Кіріспе

Америкалық ғылыми-фантастикалық телесериал

Star Trek: Enterprise, алғашқы екі маусымында жай ғана Enterprise деп аталған, Рик Берман мен Бреннон Брага жазған американдық ғылыми-фантастикалық телесериал. Ол алғаш рет 2001 жылдың 26 қыркүйегінен 2005 жылдың 13 мамырына дейін United Paramount Network (UPN) арнасында көрсетілді. Star Trek франшизасының алтыншы туындысы, ол Star Trek: The Original Series-тің алғашағы болып табылады. Оқиғалар 22 ғасырда, "Түпнұсқа серия" оқиғаларынан жүз жыл бұрын өтеді. Сериал Жердің бірінші жылдамдықпен саяхаттауға қабілетті, бесінші жылдамдықпен қозғалатын Enterprise кемесінің галактиканы зерттеуін және түрлі шетелдік түрлермен кездесуін көрсетеді. Star Trek: Deep Space Nine аяқталып, Star Trek: Voyager аяқталуға жақын болған кезде Paramount Брага мен Берманнан франшизаны жалғастыру үшін жаңа сериал жасауды сұрады. Олар оны Deep Space Nine және Voyager сияқты 24-ші ғасырда емес, ертерек уақытта орналастыруға шешім қабылдады, бұл оларға Star Trek әлемінің жаңа бөліктерін зерттеуге мүмкіндік берді. Негізгі, шынайы, кейіпкерлерге баса назар аударуды қалаған Берман мен Брага үш негізгі кейіпкерге назар аударды: капитан Джонатан Арчер (Скот Бакула ойнады), командир Трип Такер (Коннор Триннер) және субкомандир Т'Поль (Жолен Блалок). Сериал бірнеше жағынан Star Trek дәстүрінен өзгеше болды. Star Trek префиксін алып тастаумен қатар, Enterprise поп-музыкаға негізделген "Жүректің сенімі" (Рассел Уотсон орындаған) әнін тақырып ретінде пайдаланды. Сериал Лос-Анджелестегі Paramount студиясында түсірілді, 1970 жылдардың соңында тоқтатылған Star Trek: Phase II-ге арналған сахналардың орнында. Алғашқы екі маусымда адамзаттың вулкандықтармен алғашқы қарым-қатынасы, клингондықтар мен андориандықтармен кездесу сияқты тақырыптарды зерттейтін жеке эпизодтар болды. UPN кең аудиторияны тарту үшін Enterprise-дың үшінші маусымына өзгерістер енгізуді талап етті. Сериал Star Trek: Enterprise деп қайта аталды және әрекетке толы сюжеттерге және біртұтас, сериялық оқиғаға назар аудару үшін өзгертілді: экипаждың Жерді жаңадан пайда болған шетелдік түр, Ксиндиден құтқару миссиясы. 2005 жылы UPN төртінші маусымнан кейін сериалды тоқтатты, бірақ жанкүйерлер оны жалғастыру үшін науқан ұйымдастырды. Бұл 18 жыл ішінде жаңа Star Trek телесериалдарының эпизодтары шықпаған алғашқы жағдай болды, бұл 2017 жылы Star Trek: Discovery-дің шығуына дейін созылған үзілістің басталуы болды. Discovery, Star Trek: The Original Series-тің тағы бір алғашағы және Enterprise-дың хронологиялық жалғасы.

Жалпы

"Жұлдызды жол: Энтерпрайз" бірінші "Энтерпрайз" кемесі экипажының оқиғаларын баяндайды, белгісі NX 01. Олар Жұлдыздық Флоттың алғашқы терең ғарыш зерттеушілері. Бұл айырмашылық кейін "Азапталу" және "Араласу" атты екі бөлімді эпизодта түсіндірілді. Берман мен Брага бұл өзгерісті макияж саласындағы жетістіктермен байланыстырды және үздіксіздіктегі мұндай қарама-қайшылықтарды болдырмау мүмкін емес деп санайды. Клингондардың сыртқы келбетінің өзгеруі "Азапталу" және "Араласу" екі бөліміндегі генетикалық тәжірибелер нәтижесінде пайда болған жұқпалы ауруға байланысты деп хабарланды. "Энтерпрайз" сериясындағы электроника бұрынғы (болашақ) серияларға қарағанда ықшамдау болды, себебі нақты технологияның дамуы "The Original Series" және "Voyager" серияларындағы құрылғыларды уақытқа сай келмейтіндей үлкен етіп көрсетті. Сериалдың бірінші маусымы үш негізгі кейіпкерге ерекше назар бөлді: Джонатан Арчер, Т'Поль және Трип Таккер. Басқа басты кейіпкерлер "Қымбат доктор" және "Күрес немесе қашу" сияқты жеке эпизодтарда маңызды рөлдер атқарды.

