Кіріспе

Харви Норман – австралиялық көпұлтты бөлшек сауда франшизасы. Ол жиһаз, төсек-орын, компьютерлер, байланыс және тұтыну электр өнімдерін сатады. Негізінен франшиза ретінде жұмыс істейді, ал негізгі бренд және барлық компания басқаратын дүкендер ASX тізіміндегі Harvey Norman Holdings Limited компаниясына тиесілі. 2022 жылға қарай Австралияда, Жаңа Зеландияда, Еуропада және Оңтүстік-Шығыс Азияда Харви Норман, Domayne және Joyce Mayne брендтерімен 304 компанияға тиесілі және франчайзингтік дүкендер бар, ал шетелде – Харви Норман брендімен. Харви мен Норман екеуі де үйден-үйге шаңсорғыштарды сатумен айналысқан кезде танысқан. Норман Росс ірі құрылтай сату тізбегіне айналды және 1979 жылға қарай 42 дүкенді және 240 миллион доллардан астам сату көлемін бақылады. 1980 жылдардың басында Алан Бонд пен Grace Bros тізбекті сатып алуға тырысты, бұл 1982 жылы Grace Bros тізбегін қосып алған сауда соғысына әкелді. Алайда үш аптадан кейін Алан Бонд Grace Bros директоры Майкл Грейсті тізбекті Бондқа сатуға көндірді. Одан кейін Харви мен Норман жұмыстан босатылып, алты айлық жалақысын алды. Олардың жұмыстан шығарылу себептері жарияланбады, бірақ Харви кейін The Daily Telegraph газетіне: «Мен Алан Бондтың барлық ойларын жинап, Перт қаласына қайтуын тіледім. Содан кейін мен жұмыстан шығарылдым деген жеделхат келді» деді. 1982 жылдың қазан айында Харви мен Норман Сиднейдің шеткі аймағындағы Оберн қалашығында 3 миллион долларға жаңа сауда орталығын сатып алып, алғашқы Харви Норман дүкенін ашты. Кәсіпорын бір дүкен болуы тиіс еді, бірақ оның табысы басқаларын ашуға себеп болды. Harvey Norman Holdings Limited 1987 жылдың 3 қыркүйегінде Австралия қор биржасында тіркелді. 1990 жылдардың басында Харви Норман АҚШ-та сәтті болған супермаркет форматын қабылдап, компьютер және жиһаз нарығына енді. Бірінші компьютерлік супермаркет 1993 жылдың соңында Ньюкасл қаласындағы Беннеттс Гринде көп шумен ашылды. Одан кейін бірнеше аптадан кейін Обернде ірі супермаркет ашылды. Кейін көптеген дүкендер компьютерлік бөлімдерін кеңейтті. Merisel, Dataflow, Tech Pacific және Marketing Results сияқты дистрибьюторлар тізбекке күшті қолдау көрсетті. Microsoft, Corel, Symantec және WordPerfect сияқты жеткізушілер (осы дистрибьюторлар арқылы) қосымша қолдау мен қаржыландыруды ұсынды. Харви Норман бірнеше жыл бойы Apple Computer өнімдерін де сатты. Windows 95-тің іске қосылуы үлкен жетістікке ие болды, бірнеше Сидней дүкендері түнгі ортада, ал кейбір аймақтық аймақтар таңғы 6-да ашылды. Өнімдер Гарвард Графикасы бар CD және OzEmail-дің кіріспе интернет ұсынысын қамтитын бонус жиынтығымен бірге келді. Apple 1990 жылдардың соңында тізбекке тауар жеткізуді тоқтатуға шешім қабылдады, бірақ 2004 жылы iPod желісімен оралды, кейін ол iPad, iPhone және iMac-қа дейін кеңейтілді. 1995 жылы Беннеттс Гринде Норман Росс дүкені ашылды, оның мақсаты – тазалау орталығы болу. Бұл аралас нәтижелерге ие болды және 12 ай ішінде жабылды. Алайда, Bennetts Green дүкені 1996 жылы үлкен ғимаратқа кеңейтілді, ол бүгін де жұмыс істейді. Қайта орналастырудың бір бөлігі Kidscape деп аталатын арнайы білім беру орталығы болды. Dataflow компаниясының мамандары ата-аналарға балалары үшін қай бағдарламалық қамтамасыз етудің ең жақсысы екендігі туралы кеңес берді. Kidscape бірнеше дүкендерде орнатылды, бірақ екі жыл ішінде олардың бірнешеуінде тоқтатылды. Кейбір дүкендер Windows 98 іске қосылуына байланысты ерте ашылды, оған Гарвард Графикасы және Quicken-мен SPC CD сияқты бірнеше ұсыныстар кірді. Модемдер мен принтерлер сияқты басқа да өнімдер 98 долларға сатылды. Харви Норман өзінің күшін «кірпіш пен май» дүкендеріне арқау етті. Compaq және IBM сияқты жеткізушілер тікелей жеткізуді бастағанда, Харви Норман бұл өнімдерді дүкенде сатуды тоқтатты. Compaq кейіннен тікелей сатуды тоқтатқаннан кейін, Харви Норман 2001 жылы Compaq PC өнімдерін сатуға оралды. Харви Норманның өсімі 1998 жылы Joyce Mayne-ді сатып алғанға дейін органикалық түрде жүрді. Батыс Австралиядағы бірнеше электр дүкендері, олардың кейбіреулері Wesfarmers-ке тиесілі болды, сатып алынды. Кейіннен сатып алулар жүргізіліп, 2000 жылы тізбекте 100 дүкен болды. 2006 жылы Retravision қиындыққа тап болды, және бірнеше Retravision дүкендерін Харви Норман сатып алды. Көптеген дүкендер кейін Харви Норман немесе Joyce Mayne дүкендеріне айналдырылды, бірақ табыссыз дүкендер жабылды.

