Кіріспе

Молли Мелчинг – Тостанның қоғамдық күш беру бағдарламасының (CEP) негізін қалаушы және шығармашылық директоры. Тостан (волоф тілінде «жетістік» деген мағынаны білдіреді) – штаб-пәтері Дакарда орналасқан үкіметтік емес ұйым (ҮЕҰ), оның миссиясы – Африка қауымдастықтарын тұрақты даму мен оң әлеуметтік өзгерістерге қол жеткізуге, адам құқықтарын құрметтеу негізінде күш беру. Оның сайты, Tostan.org, мынаны көрсетеді: «Тостан Африканың ұлттық тілдерінде үш жылдық күш беруге бағытталған білім беру бағдарламасын жүзеге асырады, ол демократия, адам құқықтары, денсаулық, сауаттылық және жобаны басқару дағдылары тақырыптары бойынша сегіз африкалық елдегі 3500-нен астам ауылдық қауымды қамтыды». Бұл тақырыптарға әйелдердің қынып-қырқудан бас тартуы, балалардың/мәжбүрлі некелерін тоқтату және Батыс және Шығыс Африка елдеріндегі басшылық лауазымдарда әйелдерді күштендіру кіреді. Мелчингтің тәжірибесі Африкадағы қауымдық деңгейде пайдалануға арналған оқу материалдарын әзірлеуде, және ол Тостан моделін құруға көмектесті – үш жылдық бейресми білім беру бағдарламасы, ол инклюзивті болып қала береді және экологиялық тұрақтылық туралы хабардарлықты арттырады. Мелчингтің жұмысы, сондай-ақ Сенегал қауымдастықтарының еңбегі, ақпаратты ұйымдастырылған тарату моделі және әйелдердің қынып-қырқудан және балалардың/мәжбүрлі некелерден бас тартуы туралы қоғамдық жарияланымды пайдалану сияқты бірнеше инновациялық қауымдық даму және коммуникация техникаларына да үлкен үлес қосты.

Сенегалдағы алғашқы еңбек

1974 жылы Дакар университетінде студент болған кезде Мелчинг балалармен жұмыс істеуге қызығушылық танытты. Ол суреттерімен бірге "Аннико" атты балалар кітабын жазды, ол "New African Editions" баспасынан шықты. 1976 жылдың қараша айында ол Сенегал балаларына арналған кітаптарды олардың мәдениеті мен ортасына бейімдеп дамыту және басып шығару мақсатымен Бейбітшілік корпусына жеке тағайындама бойынша қосылды. Осы мақсатта Мелчинг Африка мәдени орталығында "Демб ак Тей" ("Кеше және бүгін") орталығын құрды, ол Дакардың ең халыққа толы Медина ауданындағы көше балаларына көмек көрсетті. Мелчинг және оның сенегалдық командасы әндер, әңгімелер, мақал-мәтелдер, театр және басқа да ауызша африкалық дәстүрлерді пайдалана отырып, Батыс Африка мәдениетіне қатысты балалар әдебиетін насихаттады. Африканың дәстүрлі әңгімелерінің танымалдылығын және олардың білім беру құралы ретіндегі мүмкіндігін байқаған Молли Сенегалдың маңызды ұлттық тілі – волоф тілінде апталық радио бағдарламасын бастады. Денсаулық және қоршаған орта туралы ақпаратты қоса отырып, радио бағдарламасы мыңдаған отбасыға олардың өмірін жақсартуға қажетті ақпарат жеткізді. 1982 жылы Мелчинг Спенсер қорынан грант алып, осы қызметін жалғастырды, бұл оны Сенегалда қалуға ынталандырды. Ол балалар орталығын Тиес аймағындағы Саам Нжаай ауылына көшірді. Жергілікті тұрғындармен бірлесіп және USAID қаржысымен, ол және оның сенегалдық командасы ауылдық аймақтардағы тұрғындарға арналған, олардың дәстүрлері мен мәдениетіне негізделген қарапайым, бейресми білім беру бағдарламасын жасады. 1988 жылы Мелчинг ЮНИСЕФ Сенегалмен бірлесіп, бұл бейресми білім беру бағдарламасын Сенегалдың басқа тілдері мен аймақтарына жетілдіру және кеңейту үшін жұмыс істей бастады. Мелчинг әйелдердің сауаттылыққа және басқа да негізгі білімге ерекше қажеттілігіне назар аударды. ЮНИСЕФ-тің қолдауымен бағдарлама елдегі мыңдаған әйелдерге таратылды және қауіпті жағдайдағы, мектепке бармайтын жасөспірімдерге бейімделіп, өмірлік дағдыларды дамытуға бағытталды.

