Кіріспе

Зейнеткерлер қауымы – өздеріне күтім жасай алатын егде жастағы адамдарға арналған тұрғын үй қауымы немесе кешені. Кейбір қауымдастықтарда үйде күтім қызметтеріне рұқсат беріледі, сондай-ақ түрлі іс-шаралар мен әлеуметтену мүмкіндіктері ұсынылады. Әдеттегі ерекшеліктері: қауымдастық жас бойынша шектеулерге немесе талаптарға ие болуы керек, тұрғындары жартылай немесе толық зейнеткер болуы керек, сондай-ақ қауымдастық ортақ қызметтер мен ыңғайлы жағдайлар ұсынуы керек. Ұзақ мерзімді күтімді қамтамасыз ететін зейнеткерлер қауымдастықтары туралы төменде қараңыз. Түрлі ыңғайлылықтарды қамтитын демалысқа немесе өмір салтына бағытталған қауымдастықтар (ДӨҚ). Белсенді ересектерге арналған жылжымалы үйлер немесе автоүйдемелер. Зейнеткерлер қауымдастықтары көбінесе жылы аймақтарда салынды, және Алабама, Аризона, Калифорния, Флорида, Джорджия, Гавайи, Луизиана, Миссисипи, Невада және Техас штаттарында кең таралған, бірақ олар АҚШ-тың ірі қалаларында және айналасында да салынуда. АҚШ-тағы ең көне және үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан зейнеткерлер қауымы – Вашингтон штатындағы Райдервуд. Райдервуд бастапқыда 1923 жылы Long Bell ағаш кесу лагері ретінде құрылды, кейін 1953 жылы зейнеткерлер қауымдастығын құру үшін Senior Estates, Inc. компаниясына сатылды. Senior Estates, Inc. компаниясы қаланы зейнеткерлерге арналған тұрғын үйге айналдырды. "Time" журналы бұл оқиғаны "Үйдегі қарттар" деген мақаласында жариялады. 2019 жылға қарай Райдервуд зейнеткерлер қауымы болып қала береді. Del Webb 1960 жылы Аризона штатындағы Sun City қаласында белсенді ересектерге арналған тұжырымдаманы іске қосты. 2011 жылы Флорида штатындағы The Villages осы қауымдастықтардың ішіндегі ең ірісіне айналды. АҚШ-тың әртүрлі аймақтарында жаңа зейнеткерлер қауымдастықтары пайда болғанымен, олар көбінесе қаржылық тұрақтылығы бар егде жастағы адамдарға бағытталған. Қаржылық ресурстары шектеулі егде жастағы адамдарға арналған зейнеткерлер қауымдастықтары сирек кездеседі, тек мемлекеттік қолдаумен берілетін тұрғын үйлер ғана бар, бірақ бұл көптеген егде жастағы адамдарды ескермейді.

Тарих

Зейнеткерлер үйлері 1920-1930 жылдардан бері бар.

Жас талаптары

Қоғамдағы тұрғын бірліктерінің кемінде 80 пайызында 55 жасқа толған немесе одан үлкен адам болуы тиіс, бұл "қарттарға арналған тұрғын үй" ретінде танылу үшін қажетті жас талаптарына сай келуі керек.

Тарих

Жоғарыда айтылғандай, бірлескен тұрғын үй моделі алғаш рет Данияда пайда болды. Ондағы қауымдар "бофоэльскабер" деп аталады, бұл "тұрғын қауымдастықтар" деп аударылады. К. Маккамант пен Ч. Дюррет "кохаузинг" терминін ойлап тапты және оны 1970 жылдары АҚШ-та таныстырды. АҚШ-та пайда болғаннан бері кем дегенде 21 штатта әртүрлі буын өкілдерінің бірлескен тұрғын үй қауымдастықтары құрылды.

