Кіріспе
Артур Эшкин (2 қыркүйек 1922 – 21 қыркүйек 2020) – американдық физик және Нобель сыйлығының лауреаты, ол Bell Laboratories және Lucent Technologies компанияларында жұмыс істеген. Көптеген адамдар Эшкинді оптикалық пинцеттің авторы деп санайды, осыған орай 96 жасында 2018 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды. 2019 жылға дейін Джон Б. Гуденоф 97 жасында марапатталғанша ол ең үлкен жастағы Нобель сыйлығының иегері болды. Ол Нью-Джерси штатының Рамсон қаласында тұрды. Эшкин 1960 жылдардың соңында лазерлік сәуле арқылы микробөлшектерді манипуляциялау жұмысын бастады, нәтижесінде 1986 жылы оптикалық пинцет ойлап табылды. Ол сондай-ақ, кейіннен атомдарды, молекулаларды және биологиялық жасушаларды манипуляциялау үшін қолданылған оптикалық тұзақтау процесін де дамытты. Негізгі құбылыс – жарықтың сәулелену қысымы; бұл қысымды оптикалық градиент және шашырау күштеріне жіктеуге болады.
Arthur Ashkin (September 2, 1922 – September 21, 2020) was an American scientist and Nobel laureate who worked at Bell Laboratories and Lucent Technologies. Ashkin has been considered by many as the father of optical tweezers,
for which he was awarded the Nobel Prize in Physics 2018 at age 96, becoming the oldest Nobel laureate until 2019 when John B. Goodenough was awarded at 97. He resided in Rumson, New Jersey. Ashkin started his work on manipulation of microparticles with laser light in the late 1960s which resulted in the invention of optical tweezers in 1986. He also pioneered the optical trapping process that eventually was used to manipulate atoms, molecules, and biological cells. The key phenomenon is the radiation pressure of light; this pressure can be dissected down into optical gradient and scattering forces.
Жас шағы мен отбасы
Артур Эшкин 1922 жылы Нью-Йорк қаласының Бруклин ауданында украиналық еврей отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы Исадор және Анна Эшкин болды. Оның екі бауыры болды: ағасы Джулиус, ол да физик, және әпкесі Рут. Тағы бір үлкен әпкесі, Гертруда, жас кезінде қайтыс болды. Отбасының үйі Бруклинде, Нью-Йорк, 983 E 27 көшесінде орналасқан. Исадор (тегі Аскинасе) Аннадан бес жас кіші болды, екеуі де қазіргі Украинадан, сол кезде Галисия аймағынан, Австро-Венгрия империясынан келген. Нью-Йоркке келгеннен кейін он жылдың ішінде Исадор АҚШ азаматы болып, Манхэттендегі Деланси көшесіндегі 139 номердегі тіс зертханасын ашты. Эшкин әйелі Алинмен Корнелл университетінде танысып, 60 жылдан астам бірге өмір сүрді, үш бала және бес немере сүйді. Ол Холмдел орта мектебінде химия пәнінің мұғалімі болды, ал олардың ұлы Майкл Эшкин Корнелл университетінде өнер профессоры болып жұмыс істейді.
Білім
1940 жылы Бруклиндегі Джеймс Мэдисон орта мектебін бітірді. Одан кейін Колумбия университетінде оқыды және АҚШ әскери радар жүйелері үшін магнетрондар құрастыру жұмысын атқаратын Колумбияның радиациялық зертханасында техник болып жұмыс істеді. 1945 жылдың 31 шілдесінде АҚШ армиясының резервтеріне қосылды. Колумбия университетінің зертханасында жұмысын жалғастырды. Осы кезеңде Ашкиннің өзінің айтуынша, үш Нобель сыйлығының лауреаттары да қатысты. Ашкин 1947 жылы Колумбия университетінде физика ғылымдары бакалавры (BS) дәрежесін алды. Содан кейін Корнелл университетіне түсіп, ядролық физиканы зерттеді. Бұл Манхэттен жобасы кезінде болды, және Ашкиннің інісі Джулиус Ашкин осы жобаға сәтті қатысты. Осының нәтижесінде Артур Ашкин сол кезде Корнеллде болған Ханс Бете, Ричард Фейнман және басқа да ғалымдармен танысты. Ол Сидни Миллманның өтініші мен ұсынысымен Белл Лабораториясына жұмысқа орналасты, ол Колумбия университетінде Ашкиннің жетекшісі болған.
Мансап
Ашкин 1960-1961 жылдары шамамен микротолқынды саласында жұмыс істеді, содан кейін лазерлік зерттеулерге ауысты. Ол кездегі зерттеулері мен жарияланған мақалалары сызықтық емес оптикаға, оптикалық талшықтарға, параметрлік осцилляторлар мен параметрлік күшейткіштерге қатысты. Сондай-ақ, 1960 жылдары Bell Labs-те ол пьезоэлектрлік кристалдағы фоторефрактивтік эффектіні бірге ашқан. Ол үйдегі зертханасында жұмысын жалғастырды. Ашкин "лазерлік сәуле "бармақтарымен" бөлшектерді, атомдарды, вирустарды және басқа да тірі жасушаларды ұстап алатын "оптикалық пинцетті" ойлап тапқаны үшін марапатталды. Осылайша ол жарықтың сәулелену қысымын пайдаланып физикалық заттарды қозғауға қол жеткізді, бұл "ғылыми фантастиканың ежелгі арманы", - деді Швед Корольдік Ғылым академиясы. Ол сыйлықтың жартысын алды, ал қалған жартысы Жерар Мору мен Донна Стриклендке "қазір лазерлік өңдеуде қолданылатын" импульстік кеңейту әдісіндегі жұмыстары үшін берілді, бұл әдіс жыл сайын миллиондаған дертке шалдыққан көздерді лазерлік түзету арқылы емдеуге мүмкіндік береді. 96 жасында Ашкин 2019 жылы 97 жасында Джон Б. Гудоноф Нобель сыйлығын алғанға дейін Нобель сыйлығын алған ең үлкен жастағы лауреат болды. Ол 2020 жылдың 21 қыркүйегінде 98 жасында қайтыс болды.