Уақытша суық соғыс

Футуристикалық уақытша суық соғыс элементінің қосылуы Рик Берман үшін "сырға ишара" болды, ол серияға "X-Files" сияқты атмосфераны қосуды көздеді. Берман соғыстың толық тарихы бірнеше жыл бойы ашылатынын шешті, бірақ кейін оны "қысымға алу" деп сипаттады. Сериалдың басында Брага кейіпкердің кім болатынына қатысты ешқандай жоспарлары болмағанын айтты. Сериал аяқталғаннан кейін он жыл өткен соң Брага Болашақ жігіттің Арчердің өзінің уақыт желісін манипуляциялауы екенін мәлімдеді; ол және Берман бұрын кейіпкердің ромулалық болатынын айтқан болатын. "Салқын майдан" эпизодында таныстырылған экипаж мүшесі Дэниелс (Мэтт Уинстон) 900 жылдан кейін келген, Сулибандарды қамтитын күштерге қарсы күрескен оперативті агент екені анықталды. Арчер "Шоктау" эпизодында "Энтерпрайзды" кен өндіруші колонияның жойылғаны үшін айыптаған күштердің манипуляциясына ұшырағанын білді. Үшінші маусымда уақытша суық соғыстың күшеюі Ксиндилерді таныстырып, олардың Жерге жасаған шабуылының салдарына тоқталды. Дэниелс "Азати Прайм" эпизодында болашаққа жасаған саяхаты барысында Арчердің тарихтағы маңыздылығын түсіндірді, ол Сфера құрушылармен – Арчердің заманында Ксиндилерді Жерге шабуыл жасауға итермелеген жандармен соңғы шайқасқа куә болды. Уақытша суық соғыстың соңғы кезеңінде Дэниелс "Энтерпрайзды" 1940 жылдарға жіберді, бұл шетелдіктердің Екінші дүниежүзілік соғыстың барысын өзгертіп, нацистік Германияның АҚШ-қа шабуыл жасауына мүмкіндік берген уақытша шабуылынан кейін болды. Шетелдіктердің басшысы Воск өлтірілгеннен кейін уақыт желісі өздігінен қалпына келді. Восктың әрекеттері суық соғысты уақыт арқылы созылған нағыз соғысқа айналдырды, бірақ "Энтерпрайз" Воск соғысты бастамас бұрын оны өлтірді және тарих бойына келтірілген барлық зиян жойылды. Осыдан кейін Дэниелс уақытша суық соғыс осы оқиғаның нәтижесінде аяқталады деп сенді. "Жұлдыздар жолы: Дискавери" сериалының 3-ші маусымында уақыт соғыстарынан кейін барлық уақыт саяхаттарына тыйым салынғаны және барлық уақыт саяхат құрылғылары жойылғаны айтылды. "Терра Фирма" еңбегінде "Мәңгілік Қамқоршы" әртүрлі топтар оны өз тарихын өзгерту және адамдарды өлтіру үшін пайдаланғанын, сондықтан ол басқа планетаға көшіп, жасырынғанын мәлімдеді.

Ксиндилер

Брэг және Берман екінші маусымның финалымен басталган, маусым бойына созылған Xindi оқиғалық желісін құрды. Кейбір элементтер, соның ішінде Xindi-ге қарсы миссияның табысы алдын ала жоспарланған болса, нақты жау тайпасының мәліметтері сияқты басқалары жоспарланбаған еді. Үшінші маусымның басында экипаж Дельфи кеңістігін қарап, Xindi-ге жетелейтін іздерді табуға тырысты.

Федерацияның құрылуы

Федерацияның пайда болуы туралы алғашқы қысым "Шоктау" сериалының екінші бөлімінде сезілді, ол екінші маусымды ашты. Мэнни Кото төртінші маусымның шоураннері болғанда, ол сериалдың негізгі мақсаты осы оқиғамен байланысты болуы керек деп шешті. Осыны ескере отырып, ол осы маусымды сол мақсатқа қарай жылжытуды жоспарлады. Джудит және Гарфилд Ривз Стивенс "Энтерпрайз" сериалының сценаристтері болып жұмысқа алынды, себебі олар канонды емес "Федерация" романын жазған және бұл туралы продюсер Майк Суссман ұсынған болатын. Төртінші маусымның эпизодтары Федерацияның кейінірек құрылуының негізін қалауға бағытталған. Бұл актер құрамы көбірек көрсетілсе жақсы болар еді дейтін мәселе еді, ал Скотт Бакула кейіннен: "Мен Федерацияға дейінгі саяхатты және олардың оны құру процесін толығырақ зерттегенді жақсы көретін едім. Менің ойымша, бұл көрермендер үшін әлдеқайда қызықты және ұзақ әңгімеге мүмкіндік берген болар еді" деді. "Бірлікте" эпизодында Федерацияның негізін қалаушы төрт түр – адамдар, вулкандықтар, андориандықтар және теллариттер – алғаш рет бірігіп ромулдықтардың қастандығын жоққа шығарды. "Демондар" эпизодында ксенофобиялық Тера Прайм қозғалысы таныстырылды, Кото Федерация құрылуына дейін жеңілуі тиіс адам табиғатының соңғы факторы деп санайды. Федерацияның негізі сериалының соңғы эпизодында, "Бұл – саяхаттар", көрсетілді, ол маусымның қалған бөлігінен бірнеше жыл өткеннен кейін өрбітіп дамыды.

