Кіріспе

Үнді халық музыкасы Үндістанның зор мәдени алуантүрлілігіне байланысты өте әртүрлі. Ол осы алып елдің барлық аймақтарында түрлі тілдер мен диалектілерде орындалады және көші-қонның нәтижесінде әлемнің әртүрлі бөліктеріне тарады.

Таманг Село

Таманг Село – Таманг халқының музыкалық жанры және Үндістанда және бүкіл әлемдегі непали тілінде сөйлейтін қауым арасында кеңінен танымал. Ол әдетте дамфу, мадал және тунна сияқты Таманг аспаптарымен орындалады. Қазіргі заманғы аспаптар да композицияларға енгізілгенімен, Таманг Село өте тартымды, әсерлі және көңілді немесе баяу әрі әуенді болуы мүмкін. Әдетте ол махаббат, қайғы және күнделікті өмір туралы әңгімелерді білдіреді. Хира Деви Вайба непал халық әндерінің және Таманг Селоның негізін қалаушысы ретінде құрметпен еске алынады. Оның "Чура та Хоина Астура" (चुरा त होइन अस्तुरा) әні Таманг Село жанрында жазылған алғашқы ән деп саналады. Вайба 40 жылдық мансабында 300-ге жуық ән орындаған. 2011 жылы Вайбаның қазасынан кейін оның ұлы Сатья Адития Вайба (продюсер) және Навнет Адития Вайба (әнші) бірлесіп, оның ең танымал әндерін жаңадан жазып, "Ama Lai Shraddhanjali" (आमालाई श्रद्धाञ्जली Анаға құрмет) атты альбом шығарды.

Бхавагете

Бхавагеете (әдеби аудармада – «эмоция поэзиясы») – экспрессионистік поэзия мен жеңіл музыканың бір түрі. Көркем поэзиялық құрамдас элементтері бар эмоционалды өлең әнге айналғанда, ол «Бхавагеете» деп аталады. Осы жанрда орындалатын поэзияның көп бөлігі махаббат, табиғат және философия тақырыптарына арналған. Бұл жанр, газэлдерден өзгеше, ерекше ырғаққа бағынбайды, бірақ одан көп ерекшеленбейді. Бұл жанр Үндістанның көптеген аймақтарында, әсіресе Карнатака мен Махараштрада кең таралған. Бхавагеете басқа тілдерде әртүрлі атаулармен белгілі болуы мүмкін. Каннада Бхавагеетесі Кувемпу, Д.Р.Бендре, Гопалакришна Адига, К.С.Нарасимхасвами, Г.С.Шиварудраппа, К.С.Ниссар Ахмед және Н.С.Лакшминараян Бхатта сияқты қазіргі заманғы ақындардың шығармаларынан мол шабыт алады. Белгілі Бхавагеете орындаушылары: П. Калинга Рао, Майсур Анаттасвами, С. Асват, Шимога Суббанна, Арчана Удупа және Раджу Анаттасвами. С.Н. Жоши – маратхи тіліндегі ең танымал Бхавагеете әншілерінің бірі. Ғажанан Ватаве Махараштра үйлерінде Бхавагеете дәстүрін дамытуымен әйгілі. Маратхи Бхавагеетесі Шанта Шелке, Винда Карандикар, Джагдиш Кебудкар, Га Ди Мадгулкар, Ража Баде және Мангеш Падгаонкардың еңбектеріне негізделген. Бхавагеете композиторларының қатарында Судир Пхадке, Шринивас Кале және Яшвант Део бар. Әншілер: Суреш Вадкар, Арун Дате, Суман Кальянпур, Лата Мангешкар, Аша Бхосле және Бхимсен Жоши. Маратхи тілінде Бхавагеете жинақтары бар көптеген кітаптар қолжетімді.

Бхангра мен Гидда

Бхангра (Пенджаби: ਭੰਗੜਾ) – Пәнджабтың биге бағытталған халық музыкасының бір түрі. Қазіргі музыкалық стиль Пәнджабтың осы атпен аталатын әуендеріне дәстүрлі емес музыкалық қосымшалардан туындаған. Пәнджаб аймағындағы әйелдер биін Гиддха (Пенджаби: ਗਿੱਧਾ) деп атайды.

Лавани

Лавани – Махараштраның танымал халық өнерінің бір түрі. Дәстүр бойынша, әндерді әйел әншілер орындайды, бірақ ер адамдар да кейде Лавани орындай береді. Лаванимен байланысты би өнері Тамаша деп аталады. Бұл би өнерінде биші (Тамаша Бай), көмекші биші Маауши, дойтарбаншы Дхолки ваала және сыбызғышы Баасури Ваала болады.

Суфи халық рок

Суфи халық рок-музыкасы суфи поэзиясымен қатар, қазіргі заманғы хард-рок пен дәстүрлі халық музыкасының элементтерін қамтиды. Бұл бағытты Пакистанда Junoon тобы бастағанмен, ол әсіресе Солтүстік Үндістанда кең танымал болды. 2005 жылы Рабби Шергилль "Bulla Ki Jaana" суфи рок әнін жариялады, ол Үндістан мен Пәкістанда хит-парадтардың жетекшісіне шықты. Жақында ғана, 2016 жылғы "Ae Dil Hai Mushkil" фильмінен шыққан "Bulleya" суфи халық рок әні үлкен сәттілікке ие болды.

