Кіріспе

Синай тауы – Нью-Йорк штатының Саффолк округіндегі Брукхейвен қаласында орналасқан шағын елді мекен және халық санағымен белгіленген аудан (CDP). 2010 жылғы халық санағы бойынша халқы 12 118 адамды құрады. Бұл елді мекен Лонг-Айленд аралының солтүстік жағалауында орналасқан. Синай тауы алғаш рет 1660 жылдары қоныстанды, ал 1840 жылдарға дейін Олд-Манс деп аталды. Бастапқыда ауыл шаруашылығымен айналысқан елді мекен, 19 ғасырдың соңында танымал демалыс орнына айналып, 20 ғасырдың ортасында Нью-Йорк қаласының серіктес елді мекеніне айналды. Көбінесе тұрғын үйлерден тұратын қауымдастық болғанымен, Синай тауы порты мен оның танымал Седар жағажайы бар.

Тарих

Синай тауы 1660 жылдары негізделген.

Шығу тегі

Қазір Синай тауы деп белгілі болған аймақты бастапқыда Сеаткот отбасынан шыққан америкалықтар Ноноватук, яғни "құрғап қалған ағыс" деп атаған. Алғашқы еуропалықтар қазіргі Сетаукетте тұрған отарлаушылар болды, олар 1664 жылы осы жергілікті америкалықтардан жерді сатып алу құжатын алды. Қаланың алғашқы еуропалық аты "Олд Манс" дегеннің шығу тегі белгісіз. Ең көп айтылатын әңгіме майор Джон Готерсонға қатысты, ол Лонг-Айлендтің ерте тарихындағы маңызды тұлға капитан Джон Скотттың алдауына ілігіп, Жаңа Әлемде жер сатып алғанына қате сенген ескі ағылшын еді. Готерсон өкілдерін жібергеннен кейін, олар тез қайтарылып келді, содан кейін жергілікті тұрғындар осы жерді әзілдеп "Олд Манс" деп атауды бастады. Америка революциясы кезінде бұл аймақ және Олд Манс шығанағы британдықтардың бақылауында болды. Бірақ, оның қашықтығына байланысты британдықтар мұнда әскер орналастырмады. Көптеген азаматтар британдықтар билік құрған кезде отбасыларын Коннектикутқа көшірді. Соғыс барысында американдық агенттер жергілікті патриоттарға барып, оларға ақпарат, киім-кешек, жабдықтар және мақсатқа қолдау көрсету үшін ақша берді. 1780 жылы американдық майор Бенджамин Таллмедж және Континентальдық армияның драгун жасағы Седар-Бичке қонды, оңтүстікке қарай сапар шегіп, Сент-Джордж иелігінде британдықтарға сәтті шабуыл жасады. Ол және оның әскері өткен жол қазір тарихи жол ретінде белгіленген.

Ауыл шаруашылығы ауылын дамыту

Үйлердің салынуы кезең-кезеңімен жүрді. Бастапқыда құрылыс көбінесе портынан 2 км қашықтықта болды. 19 ғасырдың соңына дейін Солтүстік Кантри-жолының оңтүстігіне аздаған үйлер ғана салынды. Солтүстік Кантри-жолының оңтүстігіндегі жердің көп бөлігі шаруаларға тиесілі болып, олар оны өңдеп өсірді. 17 ғасырдан сақталған ешбір құрылыс жоқ. 18 ғасыр 1705-1790 жылдар аралығында салынған алты ғимаратпен ұсынылған. Осы үйлердің кейбіреулерінің құрылымдық элементтері ерте кезеңге жатады. 19 ғасырда ең көп сақталған тарихи құрылыстар бар. Бұл кезеңді екіге бөлуге болады: 1800-1840 жылдар және 1880-1890 жылдар. Осы ғимараттардың кейбіреулерінде бұрынғы кезеңдердің құрылымдық элементтері қолданылған. 1840 жылы Олд-Мэнс халқы пошта бөлімі ашуға өтініш білдірді. Олд-Мэнс аймаққа лайықты есім емес деп есептелді. Атауы Маунт-Вернонға өзгертілді. Бірақ бұл атау бір жыл ғана қолданылды, себебі Нью-Йоркте Маунт-Вернон деген жер бар еді. Олд-Мэнс қайта қолданылды, бірақ белгісіз себептермен тағы бір атау өзгертілді. Киелі кітаптағы таудың атымен, бірінші пошта бастығы Чарльз Филлипс Маунт-Синай атауын таңдады. Жергілікті аңыз бойынша, ол Киелі кітабына кездейсоқ ине шаншып, сол арқылы есімді таңдады. Маунт-Синай атауын 1841/1842 жылдан бері тұрғындар қолданып келеді. Олд-Мэнстегі егістік жерлерден басқа, қаланың ағаштары көршілес Порт-Джефферсонның кеме жасау өнеркәсібіне көп ағашпен қамтамасыз етті. Олд-Мэнсте бір кезде кеме жасау шебі болды, бірақ ол Порт-Джефферсонның табиғи түрде терең портына көшірілді. Маунт-Синайда тікұшақтар, желкен тігушілер, кеме жасаушылар және басқалары тұрып, Порт-Джефферсонға жұмысқа барып келді. Астық шабу жұмысы үшін диірмендер Пайп Стейв Холлоу және Кристал Брук Холлоу жолдарының бойында орналасқан. Мұрағаттарда көрсетілгендей, теңізді көрген төбелерде бірнеше жел тегершіктері болған. Халық санының өсуімен 25А тас жолының бойында бірнеше кәсіпорындар ашылды. Маунт-Синайда коммерциялық орталық дамыған жоқ, ал тұрғындар көршілес Порт-Джефферсон ауылындағы кәсіпорындарға тәуелді болды.

Ғибадат үйлері

1740 жылға дейін Синай тауының тұрғындары қызметтерге Сетаукетке баруға мәжбүр болды. 1740 жылдары қазір сақталмаған протестант шіркеуі салынды. Жергілікті конгрегациялық топ 1789 жылы құрылды, ал 1807 жылы осы топ әлі күнге дейін жұмыс істеп тұрған Синай тауы конгрегациялық шіркеуін тұрғызды. 19 ғасырдың басында Шор-роудта методист шіркеуі салынды, бірақ кейіннен қауымы Порт-Джефферсонмен біріккен соң сатылды.

Курорттық қала

Лонг-Айленд темір жолы 1879 жылы көршілес Порт-Джефферсонға жеткеннен кейін, ал 1895 жылдан 1939 жылға дейін Синай тауына уақытша созылғаннан кейін, Нью-Йорк қаласынан және Лонг-Айлендтің басқа жерлерінен жаңа қонақтар мен тұрғындар ауылдың жағажайлары мен көркем жарасымды ортасынан ләззат алу үшін келе бастады. Синай тауының табиғи және демалыс мүмкіндіктерін дамыту 1841 жылы Синай тауының оңтүстік-батыс жағында ауру және мүмкіндігі шектеулі балаларға арналған арнайы күтім орталығы құрылғаннан бастау алды. Бұл жер учаскесінде тұрғын үйлер мен ерікті жұмысшылар орналасты, ал орны Порт-Джефферсонның жанындағы Сент-Чарльз ауруханасына жақындығымен шартталды. 1892 жылдың 2 сәуірінде бұл жер доктор Джером Уокерге сатылды, ол Кристалл Брук Парк Ассоциациясын құрды, ол бүгінгі күнге дейін Синай тауының ең көне жекелеген қоғамдастығы – Кристалл Брук Паркі деп танылады. Синай тауының жағалауында маусымдық демалыс үйлері салынды. Жағажай мен Лонг-Айленд шығанағын бөліп тұратын мүйісте орналасқан Седар-Бич танымал демалыс орнына айналды. Синай тауының оңтүстік жағындағы Чандлер иелігі демалыс коттедждеріне айналдырылып, 1950 жылдары Мэрилин Монро мен Артур Миллер демалыстарын өткізді.

Қала маңындағы өсім

ХХ ғасырдың бірінші жартысында құрылыс қарқыны төмендеді. Үлкен егістік жерлер сақталғанымен, шағын елді мекеннің төңірегінде даму ошақтары пайда болды. Мысалы, 25А тас жолының солтүстігі мен оңтүстігінде, Пайп Став Холлоу жолы бойында салынған үйлердің "колониясы", сондай-ақ Синай тауы мен Каштан аллеяларындағы шашыраңқы құрылыстар. Осы кезеңде 25А тас жолының оңтүстігінде және Кристалл Брук Холлоу жолының шығысында бір қауымдық аудан жоспарланған, бірақ дамытылмады. 1960 жылдарға дейін қала маңындағы құрылыстар шығысқа қарай кеңейе бастады. Бұрынғы егістік жерлер сатылып, Синай тауының жаңа тұрғындары үшін үйлер салынды. Бұл 2000 жылдардың басында 404 акрлық Дэвис шаңғы персік шаруашылығының сатылуы мен дамуын қамтыды.

География және климат

Синай тауы (40.938532, 73.018668) координаталарында орналасқан, Лонг-Айлендтің солтүстік жағалауындағы Лонг-Айленд бұғазымен шектеседі. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, аймақтың жалпы ауданы шамамен 54,5 км², оның ішінде құрлық және су алабын құрайды, ал су алабы 6,53%-ды немесе шамамен құрайды.

Синай тауының порты

Синай тауының солтүстік бөлігі 2 мильдік жартыаралда орналасқан, белсенді демалыс аймағымен шектеседі. Бұл – жаз айларында Солтүстік жағалаудың ең танымал жағажайларының бірі – Седар-Бич. Теңізді қорғау аумағы мен табиғат қорығы Седар-Бичтің әртүрлі бөліктерін көрікті жаяу жолдарымен байланыстырып, қалған құм төбелерін қорғауға көмектеседі. 1664 жылы бөліп берілген жалпы меншіктегі жерлер халықтың демалысы үшін пайдаланылады немесе балық аулау станциясы, яхта клубы және кеме жөндеу шеберханасы үшін жеке пайдалануға жалға берілген. Көптеген кәсіби балықшылар осы порттан жұмыс істейді және Лонг-Айленд бұғазында балық аулайды. Порттың ең оңай қолжетімді бөлігі – көршілес Миллер-Плейс қаласынан, шекара сызығының екі жағында бірнеше тарихи демалыс үйлері орналасқан. Осы үйлердің көпшілігі қазір жыл бойы тұруға бейімделген. Оның оңтүстік бөлігі көбінесе тыныш жер. Су тасқыны кезінде моллюскалар аулау, ал толқын болғанда балық аулау танымал. Тарихы бойында Синай тауы порты моллюскалар аулау, шұбар балық және палтус балықтарын ұстау, су құстарын аулау, құмды ұнтақтау және тұзды шөп жинау үшін пайдаланылып келген. Саттерли-Лэндинг – бұрынғыда қайық сақтау орны болған шағын саябақ, портқа керемет көрініс ашады. Порттың бастапқы аузы шығыс жағында болған. Жел мен толқындар оның ашылуын үнемі тарылтады. Жергілікті тұрғындар ауызды кеңейту үшін көп еңбек еткен. 19 ғасырдың ортасында порттың батыс жағында жаңа ауыз жасалды. Толқындар әлі де құмды шөгіндіріп, порттың аузын тарылтады. Оны ашық ұстап тұру үшін, порттағы қайықтар бұғазға жетуі үшін оны үнемі тереңдету қажет. 20 ғасырда Брукхейвен қаласы ұсынған портты тереңдету жоспарларына қарсы үш ірі азаматтық шайқас болды. Екі тереңдету жобасы мақұлданды, ал қазіргі каналдар мен Седар-Бичтің оңтүстігіндегі терең ойыс осы шаралардың нәтижесі. Бірлескен азаматтық әрекет 1960 жылдардың соңында порттан тереңдету машиналарын алып шығуға қол жеткізді.

Демография

2010 жылғы санақ бойынша Маунт-Синайда 12 118 тұрғын, 4080 үй шаруашылығы және 3391 отбасы тұратын. CDP-нің нәсілдік құрамы: 92,07% ақ нәсілді, 1,5% қара немесе африкалық-американдық, 0,15% американдық үнді және Аляска тумасы, 4,0% азиялық, 0,07% жергілікті гавайлық және басқа Тынық мұхит аралдарының тұрғындары, ал 1,3% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын халықтың 5,8% -ы испан немесе латын американдықтары. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,96, ал отбасының орташа мөлшері 3,26 адамды құрады. Медианалық жас 41,9 жасқа тең. 2671 үй шаруашылығы бар, олардың 46,4% -ы 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 76,7% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 6,6% -ы күйеуі жоқ әйел басқаратын үй шаруашылығы, ал 14,5% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 11,8% жеке тұлғалардан тұрады, ал 7,0% -ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 3,26, ал отбасының орташа мөлшері 3,54 адамды құрады. CDP-да халық жас бойынша таралып орналасқан: 30,0% -ы 18 жасқа дейінгілер, 7,2% -ы 18-24 жас аралығындағылар, 29,0% -ы 25-44 жас аралығындағылар, 24,8% -ы 45-64 жас аралығындағылар және 9,0% -ы 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Медианалық жас 36 жасқа тең. Әр 100 әйелге 95,4 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 96,0 еркек келеді. CDP-дағы үй шаруашылығының медианалық табысы 85 605 доллар, ал отбасының медианалық табысы 89 636 доллар құрайды. Ер адамдардың медианалық табысы 62 093 доллар, ал әйелдердің медианалық табысы 36 415 доллар. CDP-ның жан басына шаққандағы табысы 31 131 доллар. Отбасылардың 1,8% және халықтың 3,6% кедейлік шегінен төмен жатыр, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 3,9% және 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендердің 2,1% кедейлікте өмір сүреді.

Білім

Тарихының кейбір кезеңдерінде тұрғындарда жеткілікті мектеп инфрақұрылымы болмағандықтан, олар балаларын көршілес Порт Джефферсон мектеп округіне жіберді. Бірақ 1966 және 1978 жылдары салынған екі жаңа мектеп ғимараты 9-сыныпқа дейінгі оқушылардың Маунт-Синайда білім алуына мүмкіндік берді. Маунт-Синай жоғары мектебі 1991 жылдың қыркүйегінде оқушыларға есігін ашты. Маунт-Синай мектеп округінің үш мектебі де бір ортақ кампуста орналасқан.