Тұжырымдама

Star Trek: Voyager сериясы аяқталуға жақын тұрғанда және 1999 жылдың маусымында Star Trek: Deep Space Nine сериясы аяқталғаннан кейін Paramount компаниясы Рик Берман мен Бреннон Брагаға бесінші Star Trek сериясын жасау туралы ұсыныс жасады. Бұл серия Voyager соңғы маусымымен бірге немесе одан кейін шығуы мүмкін еді. Берман бұрын Майкл Пиллермен бірлесіп Star Trek: Deep Space Nine, ал Пиллер мен Джери Тейлормен бірге Voyager серияларын жасаған. Ол Брагамен бірге жаңа серияның тұжырымдамасы бойынша жұмыс істеуге ниеттенген. Интернеттегі жанкүйерлер бұл серия Жұлдызды Флот академиясы немесе Хикару Сулудың оқиғаларына негізделген болуы мүмкін деген болжамдар айтса, продюсерлер тұжырымдама туралы ақпараттың жарияланбауына қатысты. Кейіннен академия идеясы тиянақты түрде қарастырылмағанын мәлімдеді. Серияның мақсаты – Star Trek ғаламындағы алғашқы ғарыш саяхатшыларын көрсету болды. Брага командаға барлығы жаңа болады және оқиғалар қазіргі заманға жақын болғандықтан, олардың жағдайларға реакциясы заманауи болады деп түсіндірді. Бастапқы идея бойынша, бірінші маусымның барлығы дерлік Жерде өтуі керек еді, себебі Энтерпрайз клингондармен алғашқы байланысқа жауап беру үшін аяқталуға асығып жатқан, ал экипаж жинақталып жатқан еді. Бірақ студия басшылары бұл идеяны қабылдамады, ал осы оқиғалық элементтер "Broken Bow" пилоттық сериясына ғана шектелді. Олар Энтерпрайзді Star Trek франшизасының алдыңғы серияларына қарағанда кейіпкерлерге көбірек бағытталған етуді көздеді және бұл "Келесі Буынды" көрген, бірақ Deep Space Nine және Voyager серияларына қызығуын жоғалтқан көрермендерді тартады деп үміттенді. Т'Пау кейіннен "Ояну" және "Кир'Шара" эпизодтарында пайда болды, онда бұл рөлді Кара Зедикер сомдады. Берман серияның бастауындағы өзінің көзқарасын былай түсіндірді: "Біз адамзатты бұрын ешкім бармаған жерге бара жатқанда көреміз. Біз шетелдіктермен кездесуді жұмыстың бір бөлігі ретінде қарастырмайтын адамдарды көріп отырмыз. Бұл әдеттегі жағдай емес. Ешнәрсе әдеттегідей емес. Сонымен қатар, Voyager сериясынан 200 жыл бұрынғы оқиғаны көрсету арқылы кейіпкерлерді қазіргі заманға жақындатамыз, осылайша олар бізге де, сізге де жақын және түсінікті болады." Бастапқыда Энтерпрайз сериясының Voyager соңғы маусымымен бірге шығуы мүмкіндігі қарастырылды, бірақ Берман франшизаның "қанағаттандырылмайтынынан" алаңдағандықтан, екі серияның арасында уақыттық үзіліс жасауға шешім қабылданды. Бірақ ол Энтерпрайздың "радикалды өзгерісі" жаңа көрермендерді тартады деп үміттенді. Бұл атау үшінші маусымның үшінші эпизодына дейін, "Extinction" эпизодына дейін сақталды, содан кейін Paramount Television басшыларының талабы бойынша серияның атауы Star Trek: Enterprise деп өзгертілді, бұл франшизаның жанкүйерлерімен байланыстыруға бағытталған қадам болды.

Экипаж

Атқарушы продюсерлерден өзге, жаңа сериалға бұрынғы Star Trek экипажының бірнеше мүшесі қосылды. Герман Ф. Циммерман «The Next Generation», «Deep Space Nine» және толық метражды фильмдердегі Trek жобаларында жұмыс істегеннен кейін, өндіріс дизайнері/суретші ретінде шақырылды. Марвин В. Раш «The Next Generation» үшінші маусымынан бері қатысып келген «Фотография директоры» лауазымын қайта иеленді. Оныңмен бірге Дуглас Кнап камера операторы, ал Уильям Питс бас жарықтандырушы ретінде жұмыс істеді. Екеуі де бұрын «Вояджер» сериалда жұмыс істеген. Алдыңғы сериалдың тағы бір түлегі – Луиза Дортон, ол сол шоудың бірінші маусымында декоратор ретінде бастап, «Enterprise» сериалға арт-директор ретінде қосылды. «The Next Generation», «Deep Space Nine» және «Voyager» сериалдарының ғылым консультанты және сценарийшісі Андре Борманис штаттық сценарийші ретінде жұмысқа қабылданды. «Star Trek: First Contact» сериалда жұмыс істеген Джон Ивс шоудың аға суретшісі болды, ал Дуг Дрекслер оның басшылығымен кіші суретші ретінде жұмыс істеді. Майкл Вестмор тағы да сериалдың грим бөлімінің жетекшісі болды, оған оның келіні Сюзанн Вестмор қосылды, ол бұрын «Вояджер» сериалда Сюзанн Диаз ретінде танымал болған. Басқа Star Trek сериалдарының бірнеше эпизодтарын режиссерлік еткендер «Enterprise» жобасында қайта жұмыс істеді. Олардың арасында «The Next Generation» сериалында Джорди Ла Фордж рөлін сомдаған Левар Бертон және «Вояджер» сериалында Том Пэрис рөлін сомдаған Роберт Дункан МакНилл секілді бұрынғы Star Trek мүшелері де болды. Сонымен қатар, Роксанн Доусон сериалдың басында режиссерлік ететіні жарияланды, ол бұрын «Вояджер» сериалында Б’Эланна Торрес рөлін ойнаған. Ол сериалдың он эпизодын режиссерлік етті. Шибан екінші маусымда қалды, ал Блэк үшінші маусымнан кейін кетті. «Enterprise» сериалының төртінші маусымында команда басшылығы өзгерді, Мэнни Кото Брага мен Берманнан атқарушы продюсер және шоураннер лауазымын иеленді. Ол үшінші маусымда сценарий тобына қосылып, жақсы қабылданған «Similitude» эпизодын жазды. Ол «The Original Series» сериалының жанкүйері болды және «Enterprise» сериалын осы сериалға жақындатуға тырысты. Ол жазушылар Джудит және Гарфилд Ривз Стивенсті «Enterprise» сериалға шақырды, олар бұрын франшизаның өндірісі туралы кітаптар жазып, Уильям Шатнермен оның «Shatnerverse» атты Star Trek романдары бойынша жұмыс істеген. Брага мен Берман штат қызметкерлері ретінде қалды, ал Кото жағдайды «үш шоураннер» деп сипаттады. Кото соңғы маусымның бағытын белгіледі, ал қалған екеуі пікірлерін білдіріп, кеңес берді.

