Кіріспе
Сиэтл Сити Лайт – АҚШ-тың Вашингтон штатындағы Сиэтл қаласын және оның аймағының бір бөлігін, соның ішінде Шорлайн қаласының барлық аудандарын, Лейк Форест Парк қаласының көбін, сондай-ақ Кинг округінің қалалық емес аудандарын, Бюриен, Норманди Парк, Ситак, Рентон және Туквила қалаларының бөліктерін электрмен жабдықтауды жүзеге асыратын мемлекеттік коммуналдық кәсіпорын. Сиэтл Сити Лайт – АҚШ-тағы ең ірі 10 коммуналдық кәсіпорынның бірі және гидроэлектр стансасын иеленіп, пайдаланатын алғашқы муниципалдық кәсіпорын. 2005 жылы ол АҚШ-тағы барлық көміртегі шығарындыларын толығымен өтеуге қол жеткізген алғашқы электр компаниясы болды және одан бері жыл сайын көміртегі нейтралдылығын сақтап келеді. Сиэтл Сити Лайт – Сиэтл қаласының департаменті және Сиэтл қалалық кеңесінің Экономикалық даму, технология және Сити Лайт комитетімен басқарылады.
Шолу
Сиэтл қалалық жарығы қызмет көрсететін шамамен 906 595 тұрғын (461 496 өлшегішті абонент) жылына шамамен 9 074 062 мегаватт-сағат электр энергиясын пайдаланады. Сиэтл Сити Лайт – жылыжай газдарының шығарылымын толығымен өтеуді алғашқы болып іске асырған (2005 жыл) және елдегі ең ұзақ мерзімді энергияны үнемдеу бағдарламасына ие электр желісі. Бұл коммуналдық мекеме өндіріліп шығарылатын энергияның көп бөлігін өз иелігінде ұстайды, ол негізінен су электр станциялары арқылы өндіріледі, сондықтан клиенттерге (қалалық аймақтардағы басқа да коммуналдық мекемелермен салыстырғанда) елдегі ең төмен бағаларды ұсына алады. Сиэтл Сити Лайт клиенттерінің құрамында 2015 жылы 2 914 563 мегаватт-сағат электр энергиясын тұтынған 381 419 жеке тұрғын үй абоненті және 6 242 931 мегаватт-сағат тұтынған 41 391 жеке тұрғын емес абонент бар.
Тарих
Сиэтлде электр энергиясына қатысты мемлекеттік жауапкершілік 1890 жылы Жарықтандыру және су шаруашылығы департаментінің құрылуымен басталды. 1902 жылы Сиэтл сайлаушылары Су департаментінің басқаруымен Седар өзенінде су электр стансасын салу үшін облигациялар шығарды. Бұл жобадан алынған электр энергиясы 1905 жылы Сиэтл қаласына жеткізіле бастады. 1910 жылы қалалық хартаға түзету енгізіліп, Жарықтандыру департаменті құрылды. Басқарушы Джеймс Д. Росс басшылығымен департамент Скагит өзеніндегі су электр стансасы жобасын жасады, ол 1924 жылы қуат беруді бастады. Росс басқарушы ретінде Сиэтл Сити Лайтты муниципалдық меншікке қатысты ұлттық үлгіге айналдыруға бағытталған бағдарламаларды енгізді, мысалы, үйді жылыту, тамақ пісіру және басқа да құрылғылар үшін электр энергиясын қолдануға ынталандырды және тұтынушыларға тікелей құрылғыларды сатты. Ол әрбір бөлімшеге құрылғы сатушысын тағайындады және үй шаруашылығы мамандарына еңбек үнемдейтін жаңа құрылғылар бойынша сабақтар өткізуді тапсырды. 1910 жылы басталған City Light компаниясының тегін құрылғыларды жөндеу бағдарламасы 1977 жылы су электр қуатына әсер еткен құрғақшылық салдарынан тоқтатылды. 1951 жылға дейін Сиэтл қаласына мемлекеттік және жеке электр қуаты жеткізілді, содан кейін қала жеке электр қуатын жеткізу операцияларын сатып алып, Жарықтандыру департаментін жалғыз жеткізуші етті. Вашингтон штатының солтүстігіндегі Boundary жобасы 1967 жылы іске қосылды және қазіргі уақытта City Light электр қуатының жартысынан астамын қамтамасыз етеді. City Light компаниясының табысының шамамен он пайызы Солтүстік-Батыс және Оңтүстік-Батыс аймандарының тұтынушыларына артық энергияны сатудан түседі. Агенттіктің қазіргі атауы 1978 жылы департамент қайта ұйымдастырылған кезде қабылданды. 1957 жылы City Light ресурстарды біріктіру және құрылыс салу үшін құрылған муниципалдық корпорация – Вашингтон мемлекеттік электрмен жабдықтау жүйесіне (кейін Energy Northwest деп аталды) қосылған 17 коммуналдық кәсіпорынның бірі болды. 2014 жылы City Light тұрғын далалардағы 41 000 LED көше шамдарын орнатуды аяқтады. Көшелерге LED шамдарын орнату жұмысы 2015 жылы басталды және 2018 жылдың соңына дейін аяқталуы күтілуде. Коммуналдық желінің бұрынғы бас директоры Хорхе Карраско 2014 жылы brand.com сайтымен іздеу нәтижелерін "тазалау" мәселесі бойынша дауға түсті.
