Кіріспе

Антарктика импульстік уақытша антеннасы (АНИТА) эксперименті Антарктика мұз қабатымен өзара әрекеттесуінен туындайтын радио импульстерді анықтау арқылы жоғары энергиялы (ЖЭ) ғарыштық нейтриноларды зерттеу үшін құрастырылған. Бұл 37 000 метр биіктікте ұшып жүрген гелий шарға ілінген радио антенналар тізбегі арқылы іске асырылады. Энергиясы 1018 эВ шамасындағы нейтринолар Аскарян эффектісінің нәтижесінде мұзда радио импульстарын тудырады. Осы жоғары энергиялы ғарыштық нейтринолардың, жоғары энергиялы (1020 эВ) ғарыштық сәулелердің ғарыштық микротолқынды фондық сәулелену фотондарымен өзара әрекеттесуінен пайда болатыны болжанып отыр. Сондықтан АНИТА эксперименті осы ғарыштық сәулелердің пайда болуын түсіндіруге көмектеседі деп күтілуде.

Эксперименттік уақыт аралығы

Анита I 2006–2007 жылдың жазында Антарктидадағы МакМердо қаласынан ұшырылды. Бұл массив құрлық бойында циркумполяр желдермен шамамен бір ай бойы айналып, содан кейін CSBF арқылы қайта жинастырылуы тиіс. Әрбір келесі миссия (қаржыландырылса) екі жыл сайын жүзеге асырылады. 40 антеннасы бар, жаңартылған Анита II 2008–2009 жылдың жазында МакМердо станциясынан ұшырылды. ANITA III сезімталдықты 5–10 есеге арттыруы күтілуде және 2014 жылдың желтоқсан айында ұшырылды. ANITA IV 2016 жылдың желтоқсанында ұшырылды, оның жалпы құрылымы жеңілдетілген, реттелетін кесілген сүзгілері және жақсартылған іске қосу жүйесі бар.

Қаржыландыру

АНИТА – UH Manoa жетекшілігімен және NASA мен АҚШ Энергетика министрлігінің гранттарымен қаржыландырылатын көптеген университеттердің бірлескен жобасы.

Нәтижелер

ANITA 2006-2016 жылдар аралығында төрт рет ұшып, бірнеше ондаған экзаэлектронвольттан (EeV) жоғары энергиялы диффузиялық нейтрино ағынының ең бәсекеге қабілетті шектерін белгіледі. Диффузиялық нейтрино ағынына қатысты шектеулерден басқа, әр ANITA ұшуы ғарыштық сәулелердің әсерінен пайда болған кең ауқымды ауа жауын-шашыннан шыққан геомагниттік радио сәулелері арқылы ондаған аса жоғары энергиялы ғарыштық сәулелерді байқады, оларды ANITA әдетте мұз бетінен шағылысу арқылы бақылайды. ANITA I және ANITA III екі теуі де жер бетінен шығатын кең ауқымды ауа жауын-шашынмен байқаулар бойынша сәйкес келетін аномальды радиосигналдарды анықтады. Жер арқылы таралу кезінде пайда болған тау нейтриноларының ыдырауынан туындаған тау лептондары кең ауқымды ауа жауын-шашынын тудыруы мүмкін деп болжанады. Алайда, бұл оқиғалар байқалған бұрыштар Стандартты модельдің нейтрино қасиеттерімен қарама-қайшы келеді, себебі Жер бұл тік бұрыштарда нейтрино ағынын күрт әлсіретуі керек. ANITA-дан әлдеқайда төмен энергиялы нейтриноларды іздейтін IceCube эксперименті осы оқиғалардың орнынан нейтринолардың маңызды көзін анықтамады. 2016 жылға дейін бұл оқиғалар түсініксіз күйде қалды. ANITA-ның төртінші ұшуы, ANITA IV, да тау лептондарынан туындаған кең ауқымды ауа жауын-шашынымен байқаулар бойынша сәйкес келетін төрт оқиғаны анықтады. ANITA I және ANITA III ұшуларында байқалған оқиғалар көкжиектен төменгі бұрыштарда байқалғаннан өзгеше, ANITA IV оқиғалары тау-тегеурені тудыратын оқиғалардың болу ықтималдығы ең жоғары көкжиектің өте жақын жерінде байқалды.

Қатысушылары

Қазіргі ANITA ынтымақтастық тобына Гавайи университеті (Маноа), Калифорния университеті (Лос-Анджелес), Огайо мемлекеттік университеті, Делавэр университеті, Канзас университеті, Сент-Луис қаласындағы Вашингтон университеті, NASA Jet Propulsion Laboratory, Лондон университетінің колледжі, Чикаго университеті, Ұлттық Тайвань университеті және Калифорния политехникалық мемлекеттік университеті кіреді.