Кастинг

Клуб сериалдағы басты рөлдерге кастинг жариялады, Китинг пен Биллингсли кастинг директоры мен командасына бірден әсер қалдырды. Брага олардың сол рөлдерге "денегейінен-ақ" лайықты екенін айтты. Ол сондай-ақ Триннер, Парк және Биллингслиді қамтитын кастинг процестерін мақтады, соңғысын Доктор Флокстың рөлінде "ұтымды" деп атады. "Энтерпрайз" актерлік құрамына қосылуға келіскен себептерінің бірі - ол бұрын UPN-нің негізін қалаушыларының бірі Керри МакКлаггежбен "Кванттық секіру" бағдарламасында жұмыс істеген. Оның агенттері актерлік құрамның алғашқы кезеңінде оған арналған прослушиваниеларға қатысуға рұқсат бермегеніне қарамастан. Блэлок финалдық топқа сынаққа келген кезде, Берманның айтуынша, команда жүздеген актрисаны көрген. Ол кездегі басты мәселесі "әдемі, актерлік қабілеті бар және бірден көркем фильмдерге өтуді қаламайтын" әйелді табу еді. Алайда, британдық БАҚ-тың бір бөлігі Бакуланың Патрик Стюартты алмастыратыны туралы хабарды қате түсінді. Негізгі актерлік құрамның қалған бөлігі 15 мамырда, ал кейіпкерлер туралы толық мәліметтер келесі күні жарияланды. Кейбір қайта ойналатын кейіпкерлерді бұрын "Жұлдызды жол" жобаларында ойнаған актерлер сомдады, Джеффри Комбс андориандық Шранды бейнеледі, ол бірінші маусымның "Андориандық оқиға" эпизодында алғаш рет пайда болды. Ол бұрын "Deep Space Nine" телехикаясында Ворта Вейюн және Ференги Брант рөлін ойнаған. Адмирал Максвелл Форрест рөлін сомдаған Вон Армстронг, "Келесі ұрпақ" эпизодындағы "Жүректің құпиясы" эпизодындағы клингон рөлінен бастап, әртүрлі Trek жобаларында көптеген рөлдерде пайда болды; "Энтерпрайз" аяқталған кезде ол барлығы 13 түрлі кейіпкер ретінде көрінді. Рэнди Оглсби, Рик Уорти және Скотт Макдональд үшінші маусымда Синди кеңесінің мүшелері рөліне дейін франшизада әртүрлі рөлдерде ойнады. Төртінші маусымда Рив Стивенс "Түпнұсқа сериясының" "Көзілдірік, Көзілдірік" эпизодында көрінген танталостық өріс (бұрын сәулелі қару деп есептелген) құрбандарын қалыпты ғаламдағы жазалау колониясына уақыт арқылы жібергенін айтқанда бұл идея тағы да көтерілді. Бұл өз кезегінде Шатнерге Капитан Джеймс Т. Кёрктің айна ғаламындағы нұсқасы рөлін қайта ойнауға мүмкіндік береді. Шатнер бұл идеяны Брага мен Берманға ұсынды, бірақ олар актерге басқа идея ұсынды, онда ол "Энтерпрайз" кемесінің аспазшысын ойнай алады, оны Даниельс болашаққа алып барып, Кирктің кейіптемесін қайталауы керек еді. Олар бір идеяға келісе алмағандықтан, "Көзілдірік әлемі" тұжырымы "Көзілдіріктерде, қараңғылықта" екі бөлімді эпизодқа қайта өңделді.