Электрлік көлік прототиптері
1960 және 1970 жылдары Сиэтл Сити Лайт компаниясының ғылыми-зерттеу және әзірлеу бөлімі бірнеше электр көліктерінің прототиптерін жасады. 1968 жылғы "Электрук" – эксперименталды жүк көлігі болды. 1973 жылы бөлім AMC Gremlin көлігін электр қуатымен жұмыс істеуге бейімдеді. 1976 жылы әзірленген RT1 Сиэтл қаласының орталық аймағында, ішкі жанатын қозғалтқышпен жүретін көліктерге тыйым салынған аймақта пайдалануға арналған қалалық автомобиль еді. RT1-дің жоғары жылдамдығы 125 км/сағ, ал сегіз 6 вольттық аккумуляторлармен 121 км қашықтыққа дейін жүруге мүмкіндігі болды, төрт жолаушыға арналған орындықтары да қарастырылған. Ол ешқашан өндіріске шығарылмады.
Сиэтлдің электр энергиясымен қамтамасыз етілуі
2016 жылы Вашингтон штатының Сиэтл Сити Лайт үшін жариялаған ресми отын қоспасының статистикасы шамамен 88% су электр энергиясы, 5% ядролық энергия, 4% жел энергиясы, 1% көмір, 1% табиғи газ және 1% биогазды көрсетеді. Сити Лайттың энергия көздерінің құрамына Bonneville Power Administration (BPA) компаниясымен жасалған ұзақ мерзімді шарттар арқылы алынған электр энергиясы кіреді. Қалған қуат түрлі көздерден түседі.
Қорғау жұмыстары
Сиэтлдің 1990 жылғы Энергия жоспары City Light компаниясын жүктеме өсуін энергияны сақтау шараларымен және электр энергиясын өндіруді ұлғайту арқылы қамтамасыз етуге міндеттеді. City Light тұтынушыларын су жылытқыштарын орауға, шатырларды жылу оқшаулауға, термостаттарды реттеуге және терезелер мен есіктерді ауа өткізбейтін етуге шақырды. 20 жыл ішінде энергияны сақтау жұмыстары пайдалануды 6,5 миллион мегаватт-сағатқа және тұтынушылардың төлемдерін 215 миллион долларға төмендетті. City Light 1990 жылдары Скагит су тоғандарының лосось балығына тигізетін әсерін азайту мақсатында бағдарламалар жүзеге асырды. Суды реттеуді өзгерту арқасында лосось шағындары су астында қалып, 30 жыл ішінде 45 миллион доллардан астам мүмкін электр энергиясы жоғалтылды, бірақ Скагит өзеніне оралатын лосось балығының саны күрт өсті. 2000 жылы энергияны сақтау жұмыстары кеңейтілді, лосось және басқа да түрлерді қорғауға, сондай-ақ жаңаруға жарамды энергия көздерін дамытуға басымдық берілді. City Light 2005 жылы жылыжай газдарының шығарындыларын нөлдік деңгейге дейін төмендеткен АҚШ-тағы алғашқы коммуналдық мекеме болды.
Сот істері мен еңбек даулары
1960 жылдардың соңында City Light электр саласындағы жұмыстарға түрлі терілі, көбінесе афроамерикалық ерлерді интеграциялауға бағытталған оң іс-қимыл бағдарламаларын енгізді. Бұл бағдарламалар сәтсіз аяқталып, пайдалы компанияға қарсы нәсілдік дискриминация бойынша бірнеше сот процесіне әкелді. 1972 жылы Сиэтл қаласының мэрі Уэс Ульман Сиэтл өрт сөндіру қызметінің бұрынғы бастығы Гордон Викериді City Light басшысы етіп тағайындады. Викери сол кезде мэрліке үміткер болу мүмкіндігін қарастырып жатқан еді, ал оның тағайындалуы Ульманның онымен одақ құру және болашақта сайлауда қарсыластың пайда болуын болдырмау үшін саяси есептелген қадамы болды. Басшы ретінде Викериге City Light бюджетін жалақыны кесу және жұмыс қарқынын арттыру арқылы азайту міндеті жүктелді, бұл шаралар қызметкерлердің арасында кеңінен наразылық тудырды. Сонымен қатар, Викери болашақ сайлауларда өзін прогрессивті саясаткер ретінде көрсету үшін әйелдерге арналған табысты оң іс-қимыл бағдарламасын жасауды жоспарлады. 1973 жылы Викери жүзеге асырған саясат өзгерістері электршілер мен кеңсе қызметкерлерін 1974 жылдың сәуірінде 11 күндік жұмыс тоқтатуға итермеледі. 