Кіріспе
Ағымдарды есептейтін тізбек талдауы. Желілік талдау (немесе желілік ток әдісі) – жазық тізбектерге арналған тізбек талдау әдісі. Жазық тізбектер – бір-бірін қиып өтетін сымдарсыз, жазық бетке салынатын тізбектер. «Циклдік талдау» деп аталатын (тиісті желілік айнымалылары – циклдық токтар) көбірек қолданылатын әдіс, кез келген тізбекке – жазыққа да, жазық емес тізбектерге де қолданылуы мүмкін. Желілік талдау және циклдік талдау екеуі де Керхгофтың кернеу заңынан жүйелі түрде пайдаланып, тізбекке шешім болған жағдайда, шешімі кепілдендірілген теңдеулер жиынтығына жетеді. Желілік талдау, әдетте, циклдік талдаумен салыстырғанда, тізбек жазық болғанда қолдануға ыңғайлырақ.
Mesh analysis (or the mesh current method) is a circuit analysis method for planar circuits. Planar circuits are circuits that can be drawn on a plane surface with no wires crossing each other. A more general technique, called loop analysis (with the corresponding network variables called loop currents) can be applied to any circuit, planar or not. Mesh analysis and loop analysis both make systematic use of Kirchhoff’s voltage law to arrive at a set of equations guaranteed to be solvable if the circuit has a solution. Mesh analysis is usually easier to use when the circuit is planar, compared to loop analysis.
Тор ағыны және негізгі торлар
Желілік талдау негізгі желілерде (немесе тәуелсіз желілерде) кездейсоқ желілік токтарды тағайындау арқылы жұмыс істейді. Негізгі желі – басқа циклдарды қамтымайтын контур. 1-суретте негізгі желілер 1, 2 және 3 деп белгіленген. Желілік ток – бұл негізгі желі бойымен айналатын ток, ал теңдеулер осы токтар арқылы шешіледі. Желілік ток физикалық түрде ағатын токқа сәйкес келмеуі мүмкін, бірақ физикалық токтарды одан анықтау оңай. Егер желілік циклдің ішінде кернеу көзі болса, онда кернеудің түсуіне немесе кернеудің өсуіне қарай, көздегі кернеу қосылады немесе алынып тасталады. Екі желі арасында орналаспаған ток көзі үшін (мысалы, жоғарыдағы схемадағы 1-ші негізгі желідегі ток көзі), желілік ток, желілік ток пен ток көзінің бағыты бірдей болса оң, ал қарама-қарсы болса теріс мәнге ие болады. Төменде жоғарыдағы схема берілген, онда схемадағы барлық токтарды есептеу үшін қажетті теңдеулер көрсетілген. Теңдеулер анықталғаннан кейін, сызықтық теңдеулер жүйесін сызықтық теңдеулерді шешудің кез келген әдісін қолдану арқылы шешуге болады.
Ерекше жағдайлар
Торлы тоқтарда екі ерекше жағдай бар: суперторды қамтитын тоқтар және тәуелді көздерді қамтитын тоқтар.
Супержелтожел
Супержелкен пайда болады, егер ток көзі екі негізгі желінің арасында орналасса. Алдымен схема ток көзі жоқ деп қарастырылады. Бұл екі желілік токтарды қамтитын бір теңдеуге әкеледі. Осы теңдеу құрылғаннан кейін, екі желілік токтарды ток көзімен байланыстыратын тағы бір теңдеу қажет болады. Бұл теңдеуде ток көзі желілік тоқтардың біреуінен екіншісін қысқанға тең болады. Келесі мысал супержелкенді қолданудың қарапайым жолын көрсетеді.
Тәуелді көздер
Тәуелді көз – тізбектегі басқа элементтің кернеуіне немесе тогына тәуелді ток көзі немесе кернеу көзі. Егер тәуелді көз негізгі контурдың ішінде орналасса, оны тәуелсіз көздей қарау керек. Контур теңдеуі құрылғаннан кейін, тәуелді көз теңдеуі қажет болады. Бұл теңдеу әдетте шектеу теңдеуі деп аталады. Бұл теңдеу тәуелді көздің айнымалысын тізбектегі оған тәуелді кернеу немесе токпен байланыстырады. Төменде тәуелді көздің қарапайым мысалы келтірілген.