Кіріспе

"Cygnus X 1" - канадалық прогрессивті рок тобы Rush-тың екі бөлімді әндер циклы. Бірінші бөлімі "Book I: The Voyage" – 1977 жылғы "A Farewell to Kings" альбомындағы соңғы ән, ал екінші бөлімі "Book II: Hemispheres" – келесі альбомының, 1978 жылғы "Hemispheres" альбомының бірінші әні. Бірінші бөлімнің ұзақтығы он минут жиырма бес секунд (10:25), ал екінші бөлімнің ұзақтығы он сегіз минут жеті секунд (18:07). Ол 2017 жылдың 22 сәуірінде шектеулі таралымда жарық көрді.

Жалпы сюжет

Cygnus X 1 деп аталатын қара тесік (нақты рентген сәулесінің көзі, шын мәнінде қара тесік деп есептеледі) Cygnus шоқжұлдызында жатыр. "Росинанте" ғарыш кемесіндегі саяхатшы қара тесікке қарай жол тартады, одан артында бірдеңе болуы мүмкін деп сеніп. Ол жақындаған сайын кемені басқару күрделеніп, соңында гравитацияның күшімен тартылып ішке тартылады. Бірінші кітаптың соңғы сөздері оның басынан өткен қиындықтарды сипаттайды: "Дыбыс пен ашу жүрегімді жабады/Әрбір талшық жыртылып кетеді". Саяхатшы екінші кітаптың ортасында оқиғаға қайта оралады, денесі жойылғандықтан, адасқан жан болып қалады. Ол Олимпке жетіп, Аполлон мен Дионис құдайларының Ақыл мен Жүрек арасындағы күресін көреді. Оның келгеніне дейін логикалық ойлаушылар Аполлонның, ал сезімтал адамдар Дионистің басшылығында болады. Аполлон өзінің ізбасарларына қала салуды және ғылым мен білімнің тереңдігін зерттеуді үйретеді, бірақ бір-біріне эмоционалдық байланыстың болмауы Диониске олардың көптерін жабайы орманға жетелеуге мүмкіндік береді, онда ол махаббат сыйлайды. Дионистің ізбасарлары қысқа дайындалмайды, азық-түлік жинамайды және дайындықсыз қалады. Екі өмір салтының қақтығысы басталып, әлем екі жарты шарға бөлінеді, әрқайсысында ауыр халдегі қоғам қалыптасады. Саяхатшы көргендерінен ойға келіп, бір жаққа немесе екінші жаққа еңкейтін адамдардың теңгерімсіздігі мен одан туындаған зорлық-зомбылыққа қиналады. Оның үнсіз айқайы жауынгерлерге жетіп, олар күресін қайта қарастырып, бірігуге итермелейді. Оларды тежеу үшін, олардың қақтығысы қайталанбасын деген ниетпен, құдайлар саяхатшыны жаңа құдай деп таниды және оны "Көкпар" деп атайды – Теңгерімнің Құдайы. Екінші кітаптың соңғы сөздері үйлесімді қоғамды сипаттайды, онда сезім – "махаббаттың шындығы" және логика – "ақиқатқа деген махаббат" бірге өмір сүріп, бір-бірін "бір кемел сферада" қуаттандырады.

Аллюзиялар мен аллегориялар

Бұл оқиға ғылыми фантастика әлемінде өрбісе де, екі мағынаны түсіндіру үшін грек мифологиясын пайдаланады. "Cygnus X 1" ең алдымен екі қарама-қайшы өмір салтын және адам ақыл-ойының екі әр түрлі жолын (логика мен эмоция мидың екі жарты шарсына бөлінген) ашу туралы. Тепе-теңдік нүктесі (Карағай) ақылға бір уақытта логикалық және эмоционалды түрде ойлауға мүмкіндік береді, адамдарға талдау жасауға, бірақ сезімдерден жұрдай болмауға жол ашады. "Росинанте" ғарыш кемесінің аты Мигель де Сервантестің "Дон Кихот" романындағы басты кейіпкердің атымен аталатын жылқысынан алынған.