1975 жылы IBEW 77 жергілікті ұйымының өкілдігімен электршілердің 98 күндік ереуілі штат тарихындағы мемлекеттік қызметкерлердің ең ұзақ ереуіліне айналды. Ереуіл кезінде басшылар мен менеджерлер араласып, жүйені жұмыс істейтін күйде ұстап тұрды, бірақ күрделі техникалық жұмыстар мен жаңа қосылымдар тоқтатылды. City Light тоқтатылмағандықтан және 77 жергілікті ұйымы кеңірек кәсіподақтардың қолдауын ала алмағандықтан, электршілер нашар жұмыс жағдайларымен келісімге келуге мәжбүр болды. 1973 жылы City Light социалистік феминист белсендісі Клара Фрейзерді оқыту және білім беру координаторы ретінде жұмысқа алды, оның міндеті әйелдерді электр саласына интеграциялау үшін оң іс-қимыл бағдарламасын қайта құру болды. Фрейзер барлық әйелдерге арналған электр саласындағы стажерлер (ETT) бағдарламасын құрды, онда әйелдерге екі апталық теориялық және тәжірибелік оқу берілді, сондай-ақ IBEW 77 жергілікті ұйымының мүшелігіне және өздерінің келіссөздер тобына қатысуға рұқсат етілді. Фрейзер феминистік қауымдастықтарымен байланыстарын пайдаланып, бағдарламаға әйелдерді тартты, нәтижесінде 10 орынға 300-ден астам өтініш түсті. Алайда, оқу басталғаннан бір апта өткен соң тоқтатылып, стажерлер келесі аптада далалық жұмыстарға баруға шақырылды. Фрейзер 1975 жылдың шілдесінде жұмыстан босатылды. ETT бағдарламасы 1975 жылдың қыркүйегінде ресми түрде тоқтатылып, он стажердің сегізі жұмыстан босатылды. Викери мен City Light басшылығының бұл әрекеттері Фрейзердің 1974 жылғы жұмыс тоқтатуға қатысқаны үшін кек алу ретінде кеңінен қарастырылды. Оқу тоқтатылғаннан кейін әйелдер ETT-нің тоғызы Сиэтл қаласының Әйелдер құқықтары жөніндегі кеңсесіне дискриминациялық шағым түсірді, олар ерлерге берілгендей оқыту мен жалақыдан бас тартылғанын және жұмыстан босатылу фактісі де шағымға қосылды. 1976 жылдың шілдесінде сот City Light компаниясын жұмыстан босатылған сегіз әйелдің алтауын қайта жұмысқа алуға, оларға өтемақы төлеуге және оларды оқу бағдарламаларына қабылдауға міндеттеді. Жұмыстан босатылғаннан кейін Фрейзер Сиэтл City Light компаниясына қарсы сотқа арыз беріп, жынысы мен саяси идеологиясы негізінде дискриминацияға ұшырағанын мәлімдеді. Жеті жылдық сот процесінен кейін сот Фрейзердің пайдасына шешім шығарып, оны қайтадан жұмысқа алуға және өтемақы төлеуге бұйырды. 1983 жылы City Light-те тең құқықтар үшін қызметкерлер комитеті (CERCL) жұмыс орнында дискриминация мен масқаралаумен күресу үшін әйелдер мен түрлі терілі қызметкерлердің тобымен құрылды. CERCL мүшелігі 1980-жылдардың барысында тез өсті және Сиэтлдің Адам құқықтары жөніндегі департаментіне бұрын назарсыз қалған дискриминациялық жағдайларды тергеуге қысым жасады.
Көркемөнер бағдарламасы
Сиэтл Сити Лайт 1970 жылдары Сиэтл өнер комиссиясының мүшесі Жакетта Бланшетт Фрименнің ұсыныстарынан кейін, өз шаңырақтарының қақпақтарына сәндік дизайндар тапсыра бастады. Сиэтл қаласының орталық бөлігінің рельефтік карталары бар 19 шаңырақ қақпағын қала қызметкері Энн Найт жобалап, 1977 жылдың сәуірінен бастап бағыт табуға көмектесу үшін орнатты. Найттың қақпақтары жергілікті маңызды орындарды көрсету үшін көтеріңкі символдарды пайдаланады, соның ішінде қазір бұзылған Kingdome нысаны да бар, олар сыртқы шеңбердегі басқа шаңырақтардағы түйіндемелермен белгіленген. Сондай-ақ, қалалық тұлғалардың портреттері, тлингит стиліндегі кит және Солтүстік-Батыс гүлдері де тапсырыс бойынша жасалды. 2012 жылы Сиэтл қаласында 115 шаңырақ қақпағы декоративтік дизайнмен жасалған. 2012 жылы Сиэтл Сити Лайттың үнемдеу бағдарламасы Адам Франкты Сиэтл қаласының гидроэлектрлік энергия көздерін көрсететін ірі масштабты инсталляция жасау үшін шақырды. Бұл жарық жұмысы Сиэтлдің гидроэлектрлік энергиясын өндіруі мен электр энергиясын пайдалануының тікелей картасы болды.