Кіріспе

Биоқалқа – ішкі экожүйе ретінде басқарылатын күн сәулелі жылыжай. «Биоқалқа» терминін Жаңа алхимия институты және күн энергиясын жобалаушылар Шон Уэлсли Миллер мен Дей Чаруди енгізді. Бұл термин олардың жылыжай жобалау және басқару жұмысын ХХ ғасырдың мұнай-химиялық отынмен қамтамасыз етілген монокультуралық жылыжайлардан ерекшелеу үшін қалыптастырылды. New Alchemy институтының экологиялық дизайн саласындағы пионерлік жұмысы олардың жарияланған журналдары мен есептерінде көрсетілген. 1976 жылы алхимиктер Кейп-Код Арк биоқалқасын және оның туысы Принс-Эдуард аралы Арк-ты салды. Келесі 15 жыл бойы Жаңа алхимия институты осы прототиптік азық-түлік өндіретін экожүйелерді зерттеп, олардың қолданылуы туралы есептер жариялады. Биоқалқа (тіршілік баспанасы) білім мен жобалаудың екі саласын қамтиды. Біріншісі – ішкі экожүйені дамытуға бағытталған архитектура. Биоқалқа құрылымы шыныдан жасалған қаптамаларды пайдаланып, ішіндегі тірі организмдерді сақтап, қорғайды, ауа алмасуын реттейді және энергияны сіңіреді. Ғимарат қоршаған ортамен қоректік заттар, газдар және энергия алмасады, егін өндіреді және қалдық органикалық материалды топыраққа қайта өңдейді. Күннің жылуы жылу сыйымдылығында сіңіріліп, сақталады, ауа температурасын реттеп, кейін пайдалану үшін жылу береді. Су жаңбырдан балық шаруашылықтарына, топыраққа, өсімдіктерге, содан кейін су буына айналады. Жыл бойы пайдалы жәндіктерге қолайлы орта жасалады. Құрт-құмырсқалар мен олардың жоратындары арасындағы экологиялық байланыстар құрт-құмырсқалардың санын азайтады. Газдар жануарлар, жәндіктер, микроорганизмдер, топырақ және өсімдіктер арасында алмасады. Балық, өсімдік және топырақ арасындағы қоректік циклдар қалыптасады. Биоқалқаның ішінде әртүрлі микроклиматтар болады. Оңтүстік жағында күн сәулесі ең көп түседі. Шығыс және батыс жақтары күнінің бір бөлігінде көлеңкеде болуы мүмкін. Өсімдік өсіретін кеңістіктің жоғары жағы жылырақ болады. Адам ақылымен басқарылатын, жақсы жобаланған биоқалқа адамдар, азық-түлік дақылдары, жеуге жарамды балықтар, сондай-ақ өсімдіктер, жануарлар мен топырақ тіршілігінің әртүрлі экожүйесіне пана бола алады.