кейінгі Англияда ұйымдастырылған алғашқы футбол турнирі – ФА Кубогының үшінші раундында өтті. Ол 1946 жылғы 5 қаңтарда "Честер Ситиге" қарсы өткен алғашқы ойында алаңға шығып, 30-шы минутта гол соқты. Матч 2:0 есебімен аяқталды және Боб Пейсли сияқты бірнеше жаңа ойыншы дебют жасады, ол Лидделлмен сол жартысында жақсы қарым-қатынас орнатты. Лигалық футбол 1946-1947 маусымында ұлттық футболды қайта жандандыруға мүмкіндік берген уақытша Солтүстік және Оңтүстік дивизиондық жүйедегі алғашқы толық маусымын аяқтады. Лидделл Солтүстік лигасында 42 матчта 17 гол соққанмен, әлі әскери қызметтен босатылмағандықтан 1946 жылғы мамырда Солтүстік Америкаға жасалған маусымнан кейінгі турнеге қатыспады. Алғашқы футбол маусымында Лидделл өзін тұрақты ойыншы ретінде бекітіп, "Ливерпульдің" 1923 жылдан бергі алғашқы чемпионатында жеңіске үлес қосты. Сол қанатта ойнаған Лидделл 34 матчте өнер көрсетіп, жеті гол соқты. Қысқы ауа райының нашарлығы лига кестесіне кедергі келтірді және "Ливерпуль" титулды 1947 жылғы 14 маусымда ғана жеңіп алды. Команда соңғы ойында "Вулвс" клубын 2:1 есебімен жеңді, Лидделл бір голға көмектесті, бірақ чемпионатты "Шеффилд Юнайтед" маусымның соңғы матчында "Сток" клубын жеңіп шешті. Бұл матч Анфилдте "Ливерпуль" және "Эвертон" арасындағы Ағалар кубогының финалымен бірге өтті, онда матч барысында нәтижелер таблода жарияланды. Лидделл қатаң түрде ішімдік ішпейтін болғандықтан, жеңіске қуаныштан шампан көтеріп ішпеді. Дегенмен, Лидделл 11 гол соғып, екі таңбалы көрсеткішті басып өтті. Швецияның "Дьюргарден" клубына қарсы Бруклин Доджерстің "Эббетс Филд" стадионында және Солтүстік Америка командаларына қарсы көрсеткен ойыны журналистердің мақтауына ие болды және ол 11 матчта 13 гол соқты. Карьерасы барысында ол жарақат алған басқа ойыншылардың орнына көбінесе барлық он далалық позицияда ойнады. Оның інісі Том 1949 жылы "Ливерпуль" оны "Лохор Уэлфэр" клубынан сатып алғаннан кейін командаға қосылды. Бірақ ол клубтың негізгі құрамында ешқашан ойнаған жоқ. Команда 1949-1950 маусымында сегізінші орынды иеленді, Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін рекордтық 19 ойын қатары жеңіліссіз өтті. "Ливерпуль" ФА кубогының финалына өтіп, Вембли стадионында алғаш рет өнер көрсетті. Лидделл клубтың жеті матчының барлығында ойнап, "Блэкпул" және "Эвертон" клубына қарсы маңызды голдар соқты. Алекс Форбстың үздіксіз қорғауы Лидделлді 90 минуттың көп бөлігінде ұстап тұрды, ал ойынның басында жасалған бір tackle қанатқа ауыр жарақат келтірді. Журналист Брайан Гланвилл "Арсеналдың" тактикасына күмән келтірді және Лидделлдің келесі күні күртін кие алмағанын еске алды. Матчтан кейінгі баяндарда Форбс ұстанымында қасақаналық танытқаны айтылды, бірақ Лидделл мен "Арсеналдың" Уолли Барнс бұл айыптауды жоққа шығарды. 1950 жылы Лидделл Колумбияға "Independiente Santa Fe" және "Club Deportivo Los Millonarios" агенттері ұсынған көптеген ойыншылардың бірі болды. Бұл клубтар ФИФА тарапынан танылмаған DIMAYOR лигасына жатты, себебі лига мен жергілікті футбол федерациясы арасында дау болды. Англиядағы шектеулер апталық жалақыны (маусымда 12 фунт стерлинг, жазда 10 фунт стерлинг) шектеді және ойыншының басқа клубқа ауысуына кедергі келтірді, бұл британдық футболда 1960 жылдарда жүйе реформаланғанға дейін наразылық тудырды. Лидделл шарттан бас тартты, оның құны шамамен 12000 фунт стерлинг деп бағаланды. 1946 жылы үйленген әйелі Филис кейіннен бұл шешімнің клубқа деген адалдықпен және жақында туған егіздермен байланысты екенін айтты. Кейін ол бұл ұсыныстың өте тартымды болғанын еске түсіріп, балалар тумағанда шешім қабылдау қиынырақ болар еді деп мойындады. Бас жаттықтырушы Джордж Кей 1951 жылдың қаңтарында денсаулығының нашарлауына байланысты отставкаға кетті және оның орнына бұрынғы қонақ ойыншы Дон Уэлш келді. Кейдің отставкасына дейін "Ливерпуль" қыркүйек пен қараша аралығында өткен он матчта жеңіске жетпеді. Лидделл желтоқсанда "Челсиді" 1:0 есебімен жеңіп, шешуші гол соқты. Маусым бойы нәтижелер тұрақсыз болды және "Ливерпуль" үшінші дивизионның үшінші раундында "Норвич Ситиге" 3:1 есебімен жеңілді. Команда 1951-1952 маусымында да нашар өнер көрсетті, онда Лидделл "Хаддерсфилд Таунға" қарсы гол соқты, оны заманауи БАҚ "өмір бойына соққы" деп сипаттады және "Ливерпуль Эхо" егжей-тегжейлі баяндады. Бос соққыдан кейін "Ливерпуль" әдеттегідей Лидделлдің орнына Кевин Баронды таңдады. Барон допты Лидделлге берді, ол сәл тоқтап тұрып, допты соншалық күшпен соқты, оның соққысы "Хаддерсфилд" қорғаушылары мен қақпашы Гарри Миллсті таң қалдырып, көрермендерді үнсіз қалдырды. Лидделл қанатта ойнаған күйі маусымды 40 лигалық матчта 19 гол соғып аяқтады. "Ливерпуль" 1952-1953 маусымында тек "Челсиді" жеңіп, құлдыраудан сақталды.