Дандия

Дандия – бүкіл әлемде поп-музыкаға бейімделген, Батыс Үндістанда, әсіресе Наваратри мерекесінде кең таралған, биге арналған халық музыкасы. Қазіргі музыкалық стиль осы атпен аталатын Дандия халық биіне арналған дәстүрлі музыкалық қосымшадан туындаған.

Жұмайыр мен Домқаш

Жұмайыр мен Домкаш – Нагпури халық музыкасы. Халық музыкасы мен биде қолданылатын музыкалық аспаптар: Дол, Мандар, Банси, Нагара, Дхак, Шехнай, Хартал, Нарсинга сияқты.

Баульдер

Бенгал Баулдары – 18, 19 және 20 ғасырдың басындағы Үндістанда болған музыканттардың бір тобы. Олар хамак, ектара және дотара аспаптарымен музыка ойнайтын. "Баул" сөзі санскрит тілінен шыққан, "құдайдан шабыттанған ақылсыздық" деген мағынаны білдіреді. Олар – индуистік мистикалық әншілер. Олардың рухани жолына индуистік тантрикалық Картабхажа сектасы және суфизм секталарының үлкен әсері тигені айтылады. Баулдар ішкі идеалды, "Жүрек адамы" – Манер Манушты іздеумен жүреді.

Батиали

Бұл музыканы негізінен ежелгі Бенгалияның қайық есушілері мен балықшылары дамытқан. "Бхатали" терминінің шығу тегі туралы көп пікір бар. Ең көп таралғандары: Олар оны таяп қалған толқын кезінде (Бхата) орындаған, себебі осы кезде қайық есуге көп күш жұмсаудың қажеті болмайды. Ол Бхати аймағында (қазір Бангладеш) пайда болған. Ең белгілі әншілердің бірі – Нирмаленду Чоудхури.

Биху

Биху әндері Ассамдағы музыканы жақсы көретін адамдардың арасында ең танымал. Олар ассамдық жаңа жыл, шаруалардың күнделікті өмірі, махаббат және басқа да тақырыптарға арналған. Биху музыкасы дхол, мохор, сингор пепа, сымбал, гогона (бамбук аспап) және тока (бамбуктан жасалған соққыш) сияқты аспаптармен орындалады. Биху мерекесінде, бүкіл штат мерекелік көңіл-күйде болғанда, жүректі қозғайтын Биху әндерін тыңдау – керемет ләззат. Штаттың талантты музыканттары осы дәстүрлі музыканы ұрпақтан-ұрпаққа жеткізіп келеді, ал олардың қуанышпен ән айтуын тыңдау – әрбір турист үшін теңдесі жоқ тәжірибе.

Гарба

Гарба ("ән") Навратри мерекесінде индуистік қасиетті әйелдер мен құдайлардың құрметіне орындалады. Олар Кришна, Хануман, Рам сияқты құдайлардың құрметіне орындалады.

Долу Кунита

Бұл долу атымен аталған топтық би, долу – биде қолданылатын соқпалы аспап. Оны Солтүстік Карнатака аймағындағы Куруба қауымының ер адамдары орындайды. Топ 16 бишіден тұрады, олар барабанды мойындарына іліп, би кезінде оған ырғақпен соғады. Ырғақты ортада тұрған, қоңырсықтары бар жетекші бақылайды және үйлестіреді. Баяу және жылдам ырғақтар кезектесіп келеді, ал топ түрлі үлгілер құрайды.

Колата/Колататам

Колата / Колаттам – Андхра-Прадеш, Карнатака және Тамил Наду штаттарының дәстүрлі халық биі. Солтүстік Үндістанның "Дандия Рас" биіне ұқсас, ол түрлі-түсті таяқтармен орындалады және көбінесе ерлер мен әйелдер бірге билейді.

Телаңғананың Жанапада Гейалу

Телаңғананың өзіне тән әндері мен билері болды, және Телаңғана қозғалысына көптеген халық әншілері мен артистер қатысты. Телаңғана қозғалысына белсенді қатысқан танымал есімдердің қатарында Гадар, Белли Лалита, Сай Чанд, Вималакка және Дешапати Шринивас, Расамаи Балакишан сияқты әншілер бар.

Уттаракханди музыкасы

Ұттархандтың халық музыкасының тамыры табиғаттың құшағында жатыр. Таза әрі киелі музыка табиғаттың сезімі мен оған қатысты тақырыптарға толы. Бұл халық музыкасы негізінен Ұттарханд халқының мерекелерімен, діни дәстүрлерімен, халық ертегілерімен және қарапайым өмір салтымен байланысты. Осылайша, Ұттарханд әндері – мәдени мұраның және Гималайдағы адамдардың өмір сүру жолының шынайы бейнесі. Ұттарханд музыкасында қолданылатын музыкалық аспаптарға доль, дамоун, турри, рансинга, долки, даур, тали (соққы аспабы), бханкора және масак бажа жатады. Табла мен гармония да қолданылады, бірақ олардың үлесі аз. Басты тілдері – кумаони және гархвали.

Верагаза

Верагазе – Карнатака штатында кең таралған халықтық би өнері. Бұл инду дінінің мифологиясына негізделген, жоғары қарқынды және көп күш жұмсалатын би. Верагазе Майсурда өткізілетін Дасара процессиясында көрсетілетін билердің бірі болып табылады.

Наатупура паату

Наатупура Паату – тамил халық музыкасы. Ол граматисай (ауылдық халық музыкасы) және гана (қалалық халық музыкасы) деп екіге бөлінеді.