Сюжет пен түсірілім

Фильмнің көп бөлігі Лос-Анджелестегі Paramount Pictures студиясының алаңында түсірілді. Шоу үшін уақытша декорациялар 8 және 9 сахналарда орналастырылды, ал тұрақты декорациялар, соның ішінде көпір, қозғалыс бөлмесі және қару-жарақ қоймасы 18-ші сахнада орналастырылды. Инженерлік жиынтық екі деңгейлі болып салынды, ал үлкен варп-двигатель кеңістіктің көп бөлігін алып тұрды. 8 және 9-шы сахналарда бұрынғы Star Trek сериалдарының декорациялары орналасқан, өйткені 1970 жылдардың соңында Star Trek: Phase II жобасының түсірілімі басталған. Кейіннен олар "Жұлдыз жолы: Кинофильм", "Жұлдыз жолы II: Ханның қаһары", "Жұлдыз жолы III: Спокты іздеу" және "Жұлдыз жолы IV: Үйге сапар" фильмдерінде пайдаланылды, содан кейін "The Next Generation" және "Voyager" сериалдары үшін қолданылды. 18-ші сахна бұрын Star Trek сериалдары мен фильмдерінің түсірілімі үшін пайдаланылмаған. Үшінші маусымның ортасынан бастап, "Exile" эпизодынан кейін, сериал 1080i жоғары ажыратымдылықтағы теледидарда көрсетіле бастады. "Jake 2.0" сериалымен бірге, ол UPN телеарнасында жоғары ажыратымдылықта көрсетілген алғашқы екі сериалдың бірі болды. Сериалда 4214 минуттан астам арнайы эффектілер, диалогтар және басқа да сахналар бар. 1080i форматында көрсетілгенімен, ол кейін ғана 1080p Blu-ray дискісінде шығарылды. Жоғары ажыратымдылықтың мысалы – 2017 жылғы толық сериалдың Blu-ray жинағы "Enterprise: The Full Journey". Төртінші маусымның басына дейін сериал дәстүрлі пленкада түсірілді. Алғашқы үш маусым 1.78:1 арақатынасы бар кең экранды 35 мм пленкада түсірілді, бұл 3 перфорациялық Super 35 мм пленка болды. Ол кезде бұл телешоу үшін ең озық технология болды, бұл өндіріс тобына жарық аз түсетін жағдайларда сапаны жақсартуға және химиялық пленкаға қарағанда көбірек түсіруге мүмкіндік берді. Sony HDW F900 CineAlta High Definition камерасы қолданылды, ал жазу технологиясы Sony CineAlta 24P-ді де пайдаланды, бұл компанияның тіркелген тауар белгісі. Төртінші маусым бірнеше рет қайта шығарылды, ал толық сериал жинағы 2017 жылдың қаңтарында жарық көрді. "Энтерпрайз" сериалының музыкасын жазған композиторлардың қатарында Пол Баллинджер, Дэвид Белл, Джей Чаттавей, Джон Фриззэлл, Кевин Кинер, Марк Маккензи, Велтон Рей Банч және Брайан Тайлер болды.

Бастауыш сызық және негізгі ән

Франшиза әдетте оркестрлік тақырыптарды пайдаланумен танымал болды, бірақ Берман тақырыптық күйдің бұрынғы серияларда естілгенге қарағанда "қазіргі заманғы" және "сәл көбірек жаңашыл" болатынын айтты. Тақырыптың британдық тенор Рассел Уотсон орындаған Род Стюарттың "Faith of the Heart" әнінің кавер нұсқасы екені белгілі болды. Стюарттың әні алғаш рет 1998 жылғы "Пэтч Адамс" фильмінің саундтрегінде пайда болған. "Энтерпрайз" үшін пайдаланғанда ол "Жүрегім мені қайда жеткізер" деп қайта аталды, бірақ бұл Star Trek жанкүйерлерінен теріс пікірлерге ие болды. Атқарушы продюсерлер Брага мен Берман бұл таңдауды қорғады, Берман әнге жанкүйерлердің пікірі екіге бөлінгенін мәлімдеді. "Faith of the Heart" таңдалғанға дейін сынақ роликтерінде U2-нің "Beautiful Day" әні уақытша музыка ретінде қолданылған. Бұл тізбектің мақсаты – зерттеу, ұшу және ғарышқа саяхаттың эволюциясын көрсету болды. Евстің плакатында көрсетілгендей, онда HMS Enterprise фрегаты, Монгольфье ыстық ауа шары, Wright Flyer III, Spirit of St. Louis және Bell X 1 сияқты нақты кемелермен қатар, Lunar Module Eagle, Space Shuttle Enterprise, Mars rover Sojourner және Халықаралық ғарыш станциясы да болды. Star Trek кемелері Евстің екі жаңа дизайнын, сондай-ақ алғашқы варп кемесі – Фениксті және Энтерпрайзді (NX 01) қамтыды. Феникс ғарыш кемесі 1996 жылғы "Жұлдыздар жолы: Бірінші контакт" фильмінде Жердің алғашқы варп кемесі ретінде көрсетілді, оның алғашқы варп ұшуы вулкандықтармен алғашқы байланысқа әкелді. 80 секундтық ашылу тізбегін Montgomery Co. Creative, Калвер-Сити, Калифорнияда жасады. Екі бөлімді "Көзілдірікте, қараңғылықта" атты эпизод серияның қалған бөлігінен өзгеше ашылу тізбегін пайдаланады, ол Айналар әлеміндегі соғыс және жаулап алу тақырыптарын көрсетеді.

