STEREO: Күнге бағытталған NASA ғарыш станциясы. 2006 жылдан бері күннің стереоскопиялық суретін түсіріп, күннің әрекетін зерттейді. STEREO A жұмыс істеуде.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Күнді бақылау миссиясы (2006 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
Solar observation mission (2006–present)
NASA ғарыш кемесі
the NASA spacecraft
STEREO (Solar TErrestrial RElations Observatory) – Күнді бақылау миссиясы. 2006 жылы Күнді айналатын орбитаға екі дерлік бірдей ғарыш кемесі ұшырылды, олардың бірі Жерден алшақтап, екіншісі бірте-бірте Жерден қалып қоятын орбитада. Бұл Күн мен оның құбылыстарын, мысалы, короналық массалық шығарылымдарды стереоскопиялық бейнелеуге мүмкіндік берді. 2014 жылы STEREO B күн панельдерінің жеткілікті қуат өндіруіне бөгет болған бақылаусыз айналысқа түскеннен кейін оған байланыс үзілді, бірақ STEREO A әлі де жұмыс істеп тұр.
STEREO (Solar TErrestrial RElations Observatory) is a solar observation mission. Two nearly identical spacecraft were launched in 2006 into orbits around the Sun that cause them to respectively pull farther ahead of and fall gradually behind the Earth. This enabled stereoscopic imaging of the Sun and solar phenomena, such as coronal mass ejections. Contact with STEREO B was lost in 2014 after it entered an uncontrolled spin preventing its solar panels from generating enough power, but STEREO A is still operational.
Миссияның профилі
Екі STEREO ғарыш кемесі 2006 жылғы 26 қазанда сағат 00:52 UTC-де Флорида штатындағы Канаверал мүйісіндегі Әуе күштері базасындағы 17B ұшыру алаңынан Delta II 7925 10L зымырандық жүйесімен жоғары эллипстік геоцентрлік орбитаға ұшырылды. Апогейі Ай орбитасына жетті. 2006 жылғы 15 желтоқсанда, бесінші орбитасында, екі кеме гравитациялық көмек үшін Айдың жанынан өтті. Екі ғарыш кемесінің орбиталары азды-көпті ерекшеленгендіктен, «алдындағы» (A) ғарыш кемесі Жер орбитасының ішіндегі гелиоцентрлік орбитаға шығарылды, ал «артындағы» (B) ғарыш кемесі уақытша Жердің жоғары орбитасында қалды. B ғарыш кемесі 2007 жылғы 21 қаңтарда Аймен қайтадан кездесіп, A ғарыш кемесінен кері бағытта Жер орбитасынан шығарылды. B ғарыш кемесі Жер орбитасынан тыс гелиоцентрлік орбитаға енді. A ғарыш кемесі Күнді бір айналу үшін 347 күн, ал B ғарыш кемесі 387 күн жұмсады. A ғарыш кемесі/Күн/Жер бұрышы жылына 21,650° шамасында өседі. B ғарыш кемесі/Күн/Жер бұрышы жылына -21,999° өзгеріп отырады. Жер орбитасының ұзындығы шамамен 940 миллион километрді құрайтынын ескерсек, екі кеме де Күн әрқашан бір бағытта болатын айналмалы геоцентрлік координаттар жүйесінде шамамен 1,8 км/с орташа жылдамдыққа ие, бірақ жылдамдық олардың тиісті афелийіне немесе перигелийіне қаншалықты жақын екеніне (сондай-ақ Жердің орналасуына) байланысты айтарлықтай өзгереді. Олардың қазіргі орналасқан жерлері мына жерде көрсетілген. Уақыт өте келе STEREO ғарыш кемелері бір-бірінен жылына шамамен 44° жылдамдықпен алшақтады. Ғарыш кемелері үшін соңғы координаттар белгілі емес. Олар 2009 жылғы 24 қаңтарда 90° бұрышқа жетті, бұл жағдай квадратура деп аталады. Бұл қызығушылық тудырды, себебі бір ғарыш кемесінің лимбінде көрінетін массалық шығарылымдарды екінші ғарыш кемесінің in situ бөлшектерінің эксперименттерімен байқауға болады. Олар 2009 жылдың соңында Жердің Лагранж нүктелері арқылы өтіп, Лагранж (троян) астероидтарын іздеді. 2011 жылғы 6 ақпанда екі ғарыш кемесі бір-бірінен 180° қашықтықта болды, бұл алғаш рет Күнді толығымен бірден көруге мүмкіндік берді. Бұрыш ұлғая берсе де, мысалы, Күн динамикасы обсерваториясынан Жерге негізделген көріністі қосу бірнеше жыл бойы Күнді толық бақылауға мүмкіндік берді. 2015 жылы STEREO ғарыш кемесі Күннің артына өтіп кеткен кезде бірнеше ай бойы байланыс үзілді. Содан кейін олар 2023 жылғы тамызда Жерге ең жақын қашықтыққа жақындап, қайтадан Жерге жақындауға кірісті. Олар Жер орбитасына қайтадан түспейді.
