Кіріспе

Крест жорықтарының бір бөлігі (1164)

Харим шайқасы (Харенк) 1164 жылдың 12 тамызында Сириядағы Харим қаласы маңында Нур ад-Диннің әскерлері мен Триполи графының, Антиохия княздығының, Византия империясының және Арменияның біріккен әскерлері арасында өтті. Нур ад-Дин шешуші жеңіске жетіп, қарсыластың көптеген басшыларын тұтқынға алды.

Өмірбаян

1163 жылы Иерусалим патшасы Амальрик I Мысырға жорық жасады, бұл крестонос мемлекеттерін шығыстан шабуылға ашық қалдырды. Нұр әд-Дин осы мүмкіндікті пайдаланып Триполиге шабуыл жасады, бірақ ол әл-Бұқайя шайқасында көптеген жаулардың күшіне тосып, өзінің қанына дейін жеделді. Содан кейін ол Мосулдағы бауыры Қутб әд-Диннің, Алеппо мен Дамасктегі өзге вассалдарының және Жазира Ортоқидтерінің көмегімен Антиохияға қарай солтүстікке бет бұрды және 1164 жылы Харим (Харенц) бекінісін қоршады. Вильгельм Тирдің сөзімен айтқанда, "ол әдеттегідей оны қоршап, машиналарымен шабуыл жасады және тұрғындарға дем алуға мүмкіндік бермейтін ашумен соқты".

Шайқас

Харимнің иесі Реджинальд Валериандық көмекке шақырды, ал Триполидің Реймонд III, Антиохияның Богемунд III және Эдессаның Иоселин III қоршауды жеңілдету үшін келді. Оларға Киликияның византиялық губернаторы Константин Каламан, Арменияның Торосы мен Мле, сондай-ақ Люсиньянның Хью VIII және Ангулемнің Вильгельм VI-ның інісі Джеффри Мартель қосылды. Нұр ад-Дин олар келген кезде қоршаудан бас тартуға дайын болды, бірақ әл-Букаядағы жеңістен шабыт алған крестшілер, "әскери тәртіп ережелерін ескермей, жауды қуу үшін мұнда-мына шашырап кетті". Нұр ад-Диннің әскері олардың шабуылына қарсы тұрып, қарсы шабуыл жасады, крестшілерді батпаққа сүріп, оларды "құрбандыққа шалынғандай" қырғынға ұшыратты. Мүмкін, Нұр ад-Дин крестоносшыларды тұзаққа түсіру үшін кері шегінген болар, бірақ көмекші әскер келген кезде қоршаудан бас тарту стандартты тактика болды және Нұр ад-Дин крестоносшылардың оны қуып жететінін білуге мүмкіндігі болмады. Уильямның бұл әрекетті асығыс деп бағалауы да осыны көрсетеді. "Түріктердің маневрін сезіп, қуып жүруге шықпаған армян Торосы ғана осы апаттан құтылды". Мле де тұтқындалудан қашып үлгерді. Константин Каламан, Хью, Реймонд, Богемунд және Иоселин Алеппода тұтқындалып, түрмеге қамалды. Ибн әл-Атирдің мәліметінше, 10 000 крестші қаза тапты.

Салдары

Нұр әд-Дин қоршауды қайта бастады және бірнеше күннен кейін Харимді басып алды. Амальрик Мысырда болмағандықтан, үш крестонос мемлекеті де билеушілерінен айырылды, бірақ Нұр әд-Дин Византияның наразылығын тудырудан қауіптеніп, Антиохияға шабуыл жасағысы келмеді, себебі князьдық техникалық тұрғыдан императорлық иелік еді. Оған сын айтқандарға ол: "Гректер патшасынан гөрі Богемундты көршім ретінде көруді артық жақсы көрер едім!" деді. Нұр әд-Дин Баниасты қоршап алып, басып алды. Амальрик Мысырды тастап, Альзастың Тьерриімен бірге Антиохияға Нұр әд-Диннің қысымын жеңілдету үшін солтүстікке беттеді. 1165 жылы Богемунд тұтқыннан босатылды, ал Реймонд 1173 жылға дейін түрмеде қалды.