Liddell's official debut for Liverpool came in the third round of the FA Cup, the first competitive football tournament to be organised in post war England. He started in the first leg against Chester City on 5 January 1946 and scored in the 30th minute. The match ended in a 2–0 win and featured several additional debutants, including Bob Paisley, who would forge a chemistry with Liddell as a left half. League football completed its first full season under the provisional North and South divisional system, which facilitated the restoration of national football for the 1946–47 season. Although he established himself in the North League, scoring 17 goals in 42 matches, Liddell had yet to be discharged from the RAF and did not accompany Liverpool during its post season tour of North America in May 1946. In his inaugural season of competitive football, Liddell confirmed his status as a regular and contributed to Liverpool's first championship since 1923. Positioned on the left wing, he appeared in 34 matches, scored seven goals, Severe conditions in the winter disrupted the league's schedule and Liverpool did not secure the title until 14 June 1947. The club won its final game away against Wolves 2–1, with Liddell setting up one of the goals, but the championship was decided by Sheffield United defeating contenders Stoke in the season's last fixture. The game coincided with the Senior Cup Final between Liverpool and Everton at Anfield, where tannoys announced the result during the match. As a strict teetotaler, Liddell refrained from accepting glasses of champagne to celebrate the success. Despite that, Liddell reached double figures with a total of 11 goals. His displays against Sweden's Djurgården, played at the Brooklyn Dodgers' Ebbets Field, and North American teams earned him praise from journalists and gained him 13 goals in 11 matches. During his career, he would fill all ten outfield roles, mostly because of injuries to other players. His brother, Tom, became a teammate in 1949 after Liverpool signed him from Lochore Welfare. He never represented the club as a senior. The club finished in eighth in the 1949–50 season, going undefeated for a post First World War record of 19 consecutive matches. Liverpool reached the FA Cup Final, making its first appearance at Wembley Stadium. Liddell had played in all seven matches during the club's progression, scoring critical goals against Blackpool and Everton. Constant marking by Alex Forbes contained Liddell for much of the 90 minutes, and a tackle executed early in the game caused the winger pain. Journalist Brian Glanville questioned Arsenal's tactics and recalled being told by Liddell that he had been unable to put his jacket on the next day. Subsequent match reports by the media accused Forbes of acting with malice in his marking, which Liddell and Arsenal's Wally Barnes refuted. In 1950, Liddell became one of many players to be offered a transfer to Colombia by agents representing Independiente Santa Fe and Club Deportivo Los Millonarios. The clubs belonged to the DIMAYOR, unrecognised by FIFA because of a dispute between the league and the domestic governing body. Restrictions in England limited the weekly wage (£12 in the season and £10 during the summer) and impeded a player's ability to transfer to another club, which caused much discontent in British football until the system was reformed in the 1960s. Liddell chose to reject the contract offer, reportedly estimated at £12,000. His wife Phyllis, whom he married in 1946, later attributed the decision to club loyalty and the recent birth of twins. He later recalled that the proposal had been tempting, acknowledging that the decision would have been more challenging had it not been for the births. Manager George Kay resigned in January 1951 because of declining health and was replaced by former guest player Don Welsh. Before Kay's resignation, Liverpool failed to record a win in ten matches between September and November. Liddell ended the sequence in December with the deciding goal in a 1–0 defeat of Chelsea. The inconsistency continued for the rest of the season and Liverpool lost 3–1 to Third Division South Norwich City in the FA Cup third round. The club again underperformed in the 1951–52 season, in which Liddell scored a goal against Huddersfield Town described by contemporary media as the "shot of a lifetime" and reported in detail by the Liverpool Echo. When awarded a free kick outside the penalty box, Liverpool opted to have Kevin Baron take it instead of Liddell as was usual. Baron passed it to Liddell, who struck the ball with such force, after a momentary pause, that the shot surprised the Huddersfield defence and goalkeeper Harry Mills, and silenced spectators. Still played as a winger, Liddell finished the season with 19 goals in 40 league appearances. Liverpool only avoided relegation in the 1952–53 season by defeating Chelsea in the club's final fixture, in April 1953.