Кіріспе
Күрд телеарнасы
Roj TV (Roj TV немесе Rozh TV) – курд тілінің курманджи, сорани және хеврами диалектілерінде, сондай-ақ парсы, заза, араб және түрік тілдерінде бағдарламалар таратушы халықаралық күрд спутниктік телеарнасы болған.
Бағдарламалау
Roj TV Даниядан хабар тарататын және Бельгияда кеңселер мен студиялары болған. Арна Eurobird 9A спутнигі (9 градус шығыс) арқылы Еуропа мен Таяу Шығысқа 11.843 ГГц жиілігімен, вертикаль поляризацияда, 27.500 символ/секунд жылдамдықпен, сондай-ақ HellasSat 2 спутнигі (39 градус шығыс) арқылы 11512 ГГц жиілігімен, горизонталь поляризацияда, 27.500 символ/секунд жылдамдықпен хабар таратқан. Hotbird спутнигі (13 градус шығыс) арқылы хабар тарату тоқтатылды. Roj TV бағдарламалары жаңалықтардан, саяси талқылаулар мен мәдени бағдарламалардан (әсіресе музыка және кейде фильмдерден) және сонымен қатар балаларға, ойын-сауыққа және білім беруге арналған бағдарламалардан тұрды. Roj TV түркі тілінде де хабар таратты (түрк және ассимиляцияланған күрдтерге арналған), сондай-ақ заза, парсы және аймақта сөйленетін басқа да тілдерде хабар таратты. Көптеген сенбі күндері таңертең (шамамен Ұлыбритания уақыты бойынша 11:30-да) қысқа апталық ағылшын тіліндегі жаңалықтар шығарылымы көрсетіліп, сирек жағдайларда ағылшын тілінде субтитрлермен фильмдер көрсетілді. Roj TV жабылуға дейін интернет арқылы тікелей эфирде қолжетімді болды.
Өмірбаян
Түркияда 1925 жылдан бастап 2002 жылға дейін күрд тіліндегі бағдарламаларға толық тыйым салынды, содан кейін шектеулер біршама жеңілдетілді. Алайда, осы кезеңде күрд телеарналары Еуропадан спутник арқылы Түркияға хабар таратуды бастады. Алғашқыда TRT монополиясына жауап ретінде ұқсас жолмен бірнеше түрік тіліндегі коммерциялық спутниктік телерадиокомпаниялар құрылды. Бірақ, Түркияда телерадио хабарларын тарату ережелері жеңілдетілгеннен кейін, олардың барлығы қызметін Түркияның ішіне көшірді, ал көптегені жер үсті жиіліктерінде лицензия алды. 2004 жылы ұлттық телерадиокомпания TRT күрд тілінде бағдарлама таратуды бастаған алғашқы ірі телеарна болды, бірақ бастапқыда TRT аптасына бір рет күрд бағдарламаларын ғана эфирге шығарды, сондай-ақ бірнеше жергілікті телеарналар мен радиостанциялар да осы бағытта жұмыс істеді. Бұл бағдарламалар бастапқыда күніне 45 минутқа (TRT-да аптасына бір сағатқа) шектелді, қатаң цензураланды, түрік тіліндегі субтитрлер болуы міндетті және балалар бағдарламалары мен басқа да білім беру бағдарламаларын қамтуға болмайтын. Бағдарламалар көбінесе Әтатурк және түрік халқының ежелгі тарихына арналған. 2008 жылы TRT «Түрік Республикасы мен оның құндылықтарын насихаттау және РПК-ның Roj TV арнасының үгіт-насихатына қарсы тұру» мақсатымен толыққанды күрд тіліндегі TRT 6 арнасын іске қосуды жоспарлап отырғанын мәлімдеді. 2009 жылдың 1 қаңтарында TRT 6 арнасы Рожин сияқты күрд әншілерінің қатысуымен жаңа жылдық арнайы бағдарламамен ресми түрде ашылды. Арна 2009 жылдың наурызында Түркияда өткен жергілікті сайлауларға дейін үлкен жарнамамен таныстырылды, ал премьер-министр Режеп Тайып Ердоған оңтүстік-шығыстағы партиялық митингтерде арнаны күрд тілінде қарсы алды.
Алдыңғылары: MED TV және MEDYA TV
MED TV – Лондонда орналасқан халықаралық телеарна. Оның лицензиясы 1999 жылдың 23 сәуірінде британдық реттеуші органдармен қайтарып алынды, себебі оның хабарлары «қылмысқа ұлтау салуға немесе оны қоздыруға, немесе тәртіпсіздікке әкелуі мүмкін» деп бағаланды. Тәуелсіз теледидар комиссиясы (Independent Television Commission) MED TV-ге жабылуға дейін бейтараптылық талаптарын үш рет бұзғаны үшін жалпы сомасы 90 000 фунт стерлинг болатын үш айыппұл салды. Соңында, ITC тарапынан жақындық танытуына байланысты, олардың хабар тарату лицензиясы қайтарып алынды. Med TV Ұлыбританияда лицензиясын жоғалтқаннан кейін MEDYA TV 1999 жылдың 30 шілдесінде Бельгиядағы студиялардан Франциядан спутниктік байланыс арқылы хабар таратуды бастады. MEDYA TV лицензиясы 2004 жылдың 13 ақпанында француз билігімен қайтарып алынды, француз соты станцияның ПКК-мен байланысы бар деген шешімге келді; ал француз лицензиялық органы CSA, MEDYA TV MED TV-нің жалғасы екенін мәлімдеді, сондай-ақ француз апелляциялық соты CSA шешімін растады. Арна «Рож ТВ» жаңа арнасы айдың бірінші күні эфирге шығатынын хабарлады. 2008 жылдың маусым айында Германияның Ішкі істер министрлігі Roj TV телеарнасын Германияда хабар таратудан тыйым салды, себебі бұл арнаның ПКК ұйымымен байланысы бар деген күдік болды. Родждың Вупперталдағы өндіріс компаниясы да таратылды. Бұл тыйым 2010 жылдың 25 ақпанында Германия сотының шешімімен уақытша күшін жойды.