Күшін жою

Сериал екінші маусымның соңында жабылу қаупінде болды, бірақ Paramount басшылары жанкүйерлердің хат жазу кампаниясынан кейін оны жаңарту үшін бірқатар өзгерістер енгізуді сұрады. Олардың ішінде үшінші маусымның басында атауын Star Trek: Enterprise деп өзгерту, сондай-ақ жаңа, әрекетке толы сюжеттік желіні құру болды, нәтижесінде Xindi сюжеті дамыды. Бакула Долгенді Paramount-тағы "үлкен Star Trek жанкүйері" деп сипаттады, ал оның кеткенінен кейін бірнеше қызметкерлер де кетіп қалды. Бірақ Enterprise жұма кешінде көрсетілуге көшті, дәл сол күні The Original Series өзінің үшінші маусымында көрсетілген және кейін жабылған. 2005 жылдың 3 ақпанында Enterprise жабылды деп хабарланды. Бұл жаңалық актерлер мен түсірілім тобына "Көзімнен қараңғыда" эпизодының түсірілімінің алтыншы күні жеткізілді. Сериалдың аяқталуы 18 жылдың ішінде Star Trek-тің жаңа эпизодтары көрсетілмеген алғашқы жағдай болды, ал Enterprise – The Original Series-тен кейін жеті жылдан кем көрсетілген франшизаның алғашқы толыққанды сериалы болды. Брага Лос-Анджелестегі студенттермен сөйлескенде: "18 жыл бойы эфирде болған және 750-ге жуық эпизодтан кейін Star Trek-тің қазіргі кезеңі аяқталды. Бұл жақсы, оған демалыс керек" деді. Жанкүйерлер арасындағы миф бойынша, Doctor Who сериалын жаңартушы Рассел Т. Дэвис тоғызыншы Доктордың NX-01 кемесіне TARDIS-ті қондыратын кроссовер эпизодын жасау туралы келіссөздер жүргізген, бірақ Enterprise жабылғаннан кейін бұл жоспарлар тоқтатылды. Бұл қате түсініскен цитатаға негізделген: "Біз" деп айтылған кроссовер талқылауы Дэвистің Doctor Who түсірілім тобымен кроссовер жазуға деген ниеті туралы әңгімесін білдіреді, BBC мен Paramount арасындағы ешқандай келіссөздерді емес. Жабылуға қарсылық білдірген жанкүйерлер Paramount Pictures және бүкіл әлемде, сондай-ақ онлайн платформаларда наразылық білдірді. TrekUnited.com сайты бесінші маусымды қаржыландыру үшін құрылды, бірақ жеткіліксіз қаражат жиналғандықтан қайтарым жасалды. 32 миллион доллар жиналды, нәтижесінде Facebook-те бесінші маусымды насихаттау кампаниясы ұйымдастырылды. Жабылуға қарамастан, Paramount үмітін жоғалтпады. Студия басшысы Дэвид Степф "болашақта осы мәңгілік франшизаның жаңа тарауын күтудемін" деді. Берман мен сценарист Эрик Джендренсен Enterprise-ден кейін, бірақ 1960 жылдардағы телешоудан бұрын оқиғалар өтетін жаңа фильмнің тұжырымдамасын жасады. Параллельдік, Paramount Роберто Орчиден франшизаны жаңарту идеяларын сұрады, нәтижесінде 1966-2005 жылдар аралығындағы франшизадан өзгеше уақыт желісінде қайта құрылған фильм жасалды. Бұл фильм 2009 жылдың мамырында шықты және оны Ж. Дж. Абрамс түсірді.

Бесінші маусым

Жою кезінде Кото жаңаруға үміттеніп, бесінші маусымды жоспарлауға кірісті. Олардың ішінде Ромулан соғысына дейінгі оқиғаларды көрсету және "The Cloud Minders" эпизодында көрінгендей, Стратос бұлт қаласына сілтемелер арқылы "The Original Series" сериалымен байланыстырып көрсету болды. Кото жоспарлаған тағы бір ерекшелік – "сериал ішінде мини-сериал" жасау, онда төрт немесе бес эпизод "Күлектегі айна, қараңғылық" эпизодындағы оқиғаларды дамытуға арналған. Сондай-ақ, продюсерлер Джеффри Комбсты тұрақты актер ретінде шақыруды ниеттенді, оның қайта оралатын Андориан кейіпкері Шранды "Энтерпрайз" көпірінде кеңесші ретінде орналастыруды жоспарлады. "Энтерпрайз" көрсетіліп жатқан кезде, сценарист Джимми Диггс капитан Хикару Сулу басқаратын "Жұлдыздар жолы: Түнгі арыстандар" атты CGI анимациялық фильмінің идеясын ілгерілетумен айналысты, мақсаты – Федерацияға Кзинти шабуылының алдын алу. Котоның эпизоды ұқсас сюжетке негізделген, ал Диггс эпизодта жұмыс істеу үшін "Энтерпрайз" командасына қосылды. "Килкенни мысықтары" үшін жаңа Кзинти кемелерін жасау жұмысы басталды, осы тапсырманы Джош Финниге берді. Сериалды қайта іске қосу және бесінші маусымды түсіру үшін көптеген шақырулар мен науқандар жасалды, сондай-ақ кейбір актерлер оған дайын екендіктерін білдірді. Мұның себебі, салыстырмалы түрде жақындағы "Жұлдыздар жолы" сериалы болғандықтан, актерлердің барлығы әлі де тірі және индустрияда белсенді, сонымен қатар сериал толыққанды аяқталған жоқ.

