Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Molybdomancy (молибдомантия, μόλυβδος және mancy) – балқытылған металл қолданып болжаудың бір түрі. Әдетте, балқытылған қорғасын немесе қалайы суға тамшылатылады. Бұл дәстүр Австрия, Босния және Герцеговина, Болгария, Германия, Финляндия, Эстония, Латвия, Швейцария, Чехия және Түркия сияқты түрлі елдердің мәдениетінде кездеседі. Кейбір түрлері адам денсаулығына зиян келтіруі мүмкін екені анықталған.
Dvination technique using molten metal
Molybdomancy (from μόλυβδος and mancy) is a technique of divination using molten metal. Typically, molten lead or tin is dropped into water. It can be found as a tradition in various cultures, including Austria, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, Germany, Finland, Estonia, Latvia, Switzerland, the Czech Republic, and Turkey. Some versions have been found to have potentially harmful effects on human health.
Әдіс
Қорғасын (немесе соңғы кезде қалайы) пішіндері от үстіндегі қазандыққа (құмыраға емес) салынып ерітіледі, содан кейін еріген сұйықтық суға құйылады. Соның нәтижесінде пайда болған пішін болашаққа қатысты жорамал ретінде түсіндіріледі немесе шам жарығында айналдырылып, көлеңкелер жасалады, олардың пішіндері оқылады. Пішіндер символдық мағынада түсіндіріледі, мысалы, көпіршікті бет ақшаны, ал нашар немесе сынған пішін – бақытсыздықты білдіреді. Қорғасынды құю алдындағы пішіні өмірдің нақты бір саласына қатысты болуы мүмкін. Мысалы, кемелер – саяхатқа, кілттер – мансаптық өсуге байланысты болады және т.б.
Lead (or more recently tin) shapes are melted in a ladle over a flame, and the molten liquid is then poured into the water. The resulting shape is either directly interpreted as an omen for the future, or is rotated in a candlelight to create shadows, whose shapes are then interpreted. The shapes are interpreted symbolically, for example a bubbly surface signifying money, a fragile or broken shape misfortune. The shape of the lead before melting can refer to a specific area of one's life. For example, ships for traveling, keys for career advancement, etc.
Финляндия
Финляндияда Жаңа жыл қарсаңында "қалайы" кесеге салып, ерітіп, суық суға тастап, болашақты болжайтын дәстүр бар. Бұл практика – ууденводентина деп аталады. Дүкендер осы мақсат үшін ат бақиясы пішіндес кеселер мен кішкентай қалайы бөлшектерін сатады. Пішіндер көбінесе тек тура мағынасында ғана емес, сонымен қатар символдық тұрғыдан түсіндіріледі: көпіршікті бет – ақшаға, жұқа немесе сынған пішін – бақытсыздыққа. Кемелер – саяхатқа, кілттер – мансаптық өсуге, себет – жақсы саңырауқұлақ жылына, ал ат – жаңа машинаға ишара. Әлемдегі ең ірі ууденводентина 2010 жылғы Жаңа жылда Финляндияның Ловийса қаласындағы Valko ерікті өрт сөндіру бөлімінің мүшелері құйды.
In Finland, the tradition is to tell the fortunes on New Year's Eve by melting "tin" in a ladle on the stove and throwing it quickly in a bucket of cold water. The practice is known as uudenvuodentina. Shops sell ladles and small bullions in the shape of a horseshoe for this express purpose. The shapes are often interpreted not only literally, but also symbolically: a bubbly surface refers to money, a fragile or broken shape misfortune. Ships refer to travelling, keys to career advancement, a basket to a good mushroom year, and a horse to a new car. The world's largest uudenvuodentina, , was cast by members of the Valko volunteer fire department in Loviisa, Finland, in New Year 2010.
Германия, Австрия және Швейцария
Блейгисен (немісше Bleigießen – "қорғасын құю") – Жаңа жылда болашақ жылдың бағын болжау үшін жасалатын дәстүрлі әрекет. Құйылған қорғасыннан пайда болатын әр түрлі пішіндер түрлі заттарға, жануарларға және нысандарға ұқсастығы бойынша анықталады, олардың әрқайсысының жеке түсіндірмесі бар. 2018 жылы қабылданған Еуроодақ ережелері улы, қорғасыннан жасалған өнімдердің, соның ішінде молибдомантия жиынтықтарының сатылуын шектейді. Оның орнына, суға қорғасын емес, балқытылған балауыз немесе қалайы құйылады. Чехияда молибдомантия – дәстүрлі Рождество тойының бір бөлігі.
Bleigießen (literally "lead pouring") is a traditional activity held at the New Year to predict the fortune of the coming year. The different resulting shapes are identified based on their resemblance to any of various objects, animals, and structures, each with its own interpretation. EU regulations passed in 2018 limit the sale of toxic lead containing products, including molybdomancy kits. Alternatives involve dripping molten wax or tin rather than lead into water. In the Czech Republic molybdomancy is one of the traditional Christmas traditions.
Түркия
Молибдомантия дәстүрі түрік тілінде kurşun dökme деп аталады (сөзбе-сөз "қорғасын құю", "қорғасын төгу") және түрлі рухани мәселелерге көмектеседі, болашақты болжайды сияқты нәрселерге арналған. Рәсімдер әртүрлі болады, бірақ олар ерітілген қорғасынды суға құюды қамтиды. Анкара университетінің зерттеушілері осы дәстүрдің әйелдер денсаулығына тигізетін әсерін зерттеді. Олар антимонмен және қорғасынмен улану қаупі туралы хабарлады.
The tradition of molybdomancy is called kurşun dökme in Turkish (literally, "lead casting", "lead pouring") which is supposed to help with various spiritual problems, predict future, etc. The rituals vary, but they involve pouring molten lead into water. Researchers from Ankara University performed a study of the effects of this tradition on the health of women. They reported risks of antimony poisoning and lead poisoning.
Яһуди халық медицинасы
Идиш халық медицинасында Блей гисн сегуласы – емші әйелдің псалм немесе дұға оқуы, содан кейін балқыған қорғасынды суға толы ыдысқа тастауымен байланысты. Ол болжау немесе жаман көзді жою үшін қолданылады. Дәстүр бойынша, жүкті әйелдердің немесе балалардың ауруы қорқудан туған жағдайларда, қорқуға қандай зат себеп болғанын анықтау үшін осы әдіс қолданылған; металлдың пішінінің белгілі бір жануарға ұқсауынан емші әйел қорқуға мысық, ит, жылқы және т.б. себеп болғанын білген.
In Yiddish folk medicine, the segula of Bley gisn involves a medicine woman reciting a psalm or an incantation, and then throwing molten lead into a vessel full of water. It is used for divination or the removal of the evil eye. Traditionally, it was resorted to in cases in which illness of pregnant women or that of children is due to fright, to find out what object was the cause of the alarm; from the resemblance of the form assumed by the metal to a particular animal, a medicine woman divines that the cause of fright was a cat, a dog, a horse, and so on.