Гарри Форд Синклер: Мұнай магнаты және кәсіпкер өмірі

Кіріспе

Америкалық кәсіпкер және мұнайшы (1876-1956)

Гарри Форд Синклер (6 шілде 1876 - 10 қараша 1956) – американдық өнеркәсіпші және «Синклер Ойл» компаниясының негізін қалаушы. Ол 1920 жылдардағы «Теапот Дөңгелегі» жанжалына қатысты және Конгреске деген құрметсіздігі үшін алты ай түрмеде отырды. Бұл оның беделін түсірсе де, ол бұрынғы өміріне оралып, өмірінің соңына дейін гүлденген өмір сүрді. Синклер спорттық командалардың жанкүйері болды, бейсболдың Федералды лигасының негізгі қаржылық демеушілерінің бірі және АҚШ-тағы таза қанды ат жарыстарының ықпалды тұлғасы еді. Оның шабысқан жылқылары Кентукки Дерби және үш Белмонт Стакс жарыстарында жеңіске жетті.

Ерте өмір

Гарри Синклер Батыс Вирджиния штатының Бенвуд қаласында дүниеге келді, қазір бұл Уиллинг қаласының қалалық аймағы. Синклер Канзас штатының Индипенденс қаласында өсті. Фармацевт баласы, орта мектепті бітіргеннен кейін, ол Канзас университетінің Лоуренс қаласындағы фармацевтика факультетіне түсті. 1901 жылы ол фармацевт болып жұмыс істеп жүргенде, бизнесі банкрот болды. Содан кейін ол оңтүстік-шығыс Канзастағы мұнай өндіріс аймақтарында мұнараларға арналған ағаш сата бастады. Параллельдік түрде, ол мұнай желісімен айналыса бастады. Жылдам дамып келе жатқан мұнай өнеркәсібінде ол желісілік брокер болып, White Oil Company компаниясының үлесін иеленді. 1904 жылы Синклер Канзастың Индипенденс қаласынан Елизавета Фарреллға үйленді. Ол отызға толғанда миллионер атанды. Бұл банк кейіннен Тулса Ұлттық банкі деп аталды, ол қазіргі Оклахома банкінің негізін қалады. 1916 жылдың 1 мамырында, өте табысты Синклер он бір шағын мұнай компаниясының активтерінен Синклер Ойл (Sinclair Oil) компаниясын құрды. Сол жылы ол бірнеше мұнай құбырлары мен мұнай өңдеу зауыттарына ие болған Чикаго қаласындағы Cudahy Refining Company компаниясын сатып алды. 1920-ші жылдардың соңына қарай, Синклер Ойл мұнай өңдеу зауыттары тәулігіне 80 000 баррель өндіруге қабілетті болды және шамамен 900 миль (1448 км) мұнай құбырларын салды. Компанияның қызметі көмір кенін өндіруді қоса алғанда, түрлі аймақтарда кеңейтілді. Компания АҚШ-тағы жетінші орында және Орта Батыстағы ең ірі мұнай компаниясы болып саналды.

Ұйымдастырылған спорт түрлері

Синклер бейсболдың Федералды лигасының негізгі қаржы демеушілерінің бірі болды. Ол осы лиганың Индианаполис франшизасының бас иесі еді. 1914 жылғы маусымнан кейін ол команданың қалған бөлігін сатып алып, оларды Ньюарк, Нью-Джерсиге көшірді, онда олар «Ньюарк Пепперс» аталды. Маусымнан кейін Федералды лига басқа екі бейсбол лигасымен келісім жасады. Синклер өз инвестициясынан 2 миллион доллар пайда тапты деген хабар бар. 1916 жылы Синклер Хелен Хатауэй Бриттонға «Сент-Луис Кардиналс» үшін 200 000 доллар ұсынды (қазіргі шарттармен), бірақ ол бас тартты. Синклер таза қанды жарыс аттарына көп ақша салды, Нью-Джерсидің оңтүстік-батысындағы Джобстаун қаласындағы Пьер Лорилард IV-нің мұрагерлігінен беделді «Ранкокас» тұрақханасын сатып алды. 19 ғасырдың соңындағы ең сәтті тұрақханалардың бірі болған бұл шаруашылық бүгінге дейін «Helis Stock Farm» атымен жұмыс істеуде. 2000 акрдан астам (8,1 км²) жерге жарты мильдік жабық жолмен қоршалған 1100 терезесі бар жаттығу алаңы кіреді. Синклер 1920 жылдары таза қанды жарыстарда оны қайтадан маңызды күшке айналдырды. Тренер Сэм Хилдрет басшылығымен Синклердің шаруашылығы Кентукки Дерби және үш Белмонт Стакс жарысын жеңіп алды. «Ранкокас» тұрақханасының даңқы соншалық болды, Пенсильвания темір жолы оның құрметіне #5858 нөмірі бар жүк вагонын атады. Тұрақхананың екі торы – Grey Lag және Zev – Ұлттық жарыс мұражайы мен Даңқ залында сақталады.