Бірінші кітап: Саяхат

"Пролог" Бұл диссонансты электронды дыбыс ландшафтымен және альбом продюсері Терри Браунның сөйлеген кіріспесімен басталады. Содан кейін, уақыт өлшемдерін ауыстыратын (3/4, 7/8, 3/4, 4/4) күшті синкопталған бас риф пайда болады, ал кіріспе дыбыс эффектілері баяулағанда толық топ қосылады. "1" Әннің ең қысқа бөлімі қара тесіктің өзін сипаттайды және оған кірген адамға не болатыны туралы сұрақ қояды. "2" Басты кейіпкер "Росинанте" бортында қара тесікке саяхаттайды. Бұл бөлімде Алекс Лифессонның вах-вах гитара солосы бар. "3" Бірінші кітаптың кульминациялық бөлімінде Прологта 3:21-де алғаш рет естілген аккордтар тізбегі қолданылады. Мәтін "Росинанте" бақылаудан шығып, кейіпкердің денесі қирап бара жатыр ("әрбір талшық жыртылады") деп сипаттайды. Бұл бөлімде Geddy Lee-дің кез келген студиялық альбомындағы ең жоғары нотасы (B♭5, 9:27-де) орындалады. Ән қайталама аккордтар тізбегімен аяқталады – ол 11:56-да Екінші кітапта қайта оралады – және сонымен қатар соққыдай соққан жүрек дыбысымен.

ІІ кітап: Жарты сфералар

"Прелюдия" Бұл бөлімде "2112" әніндегі "Овертюраға" ұқсас, әннің кейінірек естілетін бірнеше тақырыптары бар. "Аполлон: Даналық әкелуші" Аполлон, грек құдайы, күннің және өнердің символы, сол жарты шарды бейнелейді. Сол жақ миы көбінесе логикалық ойлауға және математикаға бейімді адамдарда дамыған. "Дионис: Махаббат әкелуші" Дионис, грек құдайы, шарап пен құнарлылықтың символы, оң жарты шарды бейнелейді. Ницшенің "Трагедияның тууы" және "Адам, тым адам" еңбектерінде ол шексіз құштарлықты білдірді және Аполлонға қарама-қарсы келді. Оң жақ миы "сол жақ миынан" гөрі жиі кездеседі, оған суретшіл және сезімтал адамдар жатады. "Армагеддон: Жүрек пен ақыл-ойының шайқасы" Атау Киелі кітаптағы соғысқа сілтеме жасайды, бірақ бұл жағдайда Аполлон мен Дионис адамды қарама-қарсы бағытта тартып, тиісінше тәртіпке немесе хаосқа жетелейді. Классикалық және романтикалық (Аполлондық және Дионисийлік) мәдениеттер арасындағы пікірталас әлі де жалғасуда. Ли "жарты шарлар" деген сөзді орындағанда, сол стерео арна драматикалық эффект үшін оңға ауысады. "Cygnus: Теңгерім әкелуші" "The Voyage" әнінің соңында ойналған аккордтар осында қайта оралады. "The Voyage" саяхатынан келген зерттеуші ұрысқа қорқып, зерттеушінің үнсіз қорқыныш айғағын естігеннен кейін Аполлон мен Дионис шайқасын тоқтатып, оны Теңгерім құдайы – Сигнус деп атайды. "The Sphere: Ғажайып түс" Джейн Остіннің "Разум мен сезім" романы әннің соңғы жолдарында айтылуы мүмкін.

Тікелей өнер көрсетулер

Rush циклды (I кітаптан кейін II кітап) Hemispheres Tour және Permanent Waves Tour турларында орындады. Топ оны Permanent Waves Warmup Tour турнесінде де ойнаған, бірақ II кітаптан 2-бөлім ("Аполлон: Даналық әкелуші") және 3-бөлім ("Дионис: Махаббат әкелуші") орындалмады. II кітап: Прелюдия Counterparts турнесінде соңғы рет орындалды. Содан бері, бірінші кітаптың қысқартылған нұсқасы кейде тек аспаптық бөлімімен тікелей эфирде ойналды, мысалы Rush in Rio және R30 концерттерінде. Кейде екінші кітаптан "Прелюдия" да орындалды. 2010 жылғы 11 Time Machine турнесінде топ "Working Man" әнінің соңында Book I-нің бір бөлігін орындады. 2015 жылғы R40 турнесінде Book II-ден "Прелюдия" бөлімі ойнатылды, бірақ Geddy Lee-дің жасы ұлғайғандықтан дауыс диапазонына сәйкес, бір тоң төменде ойналды. Book I-нің прологы мен 3-бөлімі дереу аспаптық нұсқада ойнатылды, ал Нейл Перттың барабан солосы ("The Story So Far") аралық ретінде қолданылды.