The two STEREO spacecraft were launched at 00:52 UTC on October 26, 2006, from Launch Pad 17B at the Cape Canaveral Air Force Station in Florida on a Delta II 7925 10L launcher into highly elliptical geocentric orbits. The apogee reached the Moon's orbit. On December 15, 2006, on the fifth orbit, the pair swung by the Moon for a gravity assist. Because the two spacecraft were in slightly different orbits, the "ahead" (A) spacecraft was ejected to a heliocentric orbit inside Earth's orbit, while the "behind" (B) spacecraft remained temporarily in a high Earth orbit. The B spacecraft encountered the Moon again on the same orbital revolution on January 21, 2007, being ejected from Earth orbit in the opposite direction from spacecraft A. Spacecraft B entered a heliocentric orbit outside the Earth's orbit. Spacecraft A took 347 days to complete one revolution of the Sun and Spacecraft B took 387 days. The A spacecraft/Sun/Earth angle will increase at 21.650° per year. The B spacecraft/Sun/Earth angle will change −21.999° per year. Given that the length of Earth's orbit is around 940 million kilometres, both craft have an average speed, in a rotating geocentric frame of reference in which the Sun is always in the same direction, of about 1.8 km/s, but the speed varies considerably depending on how close they are to their respective aphelion or perihelion (as well as on the position of Earth). Their current locations are shown here. Over time, the STEREO spacecraft continued to separate from each other at a combined rate of approximately 44° per year. There were no final positions for the spacecraft. They achieved 90° separation on January 24, 2009, a condition known as quadrature. This was of interest because the mass ejections seen from the side on the limb by one spacecraft can potentially be observed by the in situ particle experiments of the other spacecraft. As they passed through Earth's Lagrangian points and , in late 2009, they searched for Lagrangian (trojan) asteroids. On February 6, 2011, the two spacecraft were exactly 180° apart from each other, allowing the entire Sun to be seen at once for the first time. Even as the angle increases, the addition of an Earth based view, e. g., from the Solar Dynamics Observatory, still provided full Sun observations for several years. In 2015, contact was lost for several months when the STEREO spacecraft passed behind the Sun. They then started to approach Earth again, with closest approach in August 2023. They will not be recaptured into Earth orbit.
STEREO-B-мен байланыс жоғалды
2014 жылдың 1 қазанында STEREO B ғарыш кемесімен байланыс, жоғарыда айтылған күннің "қосылу" кезеңіне дайындық ретінде автоматтандыруын сынау үшін жоспарланған қайта жүктеу кезінде үзілді. Бастапқыда ғарыш кемесі айнала бастады, бұл күн панельдерімен өндірілетін қуат мөлшерін азайтады деп есептелді. Бірақ кейін алынған телеметриялық мәліметтерді талдау көрсеткендей, ғарыш кемесі секундына шамамен 3° жылдамдықпен бақыланбайтын айналымда болған. Бұл жылдамдық реакциялық дөңгелектерді пайдаланып дереу түзетуге мүмкіндік бермейтін, оларды толық қуатпен жұмыс істеуге жеткізер еді. Инженерлер ғарыш кемесін жөндеу үшін бағдарламалық жасақтаманы жасауды жоспарлады, бірақ компьютерді қосып іске қосқаннан кейін, STEREO B қайтадан істен шығу режиміне түспес бұрын, түзетуді жүктеуге бар болғаны 2 минут уақыт болды. Бұған қоса, байланыс орнатылған кезде ғарыш кемесінің қуаты оң болғанымен, оның бағыты өзгеріп, қуат деңгейі төмендеді. Екі тараптан байланыс қайта орнатылды және ғарыш кемесін қалпына келтіру жөніндегі командалар тамыз және қыркүйек айларында жіберілді.
