Кіріспе

NOTOC
Мезоциклоннан туындамаған торнадо

Ландспут – атмосфералық ғалым Говард Б. Блюштейннің 1985 жылы мезоциклонмен байланысты емес торнадоны белгілеу үшін жасаған термині. Метеорология сөздігінде ландспут былай анықталған:
"Бұлт өсіп дамып тұрғанда және оның айналуы (вортцитет) шекаралық қабаттан басталатын торнадоны сипаттау үшін қолданылатын халық арасында жиі қолданылатын сөз. Бастапқы бұлтта бұрыннан бар орта деңгейдегі мезоциклон болмайды. Ландспут осылай аталғанының себебі, ол "құрлықтағы Флорида-Кейс су құбырының әлсіз нұсқасына" ұқсайды. Ландспуттар, әдетте, суперкөкшелік дауылдардың ішінде пайда болатын және ең күшті торнадолардың қалыптасуына себеп болатын мезоциклонмен байланысты торнадолардан әлсіз болады."

Сипаттамалары

Ландспуттар – бұл торнадоның бір түрі, ол кумул конгестустың өсу сатысында немесе кейде кумулонимбус бұлтында қалыптасады, онда көтерілетін ауа ағыны шекаралық қабаттың айналысын тік ось бойымен жоғары көтеріп, оны күшті бұрқаққа айналдырады. Ландспуттар ағын шекараларының әрекеттесуі салдарынан да пайда болуы мүмкін, себебі олар кейде жер бетінде конвергенция мен айналысты күшейтеді. Бұл торнадолар суперклеткалық торнадолардан кішірек және әлсіз болады, сондай-ақ мезоциклоннан немесе бұлттағы бұрыннан бар айналыстан пайдалмайды. Олардың аз тереңдігі, кіші көлемі және нашар қарқындылығы себебінен, ландспуттарды Доплер ауа райы радары (NWS) сирек анықтай алады. Ландспуттар су құбырларына өте ұқсас және даму процесінде, әдетте, мөлдір және жоғары ламинарлы спиральді түтік нысанында болады. Ұлттық метеорологиялық қызметтің мәліметінше, "Олар көбінесе тар, арқан тәрізді конденсациялық конус болып табылады, бұл найзағай бұлты әлі өсіп келе жатқанда және жоғары қарай айналатын ағын болмағанда пайда болады". Ландспуттар торнадо саналады, өйткені тез айналатын ауа бағанасы жер бетімен де, кумулиформды бұлтпен де жанасады. Барлық ландспуттар көзге көрінбейді, ал көптегендері конденсация мен шаңмен толысып, жер бетінде айналып жүрген қиыршықтар ретінде байқалады. Орография ландспуттардың (тіпті мезоциклондық торнадолардың да) қалыптасуына әсер етуі мүмкін. Соның бір мысалы – Денвер конвергенциялық айналыс аймағында (DCVZ) ландспуттардың пайда болуға бейімділігі.

Өмірлік цикл

Мизоциклонмен және көтерілетін ауа ағындарымен байланысты пайда болатын жер дауылы әдетте 15 минуттан кем уақытқа созылады; бірақ олар одан да ұзаққа созылып, маңызды зиян келтіруі мүмкін. Жер дауылы қалыптасу, даму және таралудың анық кезеңдерінен өтеді және көбінесе төмен қарайтын ауа ағыны немесе жақын жердегі күшті жауын-шашын (шығу ағыны) пайда болғанда ыдырай бастайды. Олар бірнеше жер дауылынан тұратын тізбектерде немесе топтарда пайда болуы мүмкін.

Зақым

Құрлықтағы құйындар көбінесе әлсіз болады; алайда, сирек жағдайларда құрлықтағы құйын EF2 немесе EF3 торнадосы сияқты күшті болуы мүмкін.