Синдикация және шетелге хабар тарату

Ұлыбританияда сериал алғаш рет спутниктік Sky One телеарнасында көрсетілді, бұл BBC арнасында эфирде көрсетілмеген алғашқы Star Trek сериалы болды. Австралияда сериал Nine Network телеарнасында көрсетілді. "Энтерпрайз" сериалының барлық төрт маусымы 2005 жылдың 17 қыркүйегінде АҚШ-та таралымға түсті. Бастапқыда эпизодтар тізбектеп көрсетілмеді, үшінші және төртінші маусымдардан алынған эпизодтар бірінші маусымның эпизодтарынан кейін дереу көрсетілді. Екінші маусымның эпизодтарын 2006 жылдың қыркүйегіне дейін көрсету жоспарланбаған.

Үй медиасы

Paramount Home Entertainment 2002 жылы Enterprise-тің бірінші маусымын Ұлыбритания мен Ирландияда VHS кассетасында шығарды. Он үш томның әрқайсысында әр таспаға екі эпизодтан енді. Enterprise-тің АҚШ-тағы алғашқы үй медиасы Paramount компаниясы 2005 жылдың 3 мамырында шығарған толық бірінші маусым DVD болды. Қалған маусымдар келесі айларда шығарылды, төртінші маусым сол жылдың қараша айында жарық көрді. Сонымен қатар, 2005 жылы толық серия DVD қорапшасы ретінде де шығарылды. Enterprise – Paramount Home Media Distribution компаниясы Blu-ray форматында жоғары сапада шығарған үшінші Star Trek сериалы (шоу Paramount Television компаниясымен өндірілген, сондықтан CBS Home Entertainment белгісімен шығарылды), бұл Star Trek: The Original Series және Star Trek: The Next Generation сериалдарының бұрынғы шығарылымдарынан кейін болды. Бірінші маусым 2013 жылдың 26 наурызында жарық көрді. Франшиза жанкүйерлерінен бірінші маусымның мұқабасының нұсқалары бойынша пікірлер сұралды, бірақ анық жеңімпаз болмағандықтан, алынған пікірлерге негізделген жаңа дизайн жасалды. Екінші маусым 2013 жылдың 20 тамызында, үшінші маусым 2014 жылдың 7 қаңтарында, ал соңғы маусым 2014 жылдың 29 сәуірінде шықты. Blu-ray нұсқалары DVD нұсқаларындағыдай қосымша мүмкіндіктермен қатар, осы нұсқаларға ғана арналған жаңа мүмкіндіктерді де қамтиды. Бұл жиынтыққа бүкіл серия 1080p сапада, 1.78:1 экрандық қатынаспен (кең экран) және DTS HD Master Audio 5.1 (5 канал және сабвуфер) дыбысымен енгізілген.

Жаңалықтар

Серияға негізделген алғашқы роман – Диан Кэридің Pocket Books баспасында 2001 жылғы қазанда АҚШ-та жарық көрген «Сынған садақ» романы. Романның соңында Пауль Рудитис жазған серияның өндірістік материалдарының қосымша тарауы бар. Алғашқы түпнұсқа роман – 2002 жылғы қаңтарда жарық көрген «By the Book» романы. Оны Диан Уэсли Смит пен Кристин Кэтрин Раш жазған. Бұл дуэт кітап жазған кезде сериалдың бір де бір эпизодын көрмеген, оның орнына алғашқы үш сценарий мен бастапқы трейлерге сүйенген. Басқа кітаптар нақты кейіпкерлердің өміріне арналған, мысалы, «Құрмет қанша тұрады?» романы Рид пен Дадалус арқылы Тэкердің бұрынғы варп кемесіндегі жұмысын сипаттайды. Пауль Рудитис бірінші маусымды аяқтап, екінші маусымды ашқан екі бөлімді «Шоктау» эпизодының романдық нұсқасын жазды. «Энтерпрайз» эпизодтарының соңғы романдық нұсқасы Жанна Калогридистің «The Expanse» кітабында болды, ол екінші маусымның финалын – «The Expanse» және үшінші маусымның бірінші эпизодын – «The Xindi» қамтыды. Pocket Books редакторы Маргарет Кларк TrekNation сайтында «Энтерпрайз» романдарының азаю себебінің сатудың нашарлығы емес, шоудың төртінші маусымының бұрын романдық өңдеуге жоспарланған тақырыптарды қамтығанын айтты. Сериал аяқталғаннан кейін жарық көрген кітаптар, «Star Trek: Enterprise» қайта іске қосылғанда Жер-Ромулан соғысы және Федерацияның алғашқы жылдары сияқты тақырыптарды қамтыды.