Компанияның құрылымы

Харви Норманның операциялық құрылымы ерекше, себебі әр дүкен бөлімі (еден жабындары, төсек-орын, жиһаз, компьютер және электр құралдары) жеке басқарушылық құрылыммен басқарылады. Осылайша, көптеген гипермаркеттер – Harvey Norman Holdings Ltd. компаниясына жалдау төлемдері және сатудан түскен табыстың бөлігі арқылы кіріс әкелетін үш немесе төрт тәуелсіз бизнес бірлестігі болып табылады. Шетелде Харви Норман дүкендері тікелей ASX тізіміндегі, Сиднейде орналасқан Harvey Norman Holdings Limited бас компаниясына тиесілі және олармен басқарылады. Дегенмен, сату комиссиясы барлық бөлімдерде сатушыларды ынталандыру, сату көлемін арттыру және қызмет сапасын жақсарту үшін кеңінен қолданылады. Бөлшек сауда маркетингі бойынша кеңесші Кевин Мурдің пікірінше, бұл «жоғары сыйақыға негізделген төлем жүйесі» Харви Норманның ерекшелігін анықтайды және, кем дегенде, бөлшек саудадағы оның үстемдігіне үлес қосады. «Харви Норманның көптеген қызметкерлері керемет сатушылар болғандықтан, клиенттерге шешімдер ұсына алады және сатқан тауарларына сәйкес жалақы алады. Сондықтан, Харви Норман дүкеніне келгенде, қызметкерлердің сізге көмектесуге нақты себебі бар. Сіз күнің соңында олармен ақша жұмсап, риза болып кетесіз. Қызметкерлер де қуанышты, себебі сіз дүкенде қалдырған ақшаның бір бөлігі сізге мәселеңізді шешуге көмектескені үшін оларға төленеді». 2016 жылдың 9 маусымына дейін Австралия бойынша 19 Domayne франчайзингтік кешені болды, оның 12-сі Жаңа Оңтүстік Уэльсте (Александрия, Оберн, Белроуз, Карингбах, Кастл Хилл, Котара, Ливерпуль, Мейтленд, Норт-Райд, Пенрит, Уорравонг, Батыс Госфорд), 3-і Квинслендте (Бундалл, Фортитуд-Вэлли, Марушидор), 2-сі Викторияда (Мельбурн QV, Спрингвейл) және Батыс Австралияда (Сити Вест Перт, Осборн Парк), ал 1-і Австралия астанасы территориясында (Файшвик) және Оңтүстік Австралияда (Марион) орналасқан. 2019 жылдың желтоқсанына қарай, кейбір Domayne дүкендері «Harvey Norman @ Domayne» деп тізімделген.

Джойс Мейн

Джойс Мейн – Харви Норманға ұқсас өнімдерді ұсынатын сауда желісі. Олар негізінен ақ техника, шағын техника, кеңсе тауарлары және IT өнімдерін (мысалы, ұялы телефондар, компьютерлер және принтерлер) ұсынады. 2018 жылдың 1 қарашасына қарай Австралияда жеті Joyce Mayne дүкені бар – төртеуі Квинсленд штатында (Маручидор, Канцлер Парк, Тоуомба және Таунсвилл), екеуі Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында (Нувра және Уорравонг) және біреуі Солтүстік территорияда (Дарвин).

