Кіріспе

Рай – АҚШ-тың Нью-Гэмпшир штатындағы Рокингем округіндегі қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша халық саны 5 543 адамды құрады. Қала Атлант мұхитының жағалауында бірнеше мемлекеттік саябақтарға ие.

Тарих

Нью-Гэмпширдегі алғашқы қоныс 1623 жылы Дэвид Томпсон басқаратын балықшылар тобы Одиорн мүйісінде құрған, бастапқыда Паннауэй плантациясы деп аталған. Бұл қоныс Портсмутқа айналған Строберри-Банк пайдасына тасталды. Қазіргі Рай ауданына алғаш қоныс аударған адам, шамасы, Уильям Берри болған. 1726 жылы Нью-Касл приході ретінде бекітілгенге дейін Рай "Сэнди Бич" деп аталды, ал оның жерлері бұрын Нью-Касл, Портсмут, Гренланд және Хэмптонның құрамына кірген. 1726 жылы Нью-Касл қаласы Сэнди Бич үшін "Рай" деген атаумен приход құрды, бұл Англияның Сассекс округіндегі Рай қаласының құрметіне берілген есім, себебі Дженнесс отбасының ата-бабалары осы күнге дейін қалада тұрып келеді және олардың атымен аталған жағажай да бар. Қала 1785 жылы ресми түрде құрылды. 2013 жылы бір зерттеуші қала мөрінде 1726 жылғы приход құрылған күнінің қате түрде қала құрылған күн ретінде көрсетілгенін анықтады. Жыл соңында мөр жаңартылып, Рай үшін маңызды үш дата – 1623, 1726 және 1785 жылдары енгізілді.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы [сан], оның ішінде [сан] жер және [сан] су, қала ауданының 65,63% құрайды.

Демография

2010 жылғы санақ бойынша қалада 5 298 адам, 2 252 үй шаруашылығы және 1 531 отбасы тұрды. 2 852 тұрғын үй болды, оның 600-і немесе 21,0% бос тұрды. Бос тұрған үйлердің 471-і маусымдық немесе демалысқа арналған болды. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 97,8% ақ нәсілді, 0,3% афроамерикалық, 0,02% американдық үндістер, 0,9% азиялық, 0,04% Гавайи немесе Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары, 0,2% басқа нәсілді және 0,8% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 1,1% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 2 252 үй шаруашылығының 26,3%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 56,3%-ын бірге тұратын ерлі-зайыптылар басқарды, 8,1%-ы күйеуі жоқ әйелдер, ал 32,0%-ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 25,4%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 10,9%-ы 65 жасқа толған және жалғыз тұратын адамдардан құралды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,34 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,80 адамды құрады.

Саясат

2021 жылдың 1 қыркүйегіне қарай Рай қаласында 1733 тіркелген сайлаушы демократ ретінде тіркелген, ал 1552 және 1453 сайлаушы республикашыл және жарияланбаған ретінде тіркелген. 2001 жылдың тамызында Ньюингтон және Рай қалаларының тұрғындары мемлекеттік заң шығарушы органдарға штаттың 1997 жылы штаттың білім беру экономикасын теңгерту үшін қабылдаған, пропорционалсыз мүлік салығы заңдарына байланысты штаттан бөлінуге рұқсат беру туралы петиция жолдады. Қозғалысқа қолдау көрсетілмегендіктен дау көтерілмеді, себебі Ньюингтонның 700-ден астам тұрғынының тек 52-сі (және Райдің 5000 тұрғынының 100-і) петицияға қол қойды. 2003 жылы губернатор Крейг Бенсон 2008 жылға қарай мүлік салығын жартысына жуық төмендетуді жариялағаннан кейін мүлік салығы мәселесі уақытша тоқтатылды.

Білім

Райде тұратын балалар балабақшадан бастап сегізінші сыныпқа дейін қаладағы мемлекеттік мектептерге бара алады. Мектеп әкімшілік бірлігі 50 (SAU 50) – Рай қаласымен қатар Гренландия, Ньюингтон және Нью-Касл қалаларына да қызмет көрсететін мектеп округі. Райдағы орта мектеп оқушылары Портсмут орта мектебінде білім алады. Rye бастауыш мектебінде балабақшадан бастап бесінші сыныпқа дейінгі оқушылар оқиды және бұл SAU 50 округіндегі Rye оқушыларының бірінші және ең ірі мектебі болып табылады. Барлық сыныптар аралас, және мектепте мұғалімге 11 оқушыдан келеді, ал 2013 жылғы қазан айында үш жүз отыз оқушы білім алып жатқан. Rye орта мектебінде алтыншы, жетінші және сегізінші сыныптар оқытылады. Жақын орналасқан Нью-Касл қаласының оқушылары алтыншы сыныптан кейін Rye орта мектебіне жіберіледі, бірақ әр жылғы жетінші сыныпқа тек бірнеше оқушы ғана қабылданады. Барлық сыныптар аралас, және 2013 жылғы қазан айының мәліметі бойынша екі жүз жиырма оқушы оқиды, мұғалімдерге шаққанда оқушылар саны тоғызқа тең. Қалада екі жекеше мектепке дейінгі білім беру орталығы бар. Rye Country Day – қаладағы екі мектепке дейінгі білім беру орталығының ішіндегі ең үлкені, қазіргі таңда бір жүз қырық оқушы білім алып жатыр (2013 жылғы қазан айының мәліметі бойынша). Екіншісі, «Балалар үйі» Монтессори мектебі, 80 Сагамор көшесінде орналасқан, мұғалімге шаққанда оқушылар саны он бірге тең. Learning Skills Academy – оқу мүмкіндіктері шектеулі оқушыларға арналған жеке меншік коммерциялық емес мектеп. Ұйымның Рай қаласындағы 1237 Вашингтон көшесіндегі филиалы бар, және ол бесінші сыныптан он бірінші сыныпқа дейінгі, сондай-ақ үшінші сынып оқушыларын қабылдайды. 2013 жылғы қазан айының мәліметі бойынша Rye филиалындағы оқушылар саны отыз екі баладан тұрады.

Танымал мәдениетте

Рауш Томас Бейли Олдричтің (1836–1907) "Марджори Доу" әңгімесінің оқиғасының (бір бөлігінде) орны болды.