Кіріспе

Плазмадан газға фазалық ауысу. Плазмалық рекомбинация – плазманың оң иондары бос (энергиялық) электрондарды ұстап алып, электрондармен немесе теріс иондармен бірігіп, жаңа бейтарап атомдарды (газ) құратын процесс. Рекомбинация процесі ионданудың кері процесі ретінде сипатталады, онда жағдайлар плазманың газға айналуына мүмкіндік береді. Рекомбинация экзотермиялық процесс, яғни плазма өз ішкі энергиясының бір бөлігін, әдетте жылу түрінде бөліп шығарады. Таза сутектен (немесе оның изотоптарынан) тұратын плазмадан басқа, онда көп зарядты иондар да болуы мүмкін. Сондықтан, бір электронды ұстап алу ион зарядын азайтады, бірақ міндетті түрде бейтарап атом немесе молекулаға әкелмейді. Рекомбинация көбінесе плазманың барлық көлемінде (көлемдік рекомбинация) жүреді, бірақ кейбір жағдайларда ол оның белгілі бір арнайы аймақтарымен шектеледі. Әрбір реакция түрі рекомбинация режимі деп аталады, ал олардың жекелеген жылдамдықтары плазманың энергиясы (жылу), әр түрдің тығыздығы, қоршаған ортаның қысымы және температурасы сияқты қасиеттеріне күшті әсер етеді.

Мысалдар

Плазманың жылдам рекомбинациялануының күнделікті мысалы флуоресцентті шамды өшіргенде болады. Лампадағы төмен тығыздықты плазма (әйнек қабырғасының ішкі жағындағы люминесцентті жабындыға бомбалау арқылы жарық тудырады) электр қуаты көзін өшіру арқылы плазманы жасаушы электр өрісі алынғаннан кейін бір секундтың бөлігінде рекомбинацияланады. Токамак реакторлары үшін дивертор аймақтарын дамытуда сутектің рекомбинациялық режимдері маңызды рөл атқарады. Шындығында, олар плазма ядросында өндірілген энергияны алудың тиімді жолын ұсынады. Қазіргі уақытта, рекомбинациялану аймағында байқалатын плазманың жоғалуы екі түрлі режимге байланысты деп саналады: электрон-иондық рекомбинация (EIR) және молекулалық белсенді рекомбинация (MAR).