Кіріспе

Австенитті тот баспайтын болат – кристалдық құрылымы бойынша тот баспайтын болаттардың бес класының бірі (ферриттік, мартенситтік, дуплекстік және тұнбалау арқылы бекітілгендерімен бірге). Оның негізгі кристалдық құрылымы аустенит (бетке ортайтылған кубикалық) және ол болатты қыздыру арқылы қатайтудан сақтайды, оларды дерлік магниттік емес етеді. Бұл құрылым никел, марганец және азот сияқты аустенитті тұрақтандыратын элементтерді жеткілікті мөлшерде қосу арқылы қол жеткізіледі. Инколой қорытпалары супераустенитті тот баспайтын болаттар санатына жатады.

AISI 200 және 300 сериялары

Аустенитті тот баспайтын болат екі топқа бөлінеді. 300 сериялы тот баспайтын болаттар аустениттік құрылымын негізінен никель қосылуы арқылы алады, ал 200 сериялы тот баспайтын болаттар никельдің орнына марганец пен азотты қолданады, бірақ никельдің шағын мөлшері сақталады, бұл 200 серияны тиімді никель-хромды аустениттік типті болатқа айналдырады. 300 сериялы тот баспайтын болаттардың көлемі үлкен. Ең көп таралған аустениттік тот баспайтын болат және жалпы тот баспайтын болаттың ішіндегі ең көп таралған түрі – 304 түрі, сондай-ақ 18/8 немесе А2 деп те аталады. 304 типті болаттан ыдыс-аяқ, асханалық құралдар және ас үй жабдықтарын жасауға кеңінен қолданылады. 316 типті болат, сондай-ақ А4 деп аталады, екінші ең көп таралған аустениттік тот баспайтын болат. 300 сериясының кейбір түрлері, мысалы 316 типті болат, қышқылдарға төзімділікті арттыру және шұңқырлар мен жарықтардағы коррозия сияқты жергілікті шабуылға төзімділікті жоғарылату үшін молибден қоспасын қамтиды. + Ең көп таралған аустениттік тот баспайтын болат маркаларының негізгі қоспа элементтерінің орташа салмақтық құрамы (%) Euronorm (EN) нөмірі EN белгілемесі AISI класы C Cr Mo Ni Басқалары Балқу температурасы, ескерту 1.4310 X10CrNi18 8 301 0.10 17.5 8 1420 Серіппелерге арналған 1.4301 X5CrNi18 10 304 < 0.07 18.5 9 1450 Өте көп таралған аустениттік тот баспайтын болат маркасы 1.4307 X2CrNi18 9 304L < 0.030 18.5 9 1450 Жоғарыда көрсетілгенге ұқсас, бірақ төмен көміртектік құрамының арқасында түйіршік аралық коррозияға бейім емес. 1.4305 X8CrNiS18 9 e 303 < 0.10 18 9 0.3 1420 Күкірт қосылуы өңдеуге қолайлылықты жақсартады. 1.4401 X5CrNiMo17 12 2 316 < 0.07 17.5 2.2 11.5 1400 Екінші ең танымал аустениттік марка. Молибден коррозияға төзімділікті арттырады. 1.4404 X2CrNiMo17 12 2 316L < 0.030 17.5 2.25 11.5 1400 Жоғарыда көрсетілгенге ұқсас, бірақ төмен көміртектік құрамының арқасында түйіршік аралық коррозияға бейім емес. 1.4571 X6CrNiMoTi17 12 2 316Ti < 0.08 17.5 2.25 12 Ti: 5 × C ≤ 0.70 200 сериясындағы азоттың жоғары мөлшері оларға 300 сериясына қарағанда жоғары механикалық беріктік береді. 20 (Carpenter 20) қорытпасы – 316 типті тот баспайтын болатқа және басқа да көптеген агрессивті орталарға тамаша төзімділігі бар аустениттік тот баспайтын болат. Бұл қорытпа 20-40% күкірт қышқылының қайнау кезінде кернеулік коррозияның жарылуына жоғары төзімді. 20 қорытпасы тамаша механикалық қасиеттерге ие және қорытпадағы ниобийдің болуы дәнекерлеу кезінде карбидтердің тұнбалануын азайтады.

Ыстыққа төзімді аустенитті тот баспайтын болат

Жоғары температураға төзімді маркаларды жоғары температурада пайдалануға болады, әдетте одан жоғары. Олар коррозияға (әдетте окистенуге) төзімді болуы және механикалық қасиеттерін, негізінен беріктігін (өнімділік кернеуін) және жыртылуға төзімділігін сақтауы керек. Коррозияға төзімділікті негізінен хром, кремний және алюминий қосып береді. Никель күкірт қоршаған ортада жақсы төзімділік таныта алмайды. Бұл әдетте кремний мен алюминийдің мөлшерін арттыру арқылы өте тұрақты оксидтер түзеді. Сирек кездесетін элементтер, мысалы церий, оксид пленкасының тұрақтылығын арттырады. + Негізгі маркаларының құрамы ENEN белгісі AISI/ASTM UNS C Cr Ni Si Mn Басқалар 1.4878X8CrNiTi18 10 321H S32109 < 0,1 18 10.5 Ti: ≤ 5 × C 1.4818X6CrNiSiNCe19 10 S30415 0,06 19 10 N: 0,16; Ce: 0,05. 1.4828X15CrNiSi20 12 309 < 0.2 20 12 2.0 1.4833X12CrNi23 13 309S S30908 < 0.08 23 13 < 0.75 1.4872X25CrMnNiN25 9 7 0.25 25 7 9 1.4845X15CrNi25 21 310S S31008 < 0.1 25 20 1.4841X15CrNiSi25 21 314 S31400 < 0.15 25 20 1.8 1.4876X10NiCrAITi32 20 "Қойма 800" N08800 < 0.12 21 32 Al: 0.4; Ti: 0.4 1.4854X6NiCrSiNCe35 25 "Қойма 353MA" S35315 0.06 25 35 N: 0.15; Ce: 0.06. 1.4886X12NiCrSi35 16 330 N08330 < 0.15 18.5 35 309 және 310 типтері жоғары температурада қолданылады. Ескерту: ферриттік тот баспайтын болаттар жоғары температурада беріктігін сақтай алмайды және беріктік қажет болған жағдайда қолданылмайды. Аустениттік тот баспайтын болаттарды бояудың енуін тексеру әдісімен, бірақ магниттік бөлшектерді тексеру әдісімен емес, құрылымдық емес сынау арқылы сынауға болады. Сонымен қатар, еді токтарымен сынау да қолданылуы мүмкін.