АҚШ-тағы зейнеткерлер қауымдастығы

Нишалық зейнеткерлер қауымдастығы "ортақ қызығушылық, хобби немесе ерекшелік" бөлісетін зейнеткерлерге бағытталған. Бұл "зейнеткерлік өмір салтындағы ең үлкен тенденциялардың біріне" айналды. Осы қауымдастықтар 55 жастан асқан, бірдей этникалық топқа жататын, бірдей ойлы адамдардың қауымдастығында болуды қалайтын азаматтарды (мысалы, Калифорния штатының Фримонт қаласындағы азиялық американдықтар үшін Aegis Living, немесе Флорида штатының Таварес қаласындағы, Лейк округіндегі, Үлкен Орландо аймағындағы (55 жастан асқан) бірінші буын үнді иммигранттары), сексуалдық бағдары (Нью-Мексико штатының Санта-Фе қаласындағы RainbowVision), немесе академиялық орта және өмір бойы білім алуға деген қызығушылықтары барларды (мысалы, Экерд колледжіндегі (UBRC), Индиана штатының Нотр-Дам қаласындағы Holy Cross ауылы, Пенсильвания мемлекеттік университеті, Стэнфорд университеті, Флорида университеті, шығармашылық және суретшілер (мысалы, Бурбанк аға суретшілер колониясы, Лонг-Бич аға суретшілер колониясы, Калифорниядағы Meta Housing және EngAGE), астрономдар, гольф ойыншылары, RV әуесқойлары (Техас штатының Ливингстон қаласындағы Escapees CARE орталығы), ветерандар, вегетариандар, Big 10 футбол жанкүйерлері және кантри музыка тыңдаушылары (Теннесси штатының Нэшвилл қаласы) тартады. 2011 жылға қарай 100-ден астам нишалық қауымдастықтар құрылды. Джордж Мейсон университетінің зейнеткерлік тұрғын үй басқару бағдарламасының негізін қалаушы Эндрю Карл "бейби бумерлер" трендтік өнімдерді қабылдау бойынша рекордты көрсеткенін, және бұл, әрине, белгілі бір қызығушылықтары мен өмірлік тәжірибесі бар адамдарға бағытталған нишалық зейнеткерлер қауымдастығына да қатысты екенін атап өтті – Big 10 футбол ойындарынан және кантри музыкасынан бастап, гомосексуалдық өмір салтына дейін". "The Villages" – қылмыс деңгейі төмен, қақпасы бар қауымдастық, ол өзінің гольф алаңдарында "өмір бойы тегін гольф ойнау" мүмкіндігін ұсынады. Колледждер кампус өмірін ұнататын зейнеткер түлектерге мүмкіндіктер жасады, мысалы, Флорида университетінің Гейнсвиллдегі және Санкт-Петербургтегі Колледж Харбор зейнеткерлер қауымдастығындағы Экерд колледжінде, оның Аға мамандар академиясы бар. Санштейн АҚШ-та "идеологиялық тұрғыдан біртекті қауымдастықтарда" поляризацияның күшеюін байқады, онда бірдей ойлы адамдардан ғана тұратын топтар өздерін кеңірек қоғамнан оқшаулап, баламалы көзқарастармен шектеулі түрде танысады. ЛГБТ жұптары көбінесе заңды түрде мойындалмайтындықтан, олардың әйелдері мен күйеулері кейде өмірдің соңғы кезеңдеріндегі шешімдерге қатыстырудан, мүлікті мұраға алудан, сондай-ақ зейнетақы және әлеуметтік қамсыздандыру жоспарларынан шеттетіледі. Ересек ЛГБТ азаматтары үшін денсаулық сақтау саласында бірнеше мәселелер бар, олардың ішінде аурулардың көбеюі, денсаулық сақтау қызметкерлеріне сексуалдық бағдары туралы ақпарат бермеу және жеке қажеттіліктерге қолдау көрсетілмеуі. ЛГБТ азаматтары жасы ұлғайған сайын кемсітушілікке ұшырау алаңдаушылығы артып, көптеген зейнеткерлер қауымдастықтары ЛГБТ азаматтарының ерекше қажеттіліктерін мойындамайды немесе қолдау көрсететін қызметтер ұсынбайды деп қорқады. Бір зерттеу ЛГБТ азаматтары зейнеткерлік тұрғын үйін таңдауда ең аз ықтималды екенін көрсетті, себебі олардың қажеттіліктері қанағаттандырылмауы және көптеген зейнеткерлер қауымдастықтарында кездесетін гетеросексуалдық көзқарасқа байланысты алаңдаушылықтар бар.

Табиғи түрде пайда болатын зейнеткерлік қоғамдастықтар

NORC моделі адамдарға қазіргі тұратын үйлерінде зейнеткерлікке шығуға мүмкіндік береді және қарттардың өзара көмектесу үшін бірігіп, қауымдастықтар құруына ынталандық жасайды. NORC-тер үкіметтік қызметтерді қажет ететін адамдар тобын анықтау және оларға тиімді түрде қызмет көрсету үшін өте пайдалы механизмдер болуы мүмкін. Олар кез келген кіріс деңгейіндегі адамдарға қызмет көрсете алады, мысалы, қолжетімді көлік қызметтерін ұйымдастыру үшін біріккен адамдар; NORC моделі арқылы мемлекеттік қызметтердің кең ауқымын алуға мүмкіндік алатын аз қамтылған тұрғындар; немесе олар салыстырмалы түрде жақсы жағдайдағы үй шаруашылықтарына қызмет көрсетіп, түрлі қолдау қызметтерін және мәдени даму шараларын ұсынатын қызметкерлерді қаржыландыру үшін жылдық жарна ретінде 1000 доллар немесе одан да көп төлеуі мүмкін.

Зейнеткерлікке шығудың ең жақсы орындарының тізімі

Зейнеткерлер қауымдастықтарының жалпы саны қарт адамдар санының ұқсас өсуімен бірге артуда, бірақ кейбір аймақтар, қалалар мен жерлер басқаларына қарағанда жоғары бағаланады. Көптеген баспагерлер «зейнеткерлерге арналған 100 ең жақсы қауымдастық» немесе «зейнеткерлікке шығу үшін 100 ең жақсы жер (немесе қала)» тізімдерін жасады. Көбінесе бұл тізімдер тұруға ыңғайлы қауымдастықтарды табуға көмектеседі. Еңбек нарығында (жақсы жерлерде жалақының төмендеуі) немесе тұрғын үй нарығында (жақсы жерлерде бағаның жоғарылауы) қажетті жағдайлардың қымбатқа бағалану деңгейі, енді еңбек нарығында төлеуге міндетті емес зейнеткерлер үшін олардың тартымдылығына үлкен әсер етеді. Әдетте, қызметтер мен мүмкіндіктер неғұрлым көп болса, зейнеткерлер қауымдастығында тұру үшін соғұрлым көп төлеуге дайындану керек. Зейнеткерлерге арналған тұрғын үй мүмкіндіктері шектеулі, әрі өте тартымды аймақта тұру соңғы бағаны қымбаттатуы мүмкін.

Үндістан

Үндістанда қарттарын балалары күтіп бағатын дәстүрлі отбасы жүйесі әлі де сақталған, бірақ тәуелсіздігін қадірлейтін жаңа буын қарттар қалыптасты. Бұл Үндістанда зейнеткерлер үйлері мен қауымдастықтарды дамыту қажеттігін тудырды. Жауабы ретінде, Үндістанның зейнеткерлік саласында жақында пайда бола бастаған тенденция – "зейнеткерлік курорты": дәстүрлі демалыс орнының көптеген ыңғайлылықтары бар курорт тәрізді қоғамдағы ұзақ мерзімді жалға берілетін тұрғын үй.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда зейнеткерлер ауылының таралуы артып келеді; BBC-нің 2009 жылғы тамыздағы хабарламасына сәйкес, сол кезде Ұлыбритания бойынша шамамен 25 000 адам зейнеткерлер ауылының моделі бойынша өмір сүрген. Соңғы кезде байқалып отырған тағы бір өсу тренді – демалыс пен зейнеткерлік қауымдастығында өмір сүрудің пайда болуы. Модельдер әртүрлі: жергілікті билік пен қайырымдылық қорларынан қаржыландырылатын схемалар, мысалы, Йозеф Роунтри Трасты басқаратын Йорк қаласындағы Хартриг Оукс, жеке қаржыландырылатын жобалар және зейнеткерлер қауымдастықтары, мысалы, Аудли ауылдарының Енглфилд Гриндегі Аудли Купердің төбесі, Корнуоллдағы Розеланд Парк (Retirement Villages Ltd), Девондағы Флитт үйінің зейнеткерлер ауылы және Честердегі Боттон Холл (Enterprise Retirement Living Ltd). ExtraCare Charitable Trust Ұлыбритания бойынша 14 зейнеткерлер ауылын басқарады. 1988 жылы құрылған ExtraCare өз қызметтерін дамыту үшін көптеген университеттермен ынтымақтастық орнатқан. Зерттеу жобалары жергілікті балабақшалармен жұмыс істеуді қамтиды, балалар топтары зейнеткерлер ауылына әкелінеді, бұл туралы Channel 4 телеарнасының "4 жасарларға арналған қарттар үйі" сериалында көрсетілген. Зейнеткерлер үйлері нарығындағы ой-пікір мен ең жақсы тәжірибені үйлестіру үшін "Associated Retirement Community Operators" деп аталатын бас ұйым жұмыс істейді. 2019 жылы 15 оператор басқаратын 81 зейнеткерлер ауылының 2799 тұрғыны арасында жүргізілген зерттеу, сондай-ақ қауымдастыққа көшуді жоспарлап отырған 1000 адаммен салыстыру көрсетті, қауымдастықта тұратындар денсаулығын ұзақ сақтайды, белсендірек болады, жалғыздық сезімдемейді және өздерін қорғалған сезінеді.

Танымал мәдениетте

HBO сериалындағы «The Sopranos» Тони Сопрано, Паули Гуальтьери және басқа бірнеше мафиози аналарын Нью-Джерсидегі Грин Гроув атты жоғары деңгейдегі зейнеткерлер үйіне көшіреді, ол бірнеше маусымның сюжеттерінде маңызды рөл атқарады. Көптеген эпизодтарда кейіпкерлер Грин Гроувты қарттар үйі деп атайтындарды түзетіп, ол «зейнеткерлер қауымдастығы» екенін түсіндіреді. Сонымен қатар, Джуниор Сопрано түрмеде, жоғары деңгейдегі резиденцияда тұрғанда өткір болып көрінеді және бұрынғы әдеттерін қайта жасайды, онда сот сараптамасынан өтеді, ал бұл шығындар Тонидің қаражатымен төленеді. Бірақ 6-шы маусымда Джуниор мемлекеттік, қарапайым үйге көшіріледі, және оның психикалық денсаулығы күрт нашарлағаны байқалады. Британдық ситком «Құдайды күту» Бейвью зейнеткерлер үйінде (немесе дәлірек айтқанда, зейнеткерлер ауылында, бас үйі мен тұрғындарға арналған жеке тұрғын жайлары бар) өтеді, ал басты кейіпкерлер – үйдің тұрғындары, олардың туыстары және үй қызметкерлері.