Кіріспе
Бұл мақалада OASIS индустриялық консорциумы жасаған OpenDocument кеңсе құжат стандартының техникалық сипаттамалары келтірілген. Стандартты түрлі ұйымдар ашық түрде әзірледі және оны кез келген адам шектеусіз пайдалана алатындай, жалпы қолжетімділікке қойды. OpenDocument форматының мақсаты – меншік құқығындағы құжат форматтарына ашық балама ұсыну.
Үлгілер
OpenDocument сонымен қатар үлгілердің жиынтығын қолдайды. Үлгілер құжаттар үшін пішімдеу ақпаратын (стильдерді қоса алғанда) мазмұнсыз ұсынады. Ұсынылатын файл атауының кеңейтімі ".ot" (OpenDocument template дегеннің қысқартылған түрі) болып табылады, соңғы әріп үлгінің түрін көрсетеді (мысалы, мәтін үшін "t"). Қолдау көрсетілетін жиынтыққа мыналар кіреді:
the content themselves. The recommended filename extension begins with ". ot" (interpretable as short for "OpenDocument template"), with the last letter indicating what kind of template (such as "t" for text). The supported set includes:
Файл түрі | Extension | MIME Type | ODF спецификациясы
---|---|---|---
Text | .ott | application/vnd.oasis.opendocument.text-template | 1.0
Spreadsheet | .ots | application/vnd.oasis.opendocument.spreadsheet-template | 1.0
Presentation | .otp | application/vnd.oasis.opendocument.presentation-template | 1.0
Drawing | .otg | application/vnd.oasis.opendocument.graphics-template | 1.0
Chart | .otc | application/vnd.oasis.opendocument.chart-template | 1.0
Formula | .otf | application/vnd.oasis.opendocument.formula-template | 1.0
Image | .oti | application/vnd.oasis.opendocument.image-template | 1.0
Web page | .oth | application/vnd.oasis.opendocument.text-web | 1.0
Қуаттары
Жоғарыда айтылғандай, OpenDocument форматы мәтіндік құжаттарды (мысалы, әдетте сөз өңдегіштерде өңделетін), электрондық кестелерді, презентацияларды, суреттер мен графикаларды, кескіндерді, диаграммаларды, математикалық формулаларды және "негізгі құжаттарды" (оларды біріктіре алады) сипаттай алады. Ол сонымен қатар олардың көпшілігі үшін үлгілерді де ұсынуы мүмкін. OpenDocument стандартының 1.0 нұсқасы (OASIS, 1 мамыр, 2005) OpenDocument мүмкіндіктерін анықтайды. Ал төмендегі мәтін форматтың мүмкіндіктерінің қысқаша шолуын ұсынады.
Мазмұны
OpenDocument мәтіндік мазмұны форматы стандартты және кеңейтілген мүмкіндіктерді қолдайды. Әртүрлі деңгейдегі тақырыптар, түрлі тізімдер (нөмірленген және нөмірленбеген), нөмірленген абзацтар және өзгерістерді қадағалау қолдауға ие. Мәтіннің қалай көрсетілетінін басқару үшін беттік тізбектер мен бөлім атрибуттарын пайдалануға болады. Гиперсілтемелер, рубин мәтіні (кейбір тілдерде түсіндірмелер береді және маңызды), закладтар және сілтемелер де қолдау табады. Автоматты түрде жасалатын мазмұн үшін мәтіндік өрістер, сондай-ақ мазмұн кестесі, көрсеткіштер және библиография сияқты кестелерді автоматты түрде құру механизмдері де бар. OpenDocument форматы электрондық кестелерді кестелер жиынтығы ретінде іске асырады. Осылайша, ол кестелер мен электрондық кестелерді форматтауға қатысты кең мүмкіндіктерге ие. OpenDocument деректер базасының диапазондырын, сүзгілерді және «деректер пилоттарын» (Microsoft Excel-де «пивоттық кестелер» деп аталады) де қолдайды. Электрондық кестелер үшін де өзгерістерді қадағалау мүмкіндігі бар. Графикалық формат векторлық графикалық бейнелеуді қолдайды, онда қабаттар жиынтығы және әрбір қабаттың ішкі мазмұны анықталады. Бар сурет пішіндері: Тіктөртбұрыш, Сызық, Полигон, Көпбұрыш, Дұрыс көпбұрыш, Траектория, Шеңбер, Эллипс және Қосқыш. 3D пішіндер де қолжетімді; форматқа Сцена, Жарық, Куб, Сфера, Шығару және Айналу туралы ақпарат кіреді (офистік деректерді алмасу үшін арналған, бейнелерді немесе кеңейтілген 3D көріністерді көрсетуге жеткіліксіз). Арнайы пішіндерді де анықтауға болады. Презентациялар қолдауға ие. Пайдаланушылар презентацияларға анимацияларды қоса алады, дыбысты басқару, пішін немесе мәтінді көрсету, пішін немесе мәтінді жасыру немесе күңгірттеу мүмкіндіктерімен, оларды топтастыруға болады. OpenDocument-те форматтау мүмкіндіктерінің көп бөлігі мәтіндік форматтан қайта пайдаланылады, бұл жүзеге асыруды жеңілдетеді. Дегенмен, кестелер OpenDocument-те сурет объектілері ретінде қолдау таба алмайды, сондықтан оларды презентацияларға енгізуге тек кіріктірілген кестелер ретінде болады. Диаграммалар сандық деректерден графикалық бейнелерді қалай жасауға болатынын анықтайды. Олар тақырыптарды, тақырыпшаларды, ескертулерді және диаграмманы түсіндіру үшін аңызды қолдайды. Формат графикалық бейнелеу үшін қолданылатын деректер тізбегін және графикалық бейнелеудің әртүрлі түрлерін (мысалы, сызықтық диаграммалар, секторлық диаграммалар және т.б.) анықтайды. Формаларға арнайы қолдау көрсетіледі, бұл қолданыстағы XForms стандартына негізделген.
and change tracking are all supported. Page sequences and section attributes can be used to control how the text is displayed. Hyperlinks, ruby text (which provides annotations and is especially critical for some languages), bookmarks, and references are supported as well. Text fields (for autogenerated content), and mechanisms for automatically generating
tables such as tables of contents, indexes, and bibliographies, are included as well. The OpenDocument format implements spreadsheets as sets of tables. Thus it features extensive capabilities for formatting the display of tables and spreadsheets. OpenDocument also supports database ranges, filters, and "data pilots" (known in Microsoft Excel contexts as "pivot tables"). Change tracking is available for spreadsheets as well. The graphics format supports a vector graphic representation, in which a set of layers and the contents of each layer is defined. Available drawing shapes include Rectangle, Line, Polyline, Polygon, Regular Polygon, Path, Circle, Ellipse, and Connector. 3D Shapes are also available; the format includes information about the Scene, Light, Cube, Sphere, Extrude, and Rotate (it is intended for use as for office data exchange, and not sufficient to represent videos or other extensive 3D scenes). Custom shapes can also be defined. Presentations are supported. Users can include animations in presentations, with control over the sound, showing a shape or text, hiding a shape or text, or dimming something, and these can be grouped. In OpenDocument, much of the format capabilities are reused from the text format, simplifying implementations. However, tables are not supported within OpenDocument as drawing objects, so may only be included in presentations as embedded tables. Charts define how to create graphical displays from numerical data. They support titles, subtitles, a footer, and a legend to explain the chart. The format defines the series of data that is to be used for the graphical display, and a number of different kinds of graphical displays (such as line charts, pie charts, and so on). Forms are specially supported, building on the existing XForms standard.
Пішімдеу
Стиль мен пішімдеуді басқару элементтері көптеген, ақпаратты көрсетуді бақылауға арналған түрлі мүмкіндіктер ұсынады. Беттік орналасу әртүрлі атрибуттармен реттеледі. Оларға бет өлшемі, нөмір форматы, қағаз табасы, басып шығару бағыты, шеттер, шекара (және оның сызық ені), толтыру, көлеңке, фон, бағандар, басып шығару беттерінің реті, бірінші бет нөмірі, масштаб, кесте орталануы, ең жоғары аяқ жазба биіктігі мен ажыратқышы, сондай-ақ көптеген макет желілік қасиеттері жатады. Бас беттер мен аяқ жазбалар белгілі бір және ең төменгі биіктіктерге, шеттерге, шекара сызығының еніне, төсемге, фонға, көлеңкеге және динамикалық аралыққа ие болуы мүмкін. Нақты мәтінге, абзастарға, рубин мәтініне, бөлімдерге, кестелерге, бағандарға, тізімдерге және толтыруларға қатысты көптеген атрибуттар бар. Жеке таңбалардың қаріптері, өлшемдері, жалпы қаріптер отбасының атаулары (романдық сериф, швейцарлық безсериф, заманауи монокеңістік, сәндік, скрипт немесе жүйелік) және басқа да қасиеттерін орнатуға болады. Абзастардың тік кеңістігін "бірге сақтау", "жесір" және "жетім" атрибуттары арқылы басқаруға болады, сондай-ақ арнайы пішімдеу үшін "әріп басы" сияқты басқа да атрибуттар бар. Тізім өте кең; толық мәліметтерді алу үшін сілтемелерді (әсіресе нақты стандартты) қараңыз.
Есептік кесте формулалары
OpenDocument 1.2 нұсқасы экранда көрсетілетін математикалық формулаларды толық сипаттайды. Ол электрондық кестедегі деректерді, форматтарды, жиынтық кестелерді және әдетте электрондық кестеге енгізілетін басқа да ақпаратты алмасуға толық қабілетті. OpenDocument формулаларды атрибут кестесінің:formula мәні ретінде алмастырады. OpenDocument 1.0 нұсқасының сипаттамасында table:formula-ның рұқсат етілген синтаксисі жеткілікті детальды көрсетілмеген, онда электрондық кесте формулалары ауқымдарды және SUM функциясын қалай көрсету керектігін мысалдар арқылы түсіндірілген. Сондықтан OASIS OpenDocument Formula топшасы table:formula-ны OpenFormula спецификациясында стандарттады. Қосымша ақпарат алу үшін OpenFormula мақаласын қараңыз.
settings.xml файлы
параметрлері. xml файлында масштаб коэффициенті немесе курсордың позициясы сияқты параметрлер қамтылған. Бұл мазмұнға немесе макетке қатысты емес қасиеттер.
мимика (файл)
mimetype – бұл құжаттың мимиті бар бір жолды файл. Мұның бір салдары – файлдың кеңейтімі формат үшін маңызды емес. Файл кеңейтімі тек пайдаланушының ыңғайы үшін берілген. Осы арнайы файл ZIP архивінде әрқашан бірінші файл болып тіркеледі және ол сығылмаған. ZIP тақырыбында белгілі бір ұзындықтағы өрістер қолданылатындықтан, бұл мазмұнын ашып шығармай-ақ (мысалы, сиқырлы байттар арқылы) әртүрлі OpenDocument форматтарын тікелей анықтауға мүмкіндік береді.
Шағын суреттер (анықтама)
Шағын суреттер – құжаттың шағын бейнесін сақтау үшін бөлек қалта. Шағын сурет "thumbnail.png" деген атпен сақталуы керек. Құжат сақталған кезде, құжаттың шағын бейнесі автоматты түрде жасалуы тиіс. Ол құжаттың бірінші бетінің, бірінші парағының және т.б. бейнесі болуы керек. Шағын суреттер үшін қажетті өлшем 128x128 пиксел. Thumbnail Management Standard (TMS) стандартына сәйкес келу үшін (www.freedesktop.org), шағын суреттер 8 биттік, араласпаған PNG форматында, толық альфа-арнамен сақталуы тиіс.
META-INF (анықтамалық)
META INF жеке қалта болып табылады. OpenDocument бумасындағы файлдар туралы ақпарат манифест файлы деп аталатын XML файлында сақталады. Манифест файлы әрқашан META INF/manifest.xml жолында сақталады. Манифестте сақталатын негізгі ақпараттар:
Бумадағы барлық файлдардың тізімі. Бумадағы әрбір файлдың медиа типі. Егер бумада сақталған файл шифрланған болса, оны ашу үшін қажетті ақпарат манифестте сақталады.
Суреттер (анықтама)
Суреттер — құжатқа қосылған кескіндерге арналған жеке папка. Бұл папка OpenDocument сипаттамасында белгіленбеген. Осы папкадағы файлдар енгізілген файлдың форматына қарай әртүрлі кескін форматтарын қолдана алады. Кескін деректері кез келген форматта болуы мүмкін, бірақ растрлық графикалар PNG форматында, ал векторлық графикалар SVG форматында сақталуы ұсынылады.
Қолданыстағы форматтарды қайта пайдалану
Дизайн бойынша OpenDocument қол жетімді болған жағдайда бар ашық XML стандарттарын қайта пайдаланады және қажетті функционалдылықты ешбір қолданыстағы стандарт қамтамасыз ете алмайтын жағдайларда ғана жаңа тегтерді жасайды. Осылайша OpenDocument метадеректер үшін DublinCore-дің бір бөлігін, көрсетілген формулалар үшін MathML, мультимедиа үшін SMIL, гиперсілтемелер үшін XLink және т.б. пайдаланады. Векторлық графика үшін SVG-ді толыққанды қайта пайдаланбаса да, OpenDocument ODF форматына тән атау кеңістігінде SVG-мен үйлесімді векторлық графиканы қолданады, сонымен қатар SVG емес графиканы да қамтиды.
Тарих
1.0 нұсқасы 2005 жылдың 1 мамырында OASIS стандарты болды.
1.1 нұсқасы 2007 жылдың 7 ақпанында OASIS стандарты болды.
1.2 нұсқасы 2011 жылдың 29 қыркүйегінде OASIS стандарты болды.
Version 1.1 became an OASIS Standard on 2007 02 07
Version 1.2 became an OASIS Standard on 2011 09 29
Версияларды анықтау
OpenDocument спецификациясының қай нұсқасына сәйкес келетінін көрсету үшін, барлық түбір элементтер office:version атрибутын қолданады. Нұсқа нөмірі "қайта қаралу.нұсқа" форматында болады (мысалы, office:version="1.1"). office:version атрибуты, тиісті элементті, оның схемасын, толық мазмұнын және оның түсіндірілуін анықтаған ODF спецификациясының нұсқасын анықтайды.
ОДФ 1.0/1.1
Егер файлдың XML процессорға белгілі нұсқасы болса, ол құжатты тексеруі мүмкін. Әйтпесе, құжатты тексеру міндетті емес, бірақ құжат жақсы құрылымдалған болуы керек. ODF 1.0 және ODF 1.1 файлдарында office:version атрибутын пайдалану міндетті емес.
ОДҚ 1.2
OpenDocument 1.2 құжатын құрайтын XML-құжаттардың барлық <office:document>, <office:document content>, <office:document styles>, <office:document meta> және <office:document settings> элементтерінде office:version атрибуты міндетті түрде болуы керек. office:version атрибутының мәні "1.2" болуы тиіс. Егер элементте office:version="1.1" болса, элемент және оның ішкі мазмұны OpenDocument v1.1 ережелеріне сәйкес келеді. office:version="1.0" болған жағдайда, элемент және оның ішкі мазмұны OpenDocument v1.0 спецификациясына сәйкес келеді. Егер элементте office:version атрибуты көрсетілмесе, онда элемент OpenDocument спецификациясының v1.2 нұсқасынан бұрынғы нұсқасына сәйкес келеді. Мұндай жағдайларда және "1.2" мәнінен өзге мәндерде, элементтер OpenDocument 1.2 құжатын құрамайды.
ОДФ 1.0/1.1
OpenDocument спецификациясы, сәйкес келетін қолданбалардың қандай элементтер мен атрибуттарды қолдауы тиіс, қажет болуы мүмкін немесе қолдауына рұқсат етілгенін нақты көрсетпейді. Тіпті, әдеттегі кеңселік қолданбалар да спецификацияда анықталған элементтер мен атрибуттардың бір бөлігін ғана қолдауы мүмкін. Спецификацияда әдеттегі кеңселік қолданбаларда қандай элементтер мен атрибуттар қолданылатыны туралы жалпы мәліметтер келтірілген, бірақ бұл міндетті емес кесте. OpenDocument спецификациясына сәйкес құжаттарда OpenDocument схемасында көрсетілмеген элементтер мен атрибуттар болуы мүмкін. Мұндай элементтер мен атрибуттар спецификацияда анықталған атау кеңістігіне жатпауы керек және олар "шет элементтер" мен "шет атрибуттар" деп аталады. Сәйкес келетін қолданбалар OpenDocument схемасына сәйкес жарамды құжаттарды оқуға тиіс, егер барлық шет элементтері мен атрибуттары тексеруден бұрын жойылса, немесе OpenDocument схемасына сәйкес жарамды құжаттарды жазуға тиіс, егер барлық шет элементтері мен атрибуттары тексеруден бұрын жойылса. Құжаттарды оқитын және жазатын сәйкес келетін қолданбалар шет элементтер мен атрибуттарды сақтай алады. Бұдан өзге, сәйкес келетін қолданбалар метадеректерді және стильдердің мазмұнын сақтауы тиіс. Сәйкес келетін қолданбалар өңдеу нұсқаулары бар құжаттарды оