Кіріспе
Пенсильвания штатындағы тау, АҚШ. Ниттани тауы – АҚШ-тың Пенсильвания штатының Центр округіндегі ең маңызды географиялық нысан. Бұл тау емес, ол Ниттани аңғары мен Пеннс аңғарының арасын бөліп тұратын, арасында Қант аңғары орналасқан жотаның бір бөлігі. USGS топографиялық карталарында Ниттани тауы көбінесе тау деп есептелмейді және батыстағы Биг-Маунтин мен шығыстағы Биг-Кетл-Маунтиннің төменгі жотасы ретінде көрсетіледі, олардың екеуі оңтүстік бөлігінде бірігіп, жалғыз жота құрайды. Бұл атау жүйесі әрқашан бірдей геологиялық құрылымға қатысты қолданылмайды, сонымен қатар Қант аңғарының үстінде де қысқа Ниттани тауының жотасы көрсетілген. Пенсильвания мемлекеттік университеті Ниттани тауының етегінде орналасқан; университет командаларының және Ниттани арыстаны талисманының аты осы таудан алынған, сондай-ақ Ниттани тауының бастауыш мектебі мен Ниттани тауының орта мектебі де осы таудың атымен аталады.
Mount Nittany is the common name for Nittany Mountain, a prominent geographic feature in Centre County, Pennsylvania, United States. The mount is not a mountain but is part of a ridge that separates Nittany Valley from Penns Valley, with the enclosed Sugar Valley between them. On USGS topographic maps, Nittany Mount is generally too small to be considered a mountain and is shown as the lower ridge line that runs below Big Mountain on the west and Big Kettle Mountain on the east side, coming together to form a single ridge line at the southern terminus. This nomenclature is not always consistently applied to the same geologic formation, and there is a shorter Nittany Mountain ridge shown above the Sugar Valley as well. Penn State University lies at the foot of Mount Nittany; the athletic teams and the mascot of the school, the Nittany Lion, are named for the mountain, as are Mount Nittany Elementary and Mount Nittany Middle School.
Этимология
"Ниттани" сөзі алгонкин тіліндегі "Nit A Nee" сөзінен туындаған, ол "бір тау" деген мағынаны білдіреді. Пенсильвания штатының халық ауыз әңгімелерінде, Нит А Ни – Нит-А-Ни тауының пайда болуына себепкер болған жергілікті американдық қыздың есімі. Бұл аймақтың түпкі тұрғындары тауды сипаттау үшін "Нит А Ни" сөзін қолданған, ал 18 ғасырда аймаққа қоныс аударған алғашқы еуропалықтар оны "Ниттани" деп кеңінен таныған. "Ниттани" сөзі Пенсильвания мемлекеттік университеті құрылғанға дейін-ақ қолданыста болды. Кейбір дереккөздерде "Nit A Nee" сөзі "желге қарсы тосқауыл" деген мағынаны да білдіреді деп айтылады.
Тарих
1945 жылы Ниттани тауының жер иелері тауды сатуға дайындалып жатыр, көбінесе ағаш өңдеу құқықтарын сату мақсатында. Бұл туралы естіген «Арыстанның аяғы» ағалар клубының түлектері тауды сатып алу құқығын сатып алды. «Арыстанның аяғы» клубының түлектері тауды сатып алуға қажетті қаражатты жинауға 1946 жылдың мамырына дейін уақыт жұмсады. 1981 жылы «Арыстанның аяғы» клубы Ниттани тауының сақтау қоры (Mount Nittany Conservancy) ұйымын құрды, оның мақсаты «Арыстанның аяғы» клубы мүшелері жинаған қаражатқа қоса, жалпы халықтан да қаржы жинау болды. Құрылғаннан бері Ниттани тауының сақтау қоры Ниттани тауындағы жүздеген гектар жерді сатып алды. 2013 жылы Том Шейклидің «Ниттани тауын сақтау: белсенді экология» атты кітабы жарық көрді, онда тау мен аймақтың тарихы және жергілікті сақтау жұмыстары туралы мәліметтер қамтылған.
Геология
Ниттани тауы Аппалачи тауларының Ридж және Долина аймағының бір бөлігі болып табылады. Жақын орналасқан Bald Eagle, Tussey және Shriner таулары да осы тұнбалы құрылымның бөлігі, олар ең жасынан ең көнесіне дейін Tuscarora Formation кварцитінен, Juniata Formation тақта тасынан және Bald Eagle Formation құмтасынан тұрады. Бұл қабаттар Аппалачи тау жасалу кезінде бүгілген. Ниттани тауы – антиклиналды Ниттани аркасының синклинальды шұңқырының бөлігі, ол бастапқыда үлкен тауды құрады, бірақ кейін эрозияға ұшырап, қазіргі Ниттани аңғарынан биік тұрған. Қазіргі Ниттани және Биг-Маунтин жоталары бұл ежелгі таудың бастапқыдағы аңғарында орналасқан. Ниттани жотасының үстіңгі бөлігі эрозияға төзімді Bald Eagle құмтасымен жабылған. Көбірек тозуға төзімді Tuscarora кварцитінің қалыптасулары сол синклиннің солтүстік жағындағы жоғарғы жоталарда көрінеді: Биг-Маунтиннен "Риансарес тауына" және Биг-Кеттл тауынан "Шарап басына" дейін. Оңай эрозияланатын Juniata тақта тасы төменгі және жоғарғы жоталар арасындағы шұңқырды құрайды, ал осы аймақтан ағатын сулар Ниттани жотасының бойында шағын шатқалдар жасаған. Осы үш тау жынысы қабаты көршілес жоталарда да кездеседі. Тұнба қабаттардың астында доломит пен әктас қалыптасқан. Ниттани тауының үстіндегі Bald Eagle құмтасы төмендегі әктастың эрозиялануын, айналасындағы әктас аңғарларымен салыстырғанда тежейді.