Кіріспе

Нью-Йорк штатындағы қала, АҚШ
Нью-Йорктегі қала

Хайд-Парк – АҚШ-тың Нью-Йорк штатындағы Дачесс округіне қарасты қала. Ол Покипсиден солтүстікке қарай Гадсон өзенінің жанында орналасқан. Қаланың ішінде Хайд-Парк, Ист-Парк, Штаттсбург және Хавиленд кішкентай елді мекендері бар. Хайд-Парк – Америка Құрама Штаттарының 32-ші президенті Франклин Д. Рузвельттің туған жері ретінде танымал. Оның сол жердегі үйі, қазір Франклин Д. Рузвельт ұлттық тарихи орны, сондай-ақ Элеонора Рузвельт, Исаак Рузвельт және Фредерик Уильям Вандербильт үйлері, ал Хавиленд орта мектебі (бұрынғы Франклин Д. Рузвельт орта мектебі) АҚШ тарихи орындарының ұлттық тізіліміне енгізілген. Хайд-Паркте Америка Кулинарлық Институтының бас кампусы, төрт жылдық аспаздық және нан-кәпте жасау колледжі, сонымен қатар АҚШ-тағы алғашқы президенттік кітапханасы – Франклин Д. Рузвельт Президенттік кітапханасы мен мұражайы орналасқан. 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша Хайд-Парктің халқы 21 021 адамды құрады. АҚШ 9-шы тас жолы Гадсон өзенінің жанындағы қаладан өтеді.

Тарих

Еуропалықтардың бұл аймаққа қоныстануы ресми түрде 1742 жылы басталды, бірақ 1710 жылға дейін созылған болуы мүмкін. 1810 жылы ауданның атауы "Хайд Парк" деп өзгертілді. Бұрын ол Fauconnier патентінің бір бөлігі болған және қаланың алғашқы қоныстанушысы Якоб Стаутенбургтың есімімен "Стаутенбург" деп аталды. Қаланың бір бөлігі 1697 жылғы Ұлы Тоғыз серіктес патентінен құралған. Доктор Джон Бард 1702-1708 жылдары Нью-Йорктің губернаторы және Лорд Корнбери болған Эдвард Хайдтың құрметіне өз иелігін "Хайд Парк" деп атады. 1697 жылы Хайд өзінің тоғыз жақын досына "Албанидің оңтүстігінде" үлкен жер телімін Ұлы Тоғыз серіктес патенті арқылы берді, ол ақырында Хайд Парктің көп бөлігін құрады. 1804 жылы Миллер есімді мейрамхана иесі жаңа қонақтарды іздеп, мейрамхананы "Хайд Парк мейрамханасы" деп атады, бұл доктор Бардты қынжырландырды. Одан кейін ол өз мейрамханасында пошта бөлімі ашуға өтініш берді, бұл мейрамхана иелері арасында кең таралған еді. Өтініш қабылданды және "Хайд Парк пошта бөлімі" ашылды. 1812 жылы бұл елді мекен Стаутенбург емес, Хайд Парк деп танылды. Хайд Парк 1821 жылға дейін Нью-Йорк штатының Клинтон қаласының бір бөлігі болды, содан кейін жеке қала ретінде құрылды. Хадсон өзені бойындағы Крам-Элбоу-Крик сағасында орналасқан Хайд Парк теміржол стансасын қала тұрғындары, соның ішінде Рузвельттер де пайдаланды. Қалаға Фредерик Уильям Вандербильттің көктемгі және күзгі сарайы кіреді, қазір ол Вандербильт сарайы ұлттық тарихи ескерткіші ретінде сақталады.

Рузвельт отбасы

Хайд-парк – 1933 жылдан 1945 жылы қайтыс болғанға дейін АҚШ президенті болған Франклин Д. Рузвельттің (1882–1945) туған қаласы. Оның Спрингвуд иелігі Ұлттық парк қызметі күтіп ұстайтын Франклин Д. Рузвельт үйі ұлттық тарихи орны болып табылады. Осы жерде оның президенттік кітапханасы мен мұражайы да орналасқан. Франклин Д. Рузвельт және Элеонора Рузвельт екеуі де "Спрингвуд" роза бағында жерленген. Президент Рузвельттің әкесі, Джеймс Рузвельт аға, Хайд-парк қаласының қадағалаушысы қызметін атқарды.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, Хайд-Парк қаласының жалпы ауданы – , оның ішінде жер және , немесе 8,02% - су құрайды. Гудзон өзені батыс қала шекарасын белгілейді, ол Ольстер округімен шекара. Хайд-Парк оңтүстіктен Поукипси, солтүстіктен Райнбек, шығыстан Клинтон және Плезант-Вэлли қалаларымен шектеседі.

Демография

2010 жылғы халық санағы бойынша қала халқының саны 21 571 адамды құрады. Нәсілдік құрамы: 87,1% ақ тұлға, 6,0% афроамерикалық, 0,2% американдық индейлер, 2,5% азиялық, 0,0% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,8% басқа нәсілдер, 2,4% екі немесе одан көп нәсілділер. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 5,6% құрады. 2000 жылғы АҚШ халық санағы бойынша қалада 20 851 адам, 7 395 шаңырақ және 5 220 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 7 704 тұрғын үй бірлігін құрады. Қаланың нәсілдік құрамы: 91,02% ақ тұлға, 4,25% афроамерикалық, 0,20% американдық индейлер, 1,39% азиялық, 0,08% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 1,19% басқа нәсілдер және 1,86% екі немесе одан көп нәсілділер. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 3,23% құрады. 7 395 шаңырақтың 34,0% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 56,7% бірге тұратын күйеу жұбайлар, 10,3% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 29,4% отбасы емес. Шаңырақтың 23,0% жеке тұлғалардан тұрады, ал 8,6% 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Шаңырақтың орташа мөлшері 2,63 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,10 адамды құрайды. Қаладағы халықтың жас бойынша таралуы: 18 жасқа дейінгілер 24,7%, 18-24 жас аралығындағылар 11,2%, 25-44 жас аралығындағылар 28,5%, 45-64 жас аралығындағылар 23,1%, 65 жастан асқандар 12,5%. Орташа жас 36 жас. Әр 100 әйелге 99,8 еркек келеді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 99,0 еркек келеді. Қаладағы шаңырақтың орташа табысы 50 870 доллар, ал отбасының орташа табысы 58 047 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 42 251 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 28 176 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы табысы 21 260 доллар. Отбасылардың 4,4% және халықтың 5,7% кедейлік шегінен төмен, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 5,3% және 65 жастан асқандардың 6,0% кедейлікте өмір сүреді. Хайд Парк 1830 жылдан бері халық санының өсуі:
Жыл 1830 1840 1850 1860 1870 1880 1890 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1980 1990 2000 2010 2020
Халық саны 2 554 2 364 2 425 2 749 2 695 2 873 2 821 2 806 3 019 2 880 3 388 4 056 6 136 12 681 16 910 20 768 21 230 20 851 21 571 21 021
АҚШ-тың онжылдық халық санағы.

Қауымдастықтар

Шығыс Парк – Хайд Парк ауылының шығысындағы шағын елді мекен. Гавиланд – қаланың оңтүстік бөлігіндегі қауымдастық. Хайд Парк – Хайд Парк кенті 9-шы бағдарламалық жолдың бойында, Гудзон өзеніне жақын орналасқан. Штаттсбург – қаланың солтүстік-батыс бөлігінде, Гудзон өзенінің жанындағы шағын елді мекен.

Білім

Қаланың көпшілігі (оның ішінде Хайд Парк шағын ауылы) Хайд Парк орталық мектеп округінің құрамында. Қаланың оңтүстік-шығысындағы кішкентай бөлігі Арлингтон орталық мектеп округіне, ал солтүстікке қарайғы кішкентай бөлігі Райнбек орталық мектеп округіне қарайды. Хайд Парк мектеп округінің толыққанды жоғары мектебі – Франклин Делано Рузвельт атындағы орта мектеп.

Актерлер

Джозеф Маззэлло, "Журасик паркі", "Тынық мұхиты", "Әлеуметтік желі" және "Богемиялық рапсодия" фильмдеріндегі рөлдерімен белгілі актер.

Танымал мәдениетте

1994 жылы Джек Николсонның қатысуымен түсірілген "Құрт" фильмінің бір бөлігі Хайд-парктегі Вандербильт Маншн Ұлттық тарихи ескерткішінде түсірілді. Хайд-парк Джеймс Мангольдтың 1995 жылғы "Ауыр" фильмінің кейбір түсірілімдеріне, оның ішінде Америка Кулинариялық институтына орын болды. 1997 жылы Marvel Comics-тің "Авангерлер" комиксінің (2-том, №4) бір санында Халк Хайд-паркке барады. 2007 жылы Хайд-парктегі Eveready Diner Гай Фиеридің "Дәмханалар, көліктегі дәмханалар және әдемі орындар" телешоуының 1-маусымының (6-эпизод) эфирінде көрсетілді. 2018 жылы түсірілген "Махаббат соқыр" фильмінде (Мэтью Бродерик пен Хлоя Севиньидің қатысуымен) Hyde Park Drive In пайдаланылды. 2019 жылы түсірілген "Қала маңы" фильмі (Брайан Деннехидің қатысуымен) Хайд-парктегі таңдалған жерлерде, оның ішінде Хайд-парк Роллер Магиясы мен Нананың Мұздығы және Грильде түсірілді.