Кіріспе

Жоғары өнімділіктегі термопластикалық полимерлер класы

Полисульфондар – жоғары өнімділіктегі термопластикалық полимерлердің бір отбасысы. Бұл полимерлер жоғары температурадағы беріктігімен және тұрақтылығымен белгілі. Техникалық тұрғыдан қолданылатын полисульфондар арил SO2 арил кішібірлігін қамтиды. Шикізаттың және өңдеудің жоғары құнына байланысты полисульфондар арнайы қолдануларда қолданылады және көбінесе поликарбонаттардан жақсы балама болып табылады. Өнеркәсіпте үш полисульфон қолданылады: полисульфон (PSU), полиэтерсульфон (PES/PESU) және полифениленсульфон (PPSU). Оларды 100-ден +200 °C дейін температура диапазонында пайдалануға болады және электр жабдықтарында, көлік құрылысында және медициналық техникада қолданылады. Олар пара байланысқан ароматикалық заттардан, сульфонил топтарынан және эфир топтарынан, сондай-ақ жартылай алкил топтарынан тұрады. Полисульфондар жоғары температураға және тотығуға, сулы және сілтілік ортада гидролизге ерекше төзімділікке және жақсы электрлік қасиеттерге ие.

Номенклатура

"Полисульфон" термині көбінесе полиарилетерсульфондарды (ПАЭС) білдіреді, себебі коммерциялық тұрғыда тек ароматикалық полисульфондар қолданылады. Бұған қоса, осы полисульфондарда эфирлік топтар міндетті түрде болғандықтан, ПАЭС полиэфирсульфондар (ПЭС), поли(ариленсульфондар) немесе қарапайым полисульфон (ПСУ) деп те аталады.

Құрылыс-мүліктік қатынас

Поли(арил эфир сульфон)дар ароматикалық топтардан, эфирлік топтардан және сульфонил топтарынан құралған. Жеке құрамдас бөліктердің қасиеттерін салыстыру үшін, мысал ретінде тек сульфонил және фенил топтарынан тұратын поли(фенилен сульфон) қолданылуы мүмкін. Екі топ та жылу тұрақтылығы жоғары болғандықтан, поли(фенилен сульфон)ның балқу температурасы өте жоғары (520 °C). Дегенмен, полимерлік тізбектер соншалықты қатаң, поли(фенилен сульфон) (PAS) балқымай тұрып ыдырайды, сондықтан оны термопластикалық әдіспен өңдеу мүмкін емес. Сондықтан тізбектерге икемді элементтер қосу қажет, бұл эфирлік топтар арқылы жүзеге асырылады. Эфирлік топтар полимерлік тізбектердің еркін айналуын қамтамасыз етеді. Бұл балқу температурасын айтарлықтай төмендетіп, сондай-ақ соққыға төзімділігін арттыру арқылы механикалық қасиеттерін жақсартады.

Қолданбалар

Полисульфон балқытып өңделетін термопластикалық материалдардың ішінде ең жоғары жұмыс температураларының біріне ие. Оның жоғары температураға төзімділігі оны тұтануды баяулатушы ретінде пайдалануға мүмкіндік береді, бірақ оның механикалық күшіне әсер етпейді, әдетте тұтануды баяулатушы заттар қосылғанда күш төмендеуі мүмкін. Оның жоғары гидролиздік тұрақтылығы автоклавта және бумен зарарсыздандыру қажеттілігі туындайтын медициналық қолдануда пайдалануға мүмкіндік береді. Дегенмен, ол кейбір еріткіштерге төзімсіз және сыртқы факторлардың әсеріне ұшырайды; полимерге басқа материалдар қосу арқылы осы тұрақсыздықтың әсерін азайтуға болады.

Мембраналар

Полисульфон мембраналарды қайталанатын қасиеттерімен және 40 нанометрге дейін порларының мөлшерін бақылау мүмкіндігімен оңай өндіруге мүмкіндік береді. Мұндай мембраналар гемодиализ, қалдық суларды қайта пайдалану, тамақ және сусын өңдеу, газды бөлу сияқты қолдануларда қолданылуы мүмкін. Бұл полимерлер автомобиль және электроника өнеркәсіптерінде де қолданылады. Полисульфон мембраналарынан жасалған сүзгі картридждері нейлон немесе полипропилен материалдарымен салыстырғанда, өте төмен қысымда өте жоғары өтімділік көрсетеді. Полисульфон сүзгілерді стерильдеуде сүзгіш материал ретінде қолдануға болады.

Материалдар

Полисульфон шыны талшықтармен күшейтілуі мүмкін. Соның нәтижесінде алынған композиттік материалдың созу беріктігі екі есеге, ал Янг модулі үш есеге артады.

Отын элементтері

Полисульфон көбінесе сополимер ретінде қолданылады. Жақында сульфондалған полиэфирсульфондар (SPES) отын жасушаларындағы жоғары төзімді протон алмасу мембраналары үшін көптеген басқа ароматты көмірсутек негізіндегі полимерлердің арасында перспективалы материал ретінде зерттелді. Бірнеше шолуларда осы жұмыстар бойынша көптеген есептерден алынған төзімділіктегі жетістіктер туралы баяндалған. SPES-ті отын жасушаларында қолданудағы ең үлкен қиындық – оның химиялық төзімділігін арттыру. Окистелген ортада SPES сульфондық топтардың ажырауына және полимер тізбегінің үзілуіне ұшырайды. Бірақ соңғысы басым; полимер тірегінің беріктігіне байланысты орталық нүктеде үзілу және "жіпті ажырату" механизмі ыдырау механизмі ретінде ұсынылған.

Тамақ-түлік қызмет көрсету саласы

Полисульфонды тағам табалары тағамдарды сақтау, қыздыру және дастарқанға беру үшін қолданылады. Табалар Gastronorm стандарттары бойынша жасалған және полисульфонның табиғи, мөлдір қызғылт түсімен ұсынылады. 40°C-тан 190°C-қа дейінгі кең жұмыс температурасы диапазоны осы табаларды тоңдыру камерасынан тікелей бу үстеліне немесе микротолқынды пешке салуға мүмкіндік береді. Полисульфон тағамның аз ғана ысырап болуын және оңай тазалануын қамтамасыз ететін жабыспайтын беткейді ұсынады.