Кіріспе

Қашықтан құрылғыларды басқару (RDM) – 2006 жылы сахна жарықтандыру жабдықтары үшін DMX512 басқару протоколына қосылған мүмкіндік. DMX512 1980-ші жылдардың соңында жарық консольдарының диммерлермен байланысуы үшін стандартты протокол ретінде жасалды, бірақ одан кейін интеллектуалды жарық приборларын басқару сияқты күрделірек қолданыстар үшін де қолданылды. RDM қосылымы DMX512-нің көптеген кемшіліктерін жояды, ол бір бағытты және метадеректерді қолдамайды. RDM, DMX512 стандартын екі бағытты байланысты қамту үшін жаңартады және DMX512 желісі арқылы приборларды конфигурациялау үшін қосымша опцияларды ұсынады. RDM қазіргі DMX512 құрылғыларымен кері үйлесімді және DMX512 желілерінің физикалық кабельдік жүйесіне минималды өзгерістерді ғана қажет етеді. RDM стандартын Ойын-сауық қызметтері және технологиялар қауымдастығы (Entertainment Services and Technology Association) әзірледі және ANSI E1.20 ретінде сақталады.

Өмірбаян

DMX512 1990-шы жылдардың ортасынан бері театрлық жарық құрылғыларын, соның ішінде интеллектуалды жарық приборларын басқару стандарты болып табылады. RS 485 протоколына негізделген DMX512, өнеркәсіптік басқару жүйелерінде жиі қолданылатын, сахна жарықтандыру жабдықтарын басқарудың алғашқы әмбебап стандарты болды. RDM-нің алдындағы DMX512 бір бағытты протокол болып табылады, қате туралы хабарлау немесе автоматты конфигурациялау мүмкіндігі шектеулі. Бір кабель арқылы бір DMX512 "әлемi" (universe) жіберіледі, ол 512 "адрестен" тұрады, олардың әрқайсысына 0-ден 255-ке дейінгі мән тағайындалуы мүмкін. DMX512 желілерінің алғашқы қолданылуында басқару консолі диммерлер тізбегіне қосылатын. Диммерлік тізбекте бір DMX адресі бір диммердің кернеу деңгейін 0%-дан 100%-ға дейін басқаратын. Интеллектуалды жарықтандыру приборларын қолданатын күрделірек жағдайларда, DMX адресі прибордың әрбір функциясына тағайындалады, кейбір приборлар ондаған адрестен тұратын блоктарды пайдаланады. Желідегі прибордың идентификациясы, ол орналасқан блоктың бірінші адресі арқылы анықталады, бұл статикалық IP-адрес сияқты. Стандартты DMX желісінде әрбір прибор бастапқы адресімен қолмен конфигурациялануы керек, ал осы бастапқы адрес басқару консоліне жеке бағдарламалануы тиіс.

Қолданбалар

RDM бірнеше негізгі функцияларды атқарады: сәйкестендіру, жай-күй туралы хабарлау және конфигурациялау. Сәйкестендіру басқару консоліне DMX желісіндегі барлық құрылғыларды олардың DMX мекенжайынан өзгеше автоматты түрде анықтауға мүмкіндік береді. Бұл операторға қандай құрылғылар қосылғанын анықтауға көмектеседі. Конфигурациялау басқару консоліне құрылғының мекенжайын және басқа да қасиеттерін өзгертуге мүмкіндік береді. Бұл мүмкіндік әрбір құрылғыда DMX мекенжайларын қолмен орнатудың уақытты талап ететін процесін жоққа шығарады. Интеллектуалды жарықтандыру құрылғылары көбінесе бірнеше басқару режимдерімен және басқа да параметрлермен жабдықталған, оларды тиісті бағдарламалық қамтамасыз етуді қолдау арқылы RDM арқылы да конфигурациялауға болады. Жарықтандыру құрылғыларының жай-күйі туралы хабарлау операторға олардың жай-күйін, соның ішінде шамдардың жануы немесе моторлардың істен шығуы сияқты ақауларды көруге мүмкіндік береді.

