Кіріспе

Американдық инженер және зымыран ғалымы Джеймс Харт Уайльд (10 қыркүйек 1912 – 3 желтоқсан 1954) – американдық инженер және зымыран ғалымы. Джеймс Харт Уайльд 1912 жылғы 10 қыркүйекте Нью-Йорк қаласында дүниеге келді. Оны бала кезінде дарынды деп таныған ата-анасы оған жеке репетиторлар жалдап, Хоторн қаласындағы (Нью-Йорк штаты) Харви дайындық мектебіне, Коннектикут штатындағы Солсбери пансиондық мектебіне және Принстон университетіне жіберді. 1935 жылы Принстон университетінде механикалық инженерлік мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін аяқтады. Уайльдтің зымырандарға деген қызығушылығы 1934 жылы Дэвид Лассердің «Космосты жаулап алу» кітабын және Кливленд зымыран қоғамының алғашқы зымыран қозғалтқыштарына қатысты есептерін оқығаннан кейін басталды. Ол Америка ғылыми-зерттеу зымыран қоғамы (кейін Америка зымыран қоғамы деп аталды) туралы біліп, 1935 жылғы наурыз айында оған мүшелікке өтініш берді. Қоғамның қозғалтқыштары неміс зымыран қоғамы Verein für Raumschiffahrt-тың алғашқы жобаларына негізделген, бірақ Уайльд неміс сулы суыту жүйесіне қанағаттанбады. Ол 1933 жылы Сиракузалық (Нью-Йорк) Гарри Булл және Австриялық Эжен Зенгердің жасаған регенеративті суытылатын қозғалтқыштарына көбірек әсерленді. Бірнеше профессордың көмегімен ол Принстонда өз жобаларын, есептеулерін және тәжірибелерін бастады. 1936 жылы ол регенеративті суытылатын сұйық зымыран қозғалтқышының тұжырымдамасын жасады, оны M 15 деп атады. Бұл зымыран отыны салқындатқыш ретінде айналатын екі қабатты зымыран соплосын пайдаланады. Бұл қозғалтқыштың бір нұсқасы 1938 жылғы 10 желтоқсанда Нью-Рошельде (Нью-Йорк) Америка зымыран қоғамы тарапынан сынақтан өтті. Бұл конструкция 13 секундқа созылған 90 фунт күш (400 Н) күшін өндірді, сонымен қатар болат камера мен сопло дизайнының арқасында сәтті қорғалды. Бұл суыту дизайны барлық қазіргі заманғы сұйық отынды зымыран қозғалтқыштарының негізіне айналды. 1941 жылы ол Reaction Motors, Inc. компаниясын құруға көмектесті, хатшы және зерттеу директоры болып қызмет етті. Бұл АҚШ-тағы алғашқы коммерциялық зымыран компаниясы болды және оған Әскери-теңіз күштері демеушілік етті. RMI-дың алғашқы Әскери-теңіз келісімі 1942 жылы 1000 фунт күш (4000 Н) өндіретін қозғалтқыш жасады және ол JATO үшін қолданылды. Бүгінде бұл қозғалтқыш Ұлттық әуе және ғарыш мұражайында қойылған. 1943 жылға қарай оның қозғалтқыштары 3400 фунт итермелі күшке жетті. Оның 6000C 4 қозғалтқышы 6000 фунт итермелі күш өндіріп, дыбыс кедергісін бұзған алғашқы пилоттық көлік болған Bell X 1 зымыран ұшағында орнатылды. Жаңартылған 8000C қозғалтқышы Карел Боссарт жасаған MX 774 зымыранына қуат берді. 1947 жылдан кейін ол атомдық зымыран қозғалтқыштарының тұжырымдамаларын жасады. 1950 жылы Атом энергиясы комиссиясында қызмет етті. Уайльд 1954 жылғы 3 желтоқсанда Нью-Джерси штатының Помптон-Лейкс қаласында жүрек ауруынан қайтыс болды.

Марапаттар мен құрметтер

Халықаралық ғарыш даңқы залына енгізілді, Нью-Мексико штатының Аламогордо қаласындағы Ғарыш тарихы мұражайында. AIAA Джеймс Х. Уайльд естелік сыйлығы оның құрметіне аталды. Айдың бетіндегі Уайльд кратері оның атымен аталады.