Кіріспе

Мыс жоғалтуы – трансформатор орамдарының немесе басқа электр құрылғыларының өткізгіштеріндегі электр тогының нәтижесінде пайда болатын жылуға берілетін жиі қолданылатын термин. Мыс жоғалтуы – энергияның қажетсіз жоғалтуы болып табылады, сондай-ақ жақын компоненттердегі индукциялық тоқтардан туындайтын өзектік жоғалтулар да осыған жатады. Бұл термин орамалар мыстан жасалған болса да, немесе алюминий сияқты басқа өткізгіштен жасалған болса да қолданылады. Сондықтан, орама жоғалтуы термині көбінесе артық деп есептеледі. Электр энергиясын жеткізуде жүктеме жоғалтуы термині генератор мен тұтынушы арасындағы жоғалған электр энергиясының мөлшерін, жүктеме қуатына байланысты (оның квадратына пропорционалды) сипаттау үшін қолданылады, ал жүктемесіз жоғалтудан өзгеше.

Есептеулер

Мыс шығыны Джоуль қыздыруынан туындайды, сондықтан Джоульдің бірінші заңына сілтеме жасай отырып, "I квадраты R шығыны" деп те аталады. Бұл заңға сәйкес, әр секундта жоғалған энергия, яғни қуат, орамдар арқылы өтетін токтың квадратына және өткізгіштердің электр кедергісіне пропорционалды түрде артады. Мұндағы I – өткізгіште ағатын ток, ал R – өткізгіштің кедергісі. I ампермен және R оммен өлшенгенде, есептелген қуат шығыны ватттармен беріледі. Джоуль қыздыруының пайдалы коэффициенті 1,0-ға тең, яғни әрбір 1 ватт электр қуаты 1 джоуль жылуға айналады. Сондықтан, мыс шығынынан жоғалған энергия:

мұндағы t – ток сақталатын уақыт, секундтармен өлшенген.

Жиіліктің әсері

Төмен жиілікті қолданбаларда қуат жоғалтуын төмен кедергілі металдардан жасалған, үлкен көлденең қимасы бар өткізгіштерді қолдану арқылы азайтуға болады. Жоғары жиілікті токтарда жақындық және тері эффектілері токтын өткізгіш бойымен біркелкі таралуына кедергі келтіреді, оның тиімді кедергісін арттырып, жоғалтуды есептеуді күрделендіреді. Лиц сымы – токтың біркелкі таралуын қамтамасыз ету үшін жасалған сым түрі, осы арқылы Джоуль қыздыруын азайтады.

Мыс жоғалтуды азайту

Басқа шаралармен қатар, стандартты өндірістік индукциялық мотордың электр энергиясының тиімділігін статор орауларындағы электр шығындарын азайту арқылы жақсартуға болады (мысалы, өткізгіштің көлденең қимасының ауданын ұлғайту, орау техникасын жақсарту және мыс сияқты электр өткізгіштігі жоғары материалдарды қолдану). Электр қуатын беруде кернеуді арттыру арқылы ток азайтылып, қуат шығыны төмендетіледі.