Басқа

2006 жылы жарық көрген Star Trek: Encounters және Star Trek: Legacy видео ойындарында әр сюжетте ойыншы басқаратын алғашқы кеме – Enterprise (NX 01). Екі ойын да хронологиялық тәртіппен дамыған сайын, ойыншы "The Original Series" және одан кейінгі көрнекі материалдарда көрсетілген USS Enterprise-ке көшеді. Star Trek Into Darkness (2013) фильмінде Enterprise кемесіне қатысты, флот адмиралы Александр Маркустың (Питер Веллер) кеңсесіндегі ұшу тарихын көрсететін коллекцияда NX 01 моделі пайда болады. Ол Райт флайері, ғарыш шаттлы және алғашқы ұшу сияқты басқа да тарихи кемелермен бірге қойылған. Сериалдағы оқиғалар мен элементтер, оның ішінде MACO және Xindi соғысы, 2016 жылғы Star Trek Beyond фильмінде де көрсетілген. Фильмде ұзақ уақыттан бері іздестіріліп жүрген USS Franklin (NX 326) кемесінің дизайны NX 01 кемесіне ұқсас және оның алдында жасалған кеме деп есептеледі. Сериал оқиғаларынан кейін ресми уақыт жолында болған, бірақ сериал барысында көтерілген Жер-Ромулан соғысы да Beyond фильмінде еске алынады.

Сыни қабылдау

Бірінші маусым жалпы алғанда жақсы қабылданды. "Энтерпрайз" сериалының "Бұзылған садақ" атты пилоттық эпизоды сыншылар тарапынан жақсы қабылданды. Knight Ridder/Tribune News Service редакторы Эд Барк оның "әсерлі түрде" жинақталғанын айтты, ал Брэндон Истон The Boston Herald газетінде актерлік құрамның "кемшін" екенін және "күмәнді идеяның шектеулеріне" қарамастан, жазуының "күшті" болғанын мәлімдеді. Knight Ridder үшін Чарли МакКоллум басқаша пікір білдірді, эпизодты көре алмаса да, идеясының "тамаша" екенін айтты. Дэн Сниерсон Entertainment Weekly журналына жазған мақаласында сериалды "Қызу, тартымды, сәл қызықты" деп мақтады және оны UPN құтқарушысы деп атады. Пилотты көрсеткеннен кейін сыншылардың пікірі әртүрлі болды. Дэвид Сигал The Washington Post газетінде сериалдың "бірнешеушілік сезімге ие" екенін және "лагерьтің осы жағында" орналасқанын жазды. Екінші маусымдағы басылымдар шоудың "бұзылғанын" жариялай бастады. Том Руссо Entertainment Weekly басылымында "Ол өлді, Джим – дерлік" деп мәлімдеді, "Жұлдыздар жолы: Немезис" фильмінің тартымдылығының жоқтығы мен "Энтерпрайз" сериалының төмендеген рейтингісін франшизаның шаршағанын көрсетеді деп түсіндірді. Екінші маусымдағы жеке эпизодтардың көптігі жанкүйерлердің теріс реакциясын тудырды. Кото сыншылардың "сериалды жерге жыққандарын" айтты, ал Брага кейіннен Таккерді өлтірудің "жақсы идея емес" екенін мойындады және финалды TNG-ге бағыштауды сериалдағы ең үлкен өкініші деп атады. 2016 жылы Los Angeles Times газеті "Жұлдыздар жолы" фильмдері мен телесериалдарының тізімінде "Энтерпрайз" 1994 жылғы "Жұлдыздар жолы: Ұрпақтар" фильмінен оқ бойымен 12-ші орынға ие болды.

Марапаттар

Star Trek: Enterprise төрт маусым бойы Creative Arts Emmy Award сыйлығына он жеті рет ұсынылды. Ол төрт рет жеңіске жетті: "Сынған садақ" сериясы үшін "Ең үздік арнайы визуалды эффектілер" (Outstanding Special Visual Effects), "Екі күн мен екі түн" сериясы үшін "Ең үздік шаштараздық" (Outstanding Hairstyling), "Симилитуд" сериясы үшін "Ең үздік музыкалық композиция (драмалық қосымша)" (Outstanding Music Composition for a Series (Dramatic Underscore)) және "Артқа санау" сериясы үшін тағы да "Ең үздік арнайы визуалды эффектілер". Сонымен қатар, ол Saturn Awards сыйлығына он алты рет ұсынылды, жеңістер тек бірінші маусымнан кейін болды, олардың екеуі де Жолин Блэлок үшін "Телевизиядағы ең үздік қосалқы актриса" (Best Supporting Actress on Television) және "Болашақтың жастары" (Faces of the Future) номинацияларында жеңіп алды. Сериал 2002 жылы ASCAP кино және теледидар музыка сыйлығын "Ең үздік телесериал" (Top Television Series) үшін жеңіп алды, сондай-ақ Visual Effects Society Awards-та екі рет жеңіске жетті: "Dead Stop" сериясы үшін "Телевизиялық бағдарламадағы, музыкалық бейнеде немесе жарнамадағы ең жақсы модельдер мен миниатюралар" (Best Models and Miniatures in a Televised Program, Music Video, or Commercial) санатында және "Шторм фронтының" екінші бөлігі үшін "Телеарнадағы ең үздік визуалды эффектілер" (Outstanding Visual Effects in a Broadcast Series) санатында, тағы да екі номинация алды.