Ашулы оқиға

1922 жылғы сәуірде «Уолл-стрит журналы» газеті Гарри Синклердің Американың беделді бизнес-лидері және спортшы ретіндегі жоғары беделіне күмән тудырды. АҚШ-тың ішкі істер министрі Альберт Б. Фолл, конкурстық сауда-саттық өткізбестен Sinclair Oil компаниясына мұнай кен орнын жалға беруге рұқсат берді. Мұнай кен орнына жалдау шарты Вайоминг штатындағы мемлекеттік жерлерге қатысты, ол АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін төтенше резерв ретінде құрылған еді. Кейін «Теапот Дөңгелегі» деп белгілі болған оқиға, АҚШ Сенатының Мемлекеттік жерлер және сарбезге жөніндегі комитетін құруына әкелді. Комитет үкіметтік мұнай кен орнына жалдау шартының мән-жайларын зерттеу үшін құрылды. Нәтижесінде, алаяқтық пен жемқорлық фактісі анықталды, бұл Гарри Синклер және басқаларға қарсы бірқатар азаматтық сот процесі мен қылмыстық айыптауларға әкелді. 1927 жылы АҚШ Жоғарғы Соты Синклердің мұнай кен орнына жалдау шартының жемқорлық жолмен алынғанын жариялады және оны күштен шығаруға бұйрық берді. 1927 жылдың қазан айында Гарри Синклердің соты басталғаннан кейін екі апта өткен соң, судья үкіметтік прокурорлар ұсынған дәлелдерге сүйене отырып, сот процесін тоқтатып, сот отырысын жабық деп жариялады. Дәлелдер Синклердің әрбір қазыны бақылау үшін жеке детективтік агенттік қызметін пайдаланғанын көрсетті. Синклер сотқа деген құрметсіздік танытты, және бұл іс ақыры 1929 жылдың 3 маусымында Синклердің айыбын растаған Жоғарғы Сотқа жетті. Ол айыппұл төледі және алты жарым айға бас бостандығынан айырылды, ол Колумбия округінің түрмесінде №10 520 тұтқын ретінде өтеді. Түрмеде Синклерге фармацевт және дәрігердің көмекшісі ретінде жұмыс істеуге рұқсат берілді. Осы лауазымдарда жұмыс істеген кезде, ол қалалық портында жұмыс істеуге тағайындалған тұтқындарды көлікпен жеткізуге рұқсат алды. Бұл жағдайға қоғамның назары аударылып, ықпалдылық сезімі тудырғандықтан, қоғамдық әл-ауқат жөніндегі аудандық директор Джордж С. Уилсон осы сапарларды тоқтатуға бұйрық берді, бірақ Синклерге жасалған артықшылықтар туралы қауесеттер жалғасты. 1929 жылы министр Фолл пара алуда кінәлі деп танылып, 100 000 доллар айыппұл төледі және бір жылға бас бостандығынан айырылды, осылайша ол лауазымында түрмеге түскен алғашқы кабинет мүшесі болды.

Harry Sinclair's high profile image as a reputable American business leader and sportsman came into question in April 1922 when The Wall Street Journal reported that, Albert B. Fall, the United States secretary of the interior, had granted an oil lease to Sinclair Oil without competitive bidding. The oil field lease was for government land in Wyoming that had been created as an emergency reserve for the United States Navy. What became known as the Teapot Dome scandal, ultimately led to a United States Senate establishing a Committee on Public Lands and Surveys to conduct hearings into the circumstances surrounding the government oil lease. The result was a finding of fraud and corruption which led to a number of civil lawsuits and criminal charges against Harry Sinclair and others. In 1927 the United States Supreme Court declared the Sinclair oil lease had been corruptly obtained and ordered it canceled. Two weeks after Harry Sinclair's trial began in October 1927, it abruptly ended when the judge declared a mistrial following evidence presented by the government prosecutors showing that Sinclair had hired a detective agency to shadow each member of the jury. Sinclair was charged with contempt of court, the case eventually winding up before the Supreme Court who, on June 3, 1929 upheld Sinclair's conviction. He was fined and sentenced to six and a half months in prison, which he served as prisoner #10,520, at the District of Columbia jail. While in prison, Sinclair was allowed to work as both pharmacist and physician's assistant, and it was while working within these capacities that he was allowed to be taken by car to attend to the prisoners assigned to work details at the city wharfs. Public attention and perceived favoritism prompted George S. Wilson, district director of Public Welfare, to order an end to these rides, but rumors of Sinclair's preferential treatment continued. In 1929, Secretary Fall was found guilty of bribery, fined $100,000 and sentenced to one year in prison, making him the first Cabinet member to go to prison for his actions in office.

Кейінгі өмірі

Сынклер қысқа мерзімге түрмеде отырғаннан кейін, сәтті бизнесіне қайта оралды. Ол Нью-Йорктегі Бесінші авеню мен 79-шы көшенің оңтүстік-шығыс бұрышында орналасқан, француздық Ренессанс стиліндегі сәнді шатоның иесі болған. Алайда, оның беделі түгелдей құлдырағандықтан, Синклер 1930 жылы мүлікті сатты. Ірі бірнеше мұражайлардың жанында орналасқан бұл ғимаратты кейін Американың украин институты сатып алды және қазір ол көпшілікке ашық. Гарри Форд Синклер 1949 жылдың қаңтарында «Синклер мұнай және газ компаниясының» президенті лауазымынан кетті. Ол 1956 жылы 80 жасында Калифорния штатының Пасадена қаласында бай адам болып дүние салды және Шығыс Лос-Анджелестегі Рим-католик Голгофа зиратына жерленді.