Бір-біріне үйлесімділік

RDM көптеген жаңа жарықтандыру құрылғыларында қолданылады және RDM қолдауын көрsetпейтін құрылғылармен бір желіде, қолданыстағы кабельдерді пайдалана отырып жұмыс істеуге болады. RDM қолдамайтын DMX512 құрылғылары барлық RDM командаларын қабылдамауы керек, бірақ практикада кейбір құрылғылар RDM сигналдарын қабылдағанда бұзылуы мүмкін. DMX желілеріне опто-оқшаулағыш функциясы бар, сигналды бір бағытта ғана жіберуге және RDM сигналдарын сүзуге мүмкіндік беретін бөлгіштер кіре алады. RDM сигналдарын өткізетін DMX бөлгіштері де бар, бірақ барлық бөлгіштерде мұндай мүмкіндік болмайды. RDM – стандартты екі өрмелі сым арқылы DMX512 сигналына арналған технология. Streaming ACN және Art Net сияқты IP желілері арқылы DMX сигналын жеткізетін протоколдардың RDM-мен кері үйлесімді қашықтан басқаруды жүзеге асыру әдістері бар.

Ашылу

Анықтау – барлық қосылған құрылғылар дұрыс жұмыс істеген жағдайда деректердің соқтығысуы мүмкін болатын жалғыз жағдай. Басқарушы барлық құрылғыларға анықтау командасын жібереді және жауап күтеді. Егер бірнеше құрылғы қосылған болса, бір уақытта берілген жауаптар деректердің соқтығысуына әкелуі мүмкін, нәтижесінде басқарушы дұрыс пішімделген жауапты ала алмайды. Басқарушы содан кейін UID-тің тар диапазонына дейін іздеуді бинарлық іздеу алгоритмі бойынша күйрейтеді. Басқарушы дұрыс жауап алғаннан кейін, жауап берген құрылғыны деактивациялауға тырысады. Сәтті деактивацияланғаннан кейін, құрылғы енді анықтау хабарламаларына жауап бере алмайды, ал басқарушы басқа құрылғыларды іздеуді жалғастыра береді. Барлық құрылғылар деактивацияланғаннан кейін (анықтау командаларына жауаптар келмейді), анықтау процесі аяқталады және басқарушы барлық қосылған құрылғылардың тізімін сақтайды. Басқарушы жаңа құрылғыларды мерзімік іздеуі керек, сондай-ақ бұрын анықталған құрылғылардың әлі де қосылғанын тексеруі керек.

Бірыңғай тарату байланысы

Белгілі бір құрылғымен жалпы байланыс сұрау-жауап үлгісінде жүзеге асырылады. Басқарушы құрылғыға сұрау жібереді, оны құрылғының UID арқылы адрестейді. Сұрау жіберілгеннен кейін, басқарушы белгілі бір уақытқа DMX желісін басқарудан босатады, осылайша құрылғы өзінің жауабын жібере алады. Бір құрылғыға (Unicast) байланыс – құрылғыдан деректерді алудың жалғыз жолы болып табылады (жоғарыда аталған іздеу механизмі арқылы алуға болатын оның UID-інен басқа). Егер құрылғы белгілі бір уақыт ішінде жауап бермесе, басқарушы байланыс сәтсіз аяқталды деп есептеуі және қайтадан талпынуы мүмкін.

Телерадио хабарландыру

Бірнеше шамдарға нұсқауларды жылдам жіберу үшін RDM хабар тарату арқылы байланыс құрады. Бұл контроллерге барлық құрылғыларға немесе бір өндірушінің барлық құрылғыларына нұсқау жіберуге мүмкіндік береді. Бірнеше құрылғы хабарламаны қабылдауы мүмкін болғандықтан, ашу (Discovery) процесінен басқа жағдайларда хабар тарату байланысында жауап беруге рұқсат етілмейді.