Жаратылыс және Тостанмен жұмыс

1991 жылы Мелчинг Саам Нжаайда дамыған ұжымдық сабақтар мен педагогикалық тәсілдерді пайдаланып, 501(c)(3) коммерциялық емес ұйым – «Тостан» ұйымын құрды. «Тостанның» негізгі бағдарламасы – Мелчинг және басқалар Саам Нжаайда (Сенегал) жасаған «Қоғамдық мүмкіндіктерді арттыру бағдарламасы». «Қоғамдық мүмкіндіктерді арттыру бағдарламасы» (ҚМБ) ересектер мен жасөспірімдерге арналған және әрқашан жергілікті тілдерде жүзеге асырылады. Бұл формальды емес білім беру жүйесі адам құқықтарына негізделген және екі модульден тұрады: «Коби» (мағынасы – «жерді өңдеу»), оның құрамына демократия, адам құқықтары, мәселелерді шешу дағдылары, денсаулық сақтау және гигиена кіреді; және «Аауде» (мағынасы – «тұқым себу»), ол жергілікті тілде оқу-жазу сауаттылығын, шағын кәсіпкерлікті дамыту және математиканы қамтиды. ҚМБ жылдар бойы дамып келді. Жақында бағдарламаға жаңа модульдар қосылды, оның ішінде ата-аналардың тәрбиелік біліктілігін арттыру модулі, ол ата-аналармен бірге балалардың ерте жастағы дамуын ынталандыруға және оларды мектепке жақсы дайындауға бағытталған, сондай-ақ бейбітшілік пен қауіпсіздік жобасы, ол бейбітшілікті қолдайтын жергілікті бастамалар мен аймақтық саясаткерлер арасында байланыс орнатуға тырысады. «Тостан» қатысушылары аналар мен балалардың өлім-жітімін азайтуға көмектесетін денсаулық сақтау және гигиенаны жақсарту жобаларын бастады. Сонымен қатар, әйелдерге қарсы зорлық-зомбылықтың азаюына, вакцинацияның және жүктілікке дейінгі және жүктілік кейінгі консультациялардың күрт артуына, қыздарды мектепке қабылдауға және ресми туу туралы куәлігі жоқ мыңдаған балаларды тіркеуге ықпал етті. Олар табыс әкелетін қызметтерді іске асыруды да бастады. Әйелдер енді шешім қабылдау процестеріне қатысып, көшбасшылар ретінде көзге көріне бастады. 1997 жылдың 31 шілдесінде Маликунда Бамбара ауылының «Тостан» қатысушыларының тобы өздерінің қауымдастығында әйелдердің жыныс мүшелерін кесудің ежелгі дәстүрін тоқтату туралы шешім қабылдады. Олардың шешімі қыздар мен әйелдердің денсаулығына зиян келтіретіні, олардың адам құқықтарын бұзатыны және олардың діни және мәдени құндылықтарына қайшы келетіні туралы түсінікке негізделген. 2016 жылдың қараша айына дейін «Тостан» жұмыс істейтін елдердегі 7700-ден астам қауымдастық әйелдердің жыныс мүшелерін кесу және балаларға/мәжбүрлі некеге күйеу беруден бас тартқанын жариялады, оның ішінде Буркина-Фасодағы 23 ауыл «Мванжаза Акшн» үкіметтік емес ұйымымен бірлесіп жұмыс істеді. Әйелдердің жыныс мүшелерін кесу Африканың 28 елінде әлі де қолданылуда және көптеген этникалық топтар үшін қыздардың үйленуі және қоғамда құрметке ие болуы үшін қажетті шарт саналады.

Түн қанша ұзақ болса да

Мельчингтің жұмысы туралы «However Long the Night: Molly Melching’s Journey to Help Millions of African Women and Girls Triumph» кітабын Айми Моллой жазған және ол 2013 жылдың 30 сәуірінде жарық көрген. Кітап Мельчингтің шамамен 40 жыл бұрын Африкаға келген жеке тәжірибесін, жолында кездескен шабыттандыратын адамдарды және оның неліктен осы құрлықта қалуға шешім қабылдағанын бөліседі. Сонымен қатар, кітап Тостанның негізі қаланғандығын және Африкада байқалып отырған трансформациялық әлеуметтік өзгерістер үшін қауымдастық бастамасымен жүзеге асырылған қозғалысты қамтиды.