ОФИС

2007 жылдың тамызында нарық сарапшылары Харви Норман компаниясының 2008 жылдың маусымына дейін Officeworks компаниясына бәсекелес "үлкен дүкен" түріндегі кеңсе тауарлары мен кеңсе жабдықтарын іске қосатынын болжады. Харви Норман OFIS тауарлық белгісін тіркеді және бұрынғы Megamart және Retravision дүкендерін сатып алғаннан кейін, Officeworks сияқты дүкендер ашуға қолайлы жерлерге қол жеткізді. 2007 жылдың желтоқсанында Харви Норман 2008 жылдың наурызында Албери және Оберн қалаларында алғашқы екі OFIS дүкенін ашатынын хабарлады. Олар он жыл ішінде 100 дүкен ашуды жоспарлаған. Барлығы бес OFIS дүкені ашылды, бірақ олар тиімсіз болып шықты және 2009 жылдың ақпанында Харви Норман 2009 жылдың маусымына дейін барлық дүкендерді жабық, бұл жобадан бас тартатынын мәлімдеді.

Мектеп шкафшасы

Мектеп шкафтары бастауыш және жоғары сынып оқушыларына арналған, мектеп формасы, кеңсе тауарлары, сондай-ақ спорт және музыкалық құралдар сатады. Жаңа Оңтүстік Уэльсте екі үлкен дүкен және Квинслендте төрт дүкеннен өзге, он екі мектеп кампусы дүкені де бар.

Үлкен сатып алулар

Австралияда бес Big Buys дүкені болды (барлығы қазір жабылды), олар Спрингвейл (Виктория штаты), Кембридж (Тасмания штаты), Мунно Пара (Оңтүстік Австралия штаты), Оберн (Жаңа Оңтүстік Уэльс штаты) және Маручидор (Квинсленд штаты) қалаларында орналасқан. Олар Харви Норман ассортиментінің бір бөлігін, сондай-ақ музыкалық аспаптарды, кемпингтік жабдықтарды, жүк қораптарын, үй жануарлары мен балаларға арналған тауарларды сатты. Big Buys Харви Норман веб-сайты арқылы онлайн дүкенге де ие болды.

Норман Росс

Harvey Norman Holdings Ltd бұрын Жаңа Зеландияда Norman Ross дүкендерін басқарған. Бірінші дүкен 2007 жылдың 4 желтоқсанында Лоуэр-Хатт қаласында ашылды. Барлық Norman Ross дүкендері 2013 жылдың ақпан айында Harvey Norman болып қайта брендтелді.

Онлайн-дүкен

2011 жылдың 22 желтоқсанында Харви Норман Ирландияда орналасқан «Харви Норман Тікелей Импорт» бөлімшесін іске қосты, ол Австралиядағы сатып алушыларға ойындарды жіберуге арналған. Видео ойындардың бағасы Харви Норманның Австралиядағы онлайн дүкенінен арзан.

Дау-жанжалдар мен сын

1995 жылы Австралияның Бәсекелестік және Тұтынушылар Комиссиясы (ACCC) Харви Норманға қарсы шара қолданды, себебі компания 20-дан астам қателік бар каталогты әдейі таратқан. Оған дұрыс емес аксессуарлары немесе функциялары бар сату тауарларының суреттері, сондай-ақ нақтыда жоқ мүмкіндіктерін сипаттаған жиынтықтар кірді. 2000 жылы, Австралияда Тауарлар мен қызметтер салығы енгізілуі алдында, ACCC Харви Норманның QuickBooks бағдарламасын $199 бағамен, құны $900-дан астам бонус бағдарламалық жасақтамасымен жарнамалағанын, бірақ бонус бағдарламалық жасақтамасының көлемі тұтынушылар сұранысын қанағаттандыруға жеткіліксіз болғанын мәлімдеді. Сондай-ақ Харви Норман Quickbooks және цифрлық камераларды сатып алумен байланысты салық жеңілдіктері туралы тұтынушыларды жаңылыстырды деп айыпталды. 2008 жылдың қараша айында компанияның бас директоры Джерри Харви Ирландияның экономикалық проблемаларын Ұлы ашаршылықпен салыстырғаны үшін қатты сынға ұшырады, оқиғада миллионнан астам адам қаза тапқан. Харви содан бері кешірім сұраудан бас тартып, ирландтардың әзілге төзімсіздігін сынап, былай деді: «Осындай нәрсені мойнына алып, онымен айналыса алмаған халық туралы көп айтуға болады». 2011 жылдың 8 қазанында төрт экологиялық белсенді Сидней опера театрына заңсыз өрлеп, бірінің үстіне «Харви Норман – жоқ! Австралияның орманды жоюын тоқтату» деген баннерді жайды, бұл бөлшек саудагердің қоршаған ортаға зиян келтіруден пайда табуына қарсы наразылық акциясы болды. Наразылық білдірушілердің өкілі сұхбатында «біздің керемет орманды жойып пайда табу мүлдем қабылдауға болмайтын нәрсе» деді. Харви Норман бұрын олардың «әділетсіз мақсатқа» ұшырағанын және орнықты ағаштан жасалған өнімдерді сатуға «бар күштерін» салуда екенін мәлімдеген болатын. Наразылық білдірушілер оқиғадан кейін дереу тұтқындалды. Жауап ретінде Австралияның жиһаз өнеркәсібінің қауымдастығы: «GetUp! Австралияның тұрақты жиналатын ағаштарының орнына басқа елдердегі жаңбырлы ормандарды жоюға белсенді түрде науқан жүргізіп жатыр» деді. Өнеркәсіп министрі Ким Карр: «GetUp! "Харвиге қарсы" науқаны адамдарды австралиялық жиһаз сатып алудан және австралиялық жұмыс орындарын қолдаудан бас тартуына әкелуі мүмкін» деді. 2011 жылы Харви Норманның негізін қалаушы Герри Харви тұрақты медиа-науқанды бастап, Fair Imports Alliance атты арнайы мүдделі лоббилік ұйымды қаржыландырды. Желтоқсан айының соңында Харви Норман ойын веб-сайтын іске қосты, ол өзінің ирландтық еншілес компаниясын тікелей клиенттерге бейне ойындарды экспорттау үшін пайдаланды, осылайша GST мақсаттары үшін Австралия салық заңдарының құзыретінен тыс қалды. Жыл басында бөлшек саудагерлердің осындай жолмен бизнес жүргізуі мүмкін екеніне қатысты алаңдаушылықтар туындады. 2015 жылдың 1 қазанында Жаңа Зеландияның интернет-дүкені түн ортасы мен таңғы сағат 8-ге дейін арзан жиһаз ұсыныстарын ұсынды. Кейіннен дүкен бағалардың «нағыз қателік» нәтижесінде пайда болғанын айтып, сатуды күшін жойды, бұл көптеген наразы клиенттерге және бренд атауына зиян келтірді. 2021 жылдың мамыр айында COVID-19 жеңілдетуіне бөлінген JobKeeper қаражатын қабылдау туралы дау туды. Харви Норман жұмыскерлерін жұмыспен қамтамасыз ету үшін 22 миллион доллар қаражат алды, бірақ сыншылар бұл бағдарламаның шарттарына сәйкес келмеді деп мәлімдеді.

Flexirent- тің өзара байланысы

Flexirent 1995 жылдан бері Harvey Norman компаниясымен тығыз байланыста және дүкендерде кеңінен таныстырылады. Flexirent компаниясының қарыз алушыларды алдауға құрылған несие беру тәжірибелеріне ұқсас белгілері күшті деп айтылуда. Бұған қоса, Джерри Харви 2008 жылғы қаңтарда австралиялық телеарнадағы Today Tonight бағдарламасында Flexirent-ті қарапайым отбасылардың қабылдамағанын жөн көретінін айтқан. Сондықтан Harvey Norman бұл өнімді көбінесе кәсіпкерлерге ұсынады.

Автоспорт

Харви Норман 2015 жылғы Батерст 1000 жарысы үшін Симона де Сильвестро мен Рене Грейсидің #200 Ford Falcon FG X машинасымен қатысуын, «Харви Норман Супер қыздары» деген атпен қолдау үшін Tickford Racing командасымен серіктестік құрды. 2016 жылы Харви Норман тағы да «Харви Норман Супер қыздары» командасының 2016 жылғы Батерст 1000 жарысына қатысуын демеушілік етті, енді бұл команда Nissan Motorsport басқаруында Nissan Altima L33 машинасымен және жаңа #360 нөмірімен өнер танысты. 2017 жылы Харви Норман Симона де Сильвестроның #78 Nissan Motorsport Nissan Altima L33 машинасымен қатысуының негізгі демеушісі болды. 2019 жылдың соңында Харви Норман мен Kelly Racing арасындағы серіктестік аяқталды.