Кіріспе

басқа да осы есіммен аталатын жерлер

Лаккаванна – АҚШ, Нью-Йорк штатының Эри округінде орналасқан қала, Батыс Нью-Йорк штатындағы Буффало қаласының оңтүстігінде жатыр. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 19 949 адамды құрайды. Бұл Нью-Йорктегі ең қарқынды дамып келе жатқан қалалардың бірі, 2010 жылдан 2020 жылға дейін халық саны 10%-ға өсті. Қала Буффало-Ниагара шарлауының қалалық аймағының құрамына кіреді. Лаккаванна қаласы Эри округінің батыс бөлігінде орналасқан. Қаланың аты қаланың қалыптасуына себеп болған болат зауытына ие болған Lackawanna Steel Company компаниясынан шыққан. 20 ғасырдың басында Лаккаванна болат зауыты әлемдегі ең ірі зауыттардың бірі болды. "Лаккаванна" сөзі болат компаниясының алғашқы орналасқан жеріне, Шығыс Пенсильваниядағы сол аттас өзен аңғарына сілтеме жасайды. Бұл жердің аты, өз кезегінде, ленапи тілінен келген болуы мүмкін: lèkaohane, яғни "құмды ағыс" немесе lechauhanne, [lɛxaohánɛk], яғни "өзендің салалары".

Тарих

Бастапқыда Буффало Крик резервациясының бір бөлігі болған бұл аймақ, 1842 жылы Сенека тайпасы оны сатқанға дейін қоныстануға ашық болған жоқ. 1851 жылы Сенека қаласы құрылды, ал 1852 жылы оның атауы Батыс Сенека деп өзгертілді. Қазір Лаккаванна деп белгілі болған аймақ сол кезде Батыс Сенека немесе Тасқалды төбе деп аталды. Лаккаванна 20-шы ғасырдың көп бөлігінде болат өндірісінің маңызды орталығы болды. 1899 жылы, Пенсильвания штатының Скрантон қаласында орналасқан Лаккаванна Болат компаниясы, Эри көлінің Батыс Сенека жағалауындағы барлық жерді сатып алды. Құрылыс 1900 жылы басталды және 1902 жылы Лаккаванна Болат компаниясы осы аймаққа көшірілді. Зауыт 1903 жылы жұмысын бастады. 1909 жылы аймақ тұрғындары Батыс Сенекадан бөлініп, Лаккаванна қаласын құруға дауыс берді. 1919 жылы болат жұмысшылары қайтадан кәсіподақ құрып, 1919 жылғы жалпыұлттық болат жұмысшыларының ереуіліне қосылды. Ереуілге көршілес компаниялардағы жұмысшылар да қатысып, компания күзетшілері екі митингке шыққан жұмысшыны өлтірді. Ереуіл 1920 жылдың жазына дейін, жалпыұлттық ереуіл аяқталғаннан кейін де жалғасты, бірақ кәсіподақ компаниядан мойындау ала алмады. Осы ереуілдің нәтижесінде Лаккаванна социалистік мэр Джон Г. Гиббонсты сайлады. 1941 жылы тағы бір зорлық-зомбылыққа толы ереуілден кейін, CIO Лаккаванна болат жұмысшыларымен келісімшартқа отыруға қол жеткізді. 21-ші ғасырда бұрынғы болат зауытының ластанған жерлерін басқа мақсаттарға пайдалануға бағытталған жұмыстар жүргізілуде. Бұл жерде әртүрлі арендаторлар бар, олардың кейбіреулері бұрынғы болат зауытынан қалған ғимараттарда, ал кейбіреулері жаңа ғимараттарда орналасқан. Оппозиция бұл ластанған жердің қауіпсіз емес екенін айтады және ондағы зиянды заттар қатерлі ісіктер мен басқа да денсаулық проблемаларына себеп болды деп мәлімдейді. АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің есептері әлі де даулы және толыққанды аяқталған жоқ. Жаңарту аясында 2007 жылы бұрынғы Bethlehem Steel жеріне жел турбиналары орнатылды. Бастапқы сегіз 2,5 мегаватттық турбиналар 9000 үйді қуатпен қамтамасыз етеді және тұрақты энергия көзі саналады. Buffalo Harbor South Entrance Light 2007 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. 2016 жылдың 9 қарашасында Bethlehem Steel кешенінің бұрынғы мырыш жабатын зауытында ірі өрт болды.

Темір жолдар

Делавэр, Лаккавана және Батыс темір жолы, бастапқыда Лаккавана және Батыс темір жолы деп аталған, 1851 жылдан 1960 жылға дейін қызмет етті. 1960 жылы ол Эри темір жолымен біріктіріліп, Эри Лаккаванна темір жолы құрылды. Бұл темір жол 1976 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін Conrail-ге қосылды.

Ерекше сот ісі

Лаккавана қаласы 1971 жылы Кеннеди Парк Тұрғын үйлер қауымдастығы мен Лаккавана қаласы арасындағы аудандық сот шешімінде айыпталушы болды. Бұл шешім қалалық биліктің (Лаккавана) қаланың көп бөлігі ақ нәсілділер тұратын аймағында арзан бағалы тұрғын үйлер салуға кедерес келтіруіне тыйым салды. Сот мұндай әрекетті нәсілдік дискриминация деп таныды.

Лаккавана алтысы

Лакавана алтысы (сондай-ақ Буффало алтысы) – Әл-Қаидаға "материалдық көмек" көрсеткені үшін сотталған йемендік америкалықтар тобы. Топ 2001 жылдың көктемінде Ауғанстан мен Пәкістанға сапар шегіп, террористік оқу лагерлеріне қатысқан деп айыпталды. Олар тек Пәкістанға діни білім алу мақсатымен келгендерін мәлімдеді. 2002 жылдың 13 қыркүйегінде ФБР Лакавана қаласында топ мүшелерін ұстады. Лакавана тобының бір мүшесі, Джабер Эльбанех, Ауғанстанға сапардан кейін АҚШ-қа оралмады. 2003 жылдың қыркүйегінде ФБР оны ұстауға көмектесетін ақпарат бергендерге 5 миллион доллар сыйақы жариялады. Йемен полициясы ұстағаннан кейін, ол 2002 жылы Йемен жағалауында француздық Limburg мұнай танкерін жарған оқиғаға қатысы бар деп танылды және Йемен түрмесіне сотталды. 2003 жылдың желтоқсанында топтың қалған мүшелері өз кінәларын мойындап, федералды түрмеде түрлі мерзімдерге сотталды. 2006 жылы Джабер Эльбанех Йемен түрмесінен қашып, сәтті қашқандар тобына қосылды. 2006 жылдың 3 ақпанында ол қашқан 23 адамның арасында болды, олардың 12-сі Әл-Қаида мүшелері еді. 2006 жылдың 23 ақпанында ФБР қашқандығын растап, Эльбанехті ФБР іздеп жатқан ең қауіпті террористтер тізіміне қойды. 2007 жылдың 20 мамырында Эльбанех Йемен билігіне өздігінен бағынды, түрме жазасы ұзартылмаса деген шартымен. Лакавана алтысының оқиғасы қаланың беделін түсірді, бірақ қала қалыпқа келіп келеді. 2009 жылдың шілдесінде хабарланғандай, билік 130 федералды және жергілікті терроризмге қарсы күрес тобының мүшелерін жібермес бұрын, күдіктілерді ұстау үшін федералды әскерлерді пайдалану туралы ұсыныстар болған. Сол кезде вице-президент Дик Чейни мен қорғаныс министрі Дональд Рамсфелд йемендік ер адамдарды жау ретінде тану және оларды әскери трибуналда соттау қажет деп санайтын. Президент Буш бұл ұсынысты қабылдамады, және ұстаулар ешқандай оқиғасыз өтті. 2000 жылғы халық санауы бойынша қалада 19 064 адам, 8 192 үй шаруашылығы және 4 775 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 8 951 тұрғын үй бірлігін құрады. Қаланың нәсілдік құрамы: 83,99% ақ, 9,50% афроамерикалық, 0,40% үндістер, 0,31% азиялықтар (йемендік арабтарды қоспағанда), 0,01% Тынық мұхиты аралдарынан келгендер, 2,30% басқа нәсілдер және 3,49% екі немесе одан көп нәсілділер. Кез келген нәсілді испандықтар мен латиноамерикандықтар халықтың 5,08% құрады. Лакаваннада йемендіктер де көптеп қоныстанған. 8 192 үй шаруашылығының 26,0% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 37,2% үйленген жұбайлар, 16,5% күйеуі жоқ әйелдер, ал 41,7% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 37,0% жеке адамдардан тұрады, ал 15,9% 65 жасқа толған жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,30 адам, ал отбасының орташа мөлшері 3,06 адамды құрады. Қала тұрғындарының жас ерекшеліктері: 24,5% 18 жасқа дейінгілер, 8,5% 18-24 жас аралығындағылар, 28,0% 25-44 жас аралығындағылар, 20,4% 45-64 жас аралығындағылар және 18,5% 65 жастан асқандар. Орташа жас 38 жас. Әр 100 әйелге 92,3 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 87,5 еркек шақ келді. Қаланың үй шаруашылығының орташа табысы 29 354 доллар, ал отбасының орташа табысы 39 237 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 32 063 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 22 794 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы табысы 16 727 долларға тең. Отбасылардың 13,1% және халықтың 16,7% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 27,4% және 65 жастан асқандардың 9,0% кедейлікте өмір сүреді.

Үкімет

Лаккаванна қаласының мэрлік кеңес басқару жүйесі бар. Қаланың төрт округінен әрқайсынан бір кеңес мүшесі сайланады, олар жеке округтер саналады. Мэр және кеңес төрағасы жалпы дауыс беру арқылы сайланады. Өрттен қорғау және полиция қызметтерін қалалық департаменттер қамтамасыз етеді. Қайырымдылық үйлері Бейкердің әлеуметтік бағдарламаларын жалғастыру үшін қайырымдамалар арқылы қаржылай қолдау көрсетеді. Жеңіс Базиликасы 2001 жылы 75 жылдығын тойлады. Католик шіркеуі 1987 жылы Бейкер әкесін "Құдайдың қызметшісі" деп атады, бұл оны әулие деп жариялау жолындағы алғашқы қадам болды. 1999 жылы Бейкер әкесінің денесі Holy Cross зиратынан көшіріліп, базиликаның ішіне қайта жерленді. Бұл оның канонизация процесінде ұсынылған қадам еді. 2011 жылдың 14 қаңтарында Папа Бенедикт XVI Қасиеттілердің ісі жөніндегі Конгрегацияның Бейкер әкесін "Құрметке лайық" деп жариялаған құжатын бекітті. Оның "игілікшілік елшісі" ретінде канонизациялау ісі Ватикан шенеуніктері тарапынан қаралып жатыр.

Қоғамдық

Лаккаванадағы балалар Лаккавана қалалық мектеп округінде білім алады. Кіріспе сыныптан бастап 1-сыныпқа дейінгі оқушылар Трумэн бастауыш мектебінде оқиды. Мартин жолы бастауыш мектебінде K–5 сыныптары бар. Бірлескен ғимаратта 6-сыныптан 8-сыныпқа дейін Лаккаванна орта мектебінің бөлімінде, ал 9-сыныптан 12-сыныпқа дейін Лаккаванна жоғары мектебінің бөлімінде оқытылады. Нью-Йорк штатының шартты мектебі Global Concepts Charter School балабақшадан 12-сыныпқа дейін білім береді. Мектеп екі жеке ғимараттан тұрады. K–8 ғимараты 1001 Ридж жолында орналасқан. Жоғары мектеп, 9–12 сыныптар, 30 Джонсон көшесінде орналасқан.

Жеке

Our Lady of Victory Elementary School, Рим-католик шіркеуіне қатысты жеке меншік мектеп, балабақшадан 8-сыныпқа дейін білім береді.