Кіріспе
Филиппин саясаткері (1938–2021)
Эмилио Марио Реннер Осменья-младший (11 қыркүйек 1938 – 19 шілде 2021), Лито Осменья деп кеңінен танымал, филиппин саясаткері болған. Бұрынғы президент Серхио Осменьяның немересі, ол 1988 жылдан 1992 жылға дейін Себу облысының губернаторы қызметін атқарды. Ол PROMDI партиясын құрған және оның тізімі бойынша 1998 жылғы Филиппин президенттік сайлауында Филиппин президентіне кандидат болды, бірақ Джозеф Эстрадаға жеңілді. Сондай-ақ ол 1992 жылғы жалпыұлттық сайлауда Фидель В. Рамостың вице-президенттікке серігі ретінде қатысты, бірақ ол да Эстрадаға жеңілді, ал Эстрада оны алты жылдан кейін тағы жеңді.
Ерте өмір және мансап
Лито 1938 жылғы 11 қыркүйекте Себу қаласында Эмилио Велосо Осменья мен Мария Луиза Реннер отбасында дүниеге келді. Себудегі Сан-Карлос университетін бітіріп, Бизнес-әкімшілік мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. Жастығынан бастап Лито Хасиенда Лугоны басқарды. Ол Мария Луиза эстате паркін, отбасына тиесілі тұрғын үйлерден тұратын ауданын дамытты. 1973 жылы әскери жағдай кезінде тоғыз ай бойы Форт-Бонифасиода саяси тұтқын ретінде отырды, содан кейін төрт жыл үй қамауында болды. Бостандыққа шыққаннан кейін ол жылжымайтын мүлік жобаларын дамытуға күш салды. 1983 жылы бұрынғы сенатор Ниной Акиноның қазасынан кейін ғана Осменья саясатқа қатысты. 1988 жылы Себу облысының губернаторы лауазымына кандидат болып, сайланды.
Себу губернаторы
Осменья 1988 жылдың 2 ақпанынан 1992 жылдың 30 маусымына дейін Себу облысының әкімі болды.
Экономикалық реформалар
Жергілікті билік органдарының қайта ұйымдастырылуы мен 1987 жылғы Конституцияның ратификациялануынан кейін, ол 1988 жылы Себу провинциясының губернаторы лауазымына кандидат болып түсті және жеңіске жетті. Себу губернаторы қызметін атқару кезеңінде Осменья провинциялық бюджетті жылына 1 миллиард песоға дейін арттыра алды. Ол көп қабатты жол асты өткелдер мен дамбалар салуға жағдай жасады, сондай-ақ бірнеше барангай жолдары мен көпірлерін, сонымен қатар шаруашылықтан сауда орталығына дейінгі жолдарды ашуға және күтіп ұстауға мүмкіндік берген ауыр техника сатып алды, сондай-ақ Себу қаласын батысқа байланыстыратын Трансцентральді тас жолын салуды бастады. Осменья бүкіл аралда Су тарату бағдарламасын іске қосты, бұл оның қызметке кіргенге дейін 56% құраған халықтың сумен қамтылуын 90% дейін жеткізді. Ол провинцияның барлық аудандарында қалалық телефон желісін құрды. Осменья Себудің Мактан халықаралық әуежайын (қазіргі Мактан-Себу халықаралық әуежайы) жаңғыртуға бастама берді. Ол сондай-ақ Фр. Франсиско Г. Сильвамен бірлесіп провинцияның шалғай аудандарында "Ауылдық электрлендіру" жобасын дамытты. Ол Себуден әлемнің әртүрлі аймандарына тікелей рейстерді де іске қосты. 1990-1992 жылдары Филиппин губернаторлары лигасының төрағасы болып сайланды. Оның Себу губернаторы қызметін атқару кезеңінде Себу экономикалық өркендеуді бастан кешірді.
1992 жылғы вице-президент сайлауы
Фидель В. Рамос 1992 жылы «Лабан нг Демократик конг Филиппин» партиясынан кеткеннен кейін, Осменаны өзінің жаңа «Лакас Тао» (кейіннен «Лакас НУКД») партиясына шақырды және 11 мамырдағы сайлауда вице-президенттікке өзінің кандидаттығына қосылуды ұсынды. Осмена Рамостың шақыруын қабылдап, оның ұсынысын қабылдады, атасының жолын жалғастыру арманымен байланыстырды. Алайда ол вице-президенттік лауазымына күресте жеңіліске ұшырады, сайлауда жеті кандидат бақ сынады, ал жеңіске Джозеф Эстрада қол жеткізді.
Бас экономикалық кеңесші
Осменья 1993 жылдан 1997 жылға дейін Лакас НУКД атқарушы вице-президенті және президент Фидель В. Рамостың бас экономикалық кеңесшісі болды. Ол сондай-ақ Президенттік маңызды бағдарламалар мен жобалар комитетінің төрағасы болды және келесі жобаларды аяқтады немесе маңызды бөлігін жүзеге асырды: Генерал Сантос әуежайы, Мактан Себу халықаралық әуежайы, Батангас портын жаңарту, Генерал Сантос теңіз портын жаңарту, Филиппиннің барлық аймақтарын қамтитын тас жолды қалпына келтіру, Квирино тас жолы, Оңтүстік Тагалог артериялық тас жолы (Сто. Томас – Липа бөлімі), C 5 жолы (Оңтүстік Лусон тас жолынан Катипунан даңғылына дейін), Metro Manila Skyway (Буэндиядан Бикутанға дейін), Edsa / Boni жер асты жолы, Калаян / EDSA көпірі, Аяла Пасай жолының қиылысы, EDSA Shaw көпірі, Бохоль айналмалы жолы, Батан біріктірілген циклді электр станциясы (600 МВт), Палимпинон геотермалды станциясы (80 МВт), Пагбилау станциясы (700 МВт), Лейтедегі Жоғарғы Махиао және Малитбог геотермалды станциясы (231 МВт), PNR Оңтүстік желісін, 2-желісін, 3-желісін қалпына келтіру және телекоммуникация секторын либерализациялау.
1998 жылғы президенттік сайлау
1997 жылы ол Лакас НҰҰД-тан бөлініп, PROMDI партиясын (Провинция Мұна даму бастамасы) құрды, бірақ сайлауда жеңіліске ұшырады.
Жеке өмір
Лито, оны көбіне осылай шақыратын, Аннет Версозаға үйленген және үш баласы болды: Мариано, Мария Луиза және Эмилио III. Оның сегіз немересі болды: Аннет, Сантино, Мари, Катриен, Александр, Эмилио IV, Ильеана және Джулия. Лито Филиппиндегі өте ықпалды саяси отбасы – Осменья тайпасының мүшесі еді. Отбасының басқа да белгілі мүшелері: бұрынғы сенаторлар Серхио Осменья III, Джон Генри Осменья және Серхио Осменья Jr.; Себу қаласының бұрынғы мэрі Томас Осменья, бұрынғы президент Серхио Осменья, Себу вице-губернаторы Джон Грегори Осменья, сондай-ақ оның қарындасы, жылжымайтын мүліктерді дамытушы Аннабель "Анни" Осменья Абоитиз.
Өлім
Осмена 2021 жылғы 19 шілдеде туған қаласы Себу қаласында COVID-19 салдарынан қайтыс болды. Ол 82 жасқа толыпты. Оның әйелі Анет екі аптадан соң, 31 шілдеде вирустың тудырған аурулардың салдарынан қайтыс болды.