On October 1, 2014, contact was lost with STEREO B during a planned reset to test the craft's automation, in anticipation of the aforementioned solar "conjunction" period. The team originally thought that the spacecraft had begun to spin, decreasing the amount of power that could be generated by the solar panels. Later analysis of the received telemetry concluded that the spacecraft was in an uncontrolled spin of about 3° per second; this was too rapid to be immediately corrected using its reaction wheels, which would become oversaturated. Engineers planned to work and develop software to fix the spacecraft, but once its computer was powered up, there would only have been about 2 minutes to upload the fix before STEREO B entered failure mode again. Further, while the spacecraft was power positive at the time of contact, its orientation would drift, and power levels fall. Two way communication was achieved, and commands to begin recovering the spacecraft were sent through the rest of August and September.
Миссияның пайдасы
Миссияның басты пайдасы Күннің стереоскопиялық суреттері болды. Жер серіктері Жер орбитасының әртүрлі нүктелерінде орналасқандықтан, бірақ Жерден алыс қашықтықта болғандықтан, олар Жерден көрінбейтін Күннің бөліктерін суретке түсіре алады. Бұл НАСА ғалымдарына Күннің алыс жағын тікелей бақылауға мүмкіндік береді, Жерден Күнді бақылап алынған деректерден алыс жақтағы белсенділікті болжаудың орнына. STEREO спутниктері негізінен күн желінің, күн плазмасының және магнит өрістерінің үлкен жарылыстарын – короналды массалық шығарылымдарды (КМШ) бақылайды. Короналды массалық шығарылымдардың (КМШ) сәулеленуі Жердің байланыс жүйелеріне, әуе тасымалына, электр желілеріне және спутниктерге зиян келтіруі мүмкін болғандықтан, КМШ-ты дәлірек болжау осы қызметтерді ұйымдастырушыларға қосымша ескерту беруге мүмкіндік береді. STEREO бағдарламасының ғалымы Мадхулика Гухатхакурта Күнді үздіксіз 360 градусқа көру мүмкіндігінің арқасында теориялық күн физикасы және ғарыш ауа райын болжау саласында "үлкен жетістіктерге" қол жеткізілетінін күтті. STEREO-ның байқаулары әуе компаниялары, электр компаниялары, спутниктік операторлар және басқалар үшін күн белсенділігінің болжамдарын жасауға пайдаланылады. STEREO сонымен қатар 122 шағылысатын екі жұлдызды ашуға және жүздеген өзгермелі жұлдыздарды зерттеуге қолданылды. STEREO бір жұлдызды 20 күнге дейін бақылай алады. STEREO A құралдары оқиға туралы маңызды деректерді зардапсыз жинап, жеткізе алды.
The principal benefit of the mission was stereoscopic images of the Sun. Because the satellites are at different points along the Earth's orbit, but distant from the Earth, they can photograph parts of the Sun that are not visible from the Earth. This permits NASA scientists to directly monitor the far side of the Sun, instead of inferring the activity on the far side from data that can be gleaned from Earth's view of the Sun. The STEREO satellites principally monitor the far side for coronal mass ejections — massive bursts of solar wind, solar plasma, and magnetic fields that are sometimes ejected into space. Since the radiation from coronal mass ejections, or CMEs, can disrupt Earth's communications, airlines, power grids, and satellites, more accurate forecasting of CMEs has the potential to provide greater warning to operators of these services. STEREO program scientist Madhulika Guhathakurta expected "great advances" in theoretical solar physics and space weather forecasting with the advent of constant 360° views of the Sun. STEREO's observations are incorporated into forecasts of solar activity for airlines, power companies, satellite operators, and others. STEREO has also been used to discover 122 eclipsing binaries and study hundreds more variable stars. STEREO can look at the same star for up to 20 days. STEREO A's instrumentation was able to collect and relay a significant amount of data about the event without being harmed.