Кіріспе

Америкалық тобы
Денге қызбасы

Денге қызбасы – Лос-Анджелестен шыққан американдық топ, ол 1960 және 70 жылдардағы камбоджалық рок және поп музыкасын психоделикалық рок және басқа да әлемдік музыка стильдерімен үйлестіреді. Олардың ең соңғы альбомы "Тинг Монг" 2023 жылдың қыркүйегінде шықты.

Тарих

1990 жылдардың аяғында клавишашы Итан Холцман Камбоджаның психоделикалық рок музыкасын сол елде саяхаттағанда ашты. Кездейсоқ жағдайға байланысты, оның гитарист ағасы Зак Холцман (сол кезде Dieselhed тобында болған) дискі дүкенінде жұмыс істегенде дәл сол музыканы тауып алған. 2001 жылы ағайындылар Dengue Fever тобын құрды. Топ алғаш рет бассист Сенон Уильямсты (сонымен қатар 2009 жылға дейін Radar Bros. мүшесі), бұрынғы Бек саксофонымен/флейтамен ойнаған Дэвид Раллике және барабаншы Пол Смитты шақырды. Содан кейін топ Камбоджа әндерінің кхмер тіліндегі мәтінін орындай алатын әншіні іздеуді жөн көрді және Лонг-Бич қаласының Кішкентай Пном-Пен ауданында әншілерді сынақтан өткізді. Топ бұрын Камбоджада танымал әнші болған, бірақ кейін АҚШ-қа эмиграциялаған Чхом Нимолды таңдады. Олардың дебюттік альбомы 2003 жылы шықты. Альбом негізінен Холцман ағайындылары тапқан 1960-1970 жылдардағы камбоджалық рок әндерінен және сол стильдегі екі жаңа әннен тұрды. Нимол барлық мәтінді кхмер тілінде орындады. Топтың кейінгі альбомдары көбінесе түпнұсқа әндерден тұрады, олар алғаш Холцман ағайындылары ағылшын тілінде жазылып, содан кейін аударылған. Нимол әлі де көбінесе кхмер тілінде әндейді, бірақ кейде ағылшын тілінде де орындайды. Олардың екінші альбомы Escape from Dragon House 2005 жылы жарық көрді. Сол жылы топ Камбоджадағы Bon Om Thook су фестивалі кезінде гастрольдік сапармен болды, бұл сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. 2009 жылы продюсер Джон Пироцци түсірген "Меконг арқылы ұйқыда жүру" атты деректі фильмінде концерттік өнерпаздық, шебер музыканттармен ынтымақтастық және Чхом Нимолдың бес жылдан бері жеке концертте ойнағанын көрмеген камбоджалық жанкүйерлермен қайта байланысуы көрсетілген. Деректі фильмде 1960-1970 жылдардағы камбоджалық рок музыкасы әлі де сол елде өте танымал екені және жанкүйерлер көбінесе американдық топтың орындауындағы әндерді көруге қызығушылық танытқандығы айтылады. Джон Пироцци, сондай-ақ осы музыканың жанкүйері, кейін Dengue Fever тобының бірнеше мүшелерінің қатысуымен "Мен оны ұмыттым деп ойламаңыз" атты деректі фильмін жасады. 2008 жылы Real World Records АҚШ пен Канададан басқа барлық елдерде Venus On Earth альбомын шығарды. Жаңа лейблдің негізін қалаушы Питер Габриэль келісім туралы былай деді: "Бізде Dengue Fever тобы Real World Records лейблінде (АҚШ-тан басқа) шығады – бұл өте керемет! Оның артында камбоджалық кішкентай әнші және үлкен американдық жігіттер бар! Олар Калифорнияда тұрады, бірақ 60-шы жылдардағы камбоджалық поп музыкасын өздерінің негізгі шабыт көзі ретінде алды және оны өте әдемі орындайды. Бұл – жанды, құмарлықпен жазылған музыка". Альбом 2009 жылы Independent Music Awards сыйлығында үздік фьюжн альбомы атанды. 2011 жылы топ Cannibal Courtship альбомын шығарды, ол әлемдік музыка элементтерін камбоджалық ықпалдан тыс енгізгендігімен ерекшеленді. Олардың бесінші студиялық альбомы The Deepest Lake 2015 жылы жарық көрді және топтың дыбысын қыздар тобының поп, серф музыкасы, джаз, африкалық ырғақтар және басқа да стильдерге қарай кеңейткенімен, камбоджалық психоделикалық рок тамырларын сақтап қалғандығымен танылды. 2017 жылы Dengue Fever тобы Tinariwen тобының Америкадағы ең ұзақ гастрольдік сапарында қолдау көрсетті. 2018 жылы Dengue Fever Лорен Йидің Cambodian Rock Band театрлық қойылымына бірнеше әндерін қосты, бұл пьеса қызыл кхмерлер тарапынан қуғынға ұшыраған музыкант әкесі болған жас камбоджалық-американдық туралы айтады. Топтың сегіз жылдан кейінгі алғашқы жаңа альбомы Ting Mong 2023 жылдың қыркүйегінде жарық көрді.

Қайырымдылық

Денге қызуы Камбоджадағы түрлі қайырымдастық жобаларын қолдау үшін бірнеше қайырымдылық ұйымдарымен серіктестік орнатты. Мысалы, олар жабайы табиғатты және орманды қорғаумен айналысатын Wildlife Alliance ұйымымен ынтымақтастық етеді. 2010 жылы топ 1960-70 жылдардағы түпнұсқа камбоджалық рок әндерінен "Электрлік Камбоджа" альбомын жинады, одан түскен барлық қаражат Камбоджаның өмір сүру өнеріне – елдің жақындағы тарихи қиындықтары кезінде жоғалып кетуге шамасы келген дәстүрлі және халықтық камбоджа музыкасын сақтауға ұмтылатын ұйымға сыйланды. Сонымен қатар, топ Sweet Relief Musicians Fund ұйымы шығарған қайырымдылық жинақтары үшін әндерін сыйға тартты, бұл ұйым музыканттарға ауру, мүгедектік немесе жасқа байланысты туындаған мәселелерде қаржылық көмек көрсетеді.

Басқа ақпарат құралдарында қолдану

"Ethanopium" - эфиопиялық джаз музыканты Мулату Астатке әнінің кавер-нұсқасы. Ол Джим Джармуштың 2005 жылғы "Сынған гүлдер" фильмінің саундтрегіне қосылды. "One Thousand Tears of a Tarantula" әні Showtime телесериалының екінші маусымының финалының саундтрегіне, сондай-ақ үшінші маусымдағы сол бөлімнің қайта қарауына енді. Топтың Джони Митчеллдің "Both Sides Now" әнінің кхмер тіліндегі орындалуы Мэтт Диллонның 2002 жылы Камбоджада түсірілген "Адамдар қаласы" фильмінің саундтрегіне қосылды. "Seeing Hands" әні Ұлыбританияның "Dirty Sanchez" телесериалында қолданылды. "Дракон үйінен қашу" әні "True Blood" сериалының төртінші эпизодында пайда болды. "Sni Bong" әні "Welcome to Night Vale" сериалының 21-ші эпизодында пайда болды. "Жаңа жыл түнi" неміс телеарнасындағы bwin жарнамасында қолданылды.