Кіріспе
"Кім бақылаушыларды бақылайды" деген латын тіркесі – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыздар жолы: Келесі буын" сериалының үшінші маусымының төртінші эпизоды, барлығы 52-ші эпизод, алғаш рет 1989 жылғы 16 қазанда көрсетілді. 24-ші ғасырда өтетін сериалда Федерацияның "Энтерпрайз-Д" жұлдыз кемесінің экипажының оқиғалары баяндалады. Бұл эпизодта "Энтерпрайз" примитивті цивилизация Федерацияның бақылау тобын тауып алып, Жұлдыздық Флоттың қызметкерлерін құдайлар деп шешім қабылдағаннан туған зиянды жоюға тиіс. Эпизодтың атауы латын тіліндегі "Quis custodiet ipsos custodes?" сөйлемінің аудармасы болып табылады.
"Who Watches the Watchers" is the fourth episode of the third season of the American science fiction television series Star Trek: The Next Generation, the 52nd episode overall, first broadcast on October 16, 1989. Set in the 24th century, the series follows the adventures of the Starfleet crew of the Federation starship Enterprise D. In this episode, the Enterprise must undo the damage when a primitive civilization discovers a Federation observation team and concludes that the Starfleet personnel are gods. The episode title is a translation of the Latin phrase "Quis custodiet ipsos custodes?"
Сюжет
Федерацияның «Энтерпрайз» жұлдыз кемесі, капитан Жан-Люк Пикардтың басқаруымен, Минтака III планетасына толықтыру және Минтакан халқын – қола дәуірінің мәдени даму деңгейіне жуық прото-Вулкан нәсілін бақылау үшін пайдаланылатын Федерация бекітілісін жөндеу үшін келіп жетеді. Бекітіліс жартасқа салынған және таудың сыртқы түрінің голографиялық проекциясымен жасырылған. «Энтерпрайз» көмек көрсету кезінде проектор істен шығып, бекітіліс толық көрінеді. Лико, Минтакандық, оны көріп, жақындасуға тырысады, бірақ электр тогының соққысынан жардан құлап, қанағаттандырылмайтын жарақат алады. Бас дәрігер доктор Крашер көмек көрсетуге асығып, жарақаттарды оқиға орнында емдеу мүмкін емес екенін түсінеді және бірінші директиваны бұзуға қарамастан, оны емделу үшін «Энтерпрайзға» телепорттайды. Лико есін жинап, айналасында болып жатқандарды көреді және Пикардтың нұсқауларын тыңдайды. Доктор Крашер Ликоны емдеп, оны планетаға қайтармас бұрын оқиға туралы естелігін жоюға тырысады. Бірінші офицер Райкер өзі мен кеңесші Тройды антропологиялық топтың жоғалған мүшесі Палмерді іздеу және естеліктерді жою жұмыс істегенін тексеру үшін Минтакандықтарға ұқсатып киіндіруді ұсынады. Олар қорқынышпен бұл сәтсіздікке ұшырағанын біледі, өйткені Лико «Пикардтың» бейнесін еске түсіреді және басқа Минтакандықтарды Пикард олардың құдайы болуы керек деп сендіреді. Трой мен Райкер Пикард туралы мифті жоюға тырысады, аң аулау тобы Палмерді сүйреп әкелгенше. Трой кланға «Палмерге ұқсас» тағы бір адам үңгірлерге бара жатқанын айтып, алаңдатуды қамтамасыз етеді, ал Райкер Палмерді қадағалау үшін қалған қартты байлап қояды; ол және Палмер аймақтан қашып, «Энтерпрайзға» телепортталады. Минтакандықтар Тройды тұтқындап, Пикардты ынталандыру үшін оны өлтіруді қарастырады, Пикард негізгі директиваны бұзбай жағдайды түзету үшін шаралар қабылдауы керек. Ол Трой ұсталған ауылдың басшысы Нюрияны «Энтерпрайзға» телепорттап, өзі мен экипаждың өлімге ұшырауы мүмкін екенін көрсетеді, тіпті оны эскапарда экипаж мүшесінің өліміне куә болуға мәжбүр етеді. Пикард Нюриямен бірге күн нөсер жауып тұрғанда жер бетіне қайта оралады, Лико бұл Пикардтың ашуын білдіреді деп санайды. Нюрия Ликомен ақылдасуға тырысады, бірақ ол Пикардтың өлімге ұшырағанын дәлелдеуді талап етеді және оған садақпен нысана алады. Пикард, егер ол Пикардтың өлімі ғана дәлел болатын болса, Лико оны ату керек дейді. Лико атып жібереді, бірақ қызы оны итеріп жібереді, сондықтан ол Пикардты тек жаралайды; оның құлап, қан кетуін көріп, Лико мен басқалар Пикардтың құдай емес екенін түсінеді. Пикард пен Трой «Энтерпрайзға» оралады, ал оны емдегеннен кейін Пикард соңғы рет жер бетіне қайта оралып, Минтакандықтарға Федерация бекітілісін алып тастап, оларға өздерінің жолымен дамуға мүмкіндік беретінін түсіндіреді. Пикард кетер алдында Нюрия оған Минтакан гобеленін сыйға береді.
Қабылдау
А.В. клубы бұл эпизодқа А бағасын берді. 2017 жылы Den of Geek "Кім бақылаушыларды бақылайды" ("Жұлдызды жол: Келесі буын") сериалының 25 ұсынылған эпизодының бірі деп атады. 2019 жылы олар бұл эпизодты қайта-қайта қарауға лайықты бес эпизодтың бірі деп, сондай-ақ капитан Пикардқа (Патрик Стюарт ойнады) ерекше назар аударғанын айтты. WIRED журналы 2012 жылғы шолуында "Кім бақылаушыларды бақылайды" эпизодын "Жұлдызды жол: Келесі буын" сериалының ең жақсыларының бірі деп бағалады, оны ғылыми-фантастикалық оптимизмнің үлгісі деп сипаттады. 2019 жылы Den of Geek бұл эпизодты "Star Trek: Picard" сериалын түсіну үшін қайта қарауды ұсынды. 2021 жылы Nerdist бұл эпизодты алғашқы байланыс жасалған ең үздік он "Жұлдызды жол" эпизодының бірі деп атады, "Enterprise D" экипажының бірінші директивамен күресіп, преварп Минтаканмен кездесуге қатысқандағы қиындықтарын жоғары бағалады.
Шығарылымдар
1995 жылдың 21 наурызында "Аман қалғандар" және "Кім күзетшілерді қадағалайды" фильмдері АҚШ-та LaserDisc форматында жарық көрді. Жапонияда оның LaserDisc релизі 1996 жылдың 5 шілдесінде CIC Video компаниясының Log жарты маусымдық жинағының 5: Үшінші маусымның 1-бөлігінде шықты. Бұл жинақ 12 дюймдік екі жақты оптикалық дисктерде "Көзқарас мәселесі" эпизодына дейінгі бөлімдерді қамтиды. Жеті дискте 3-ші маусымның 26 эпизоды Dolby Digital 5.1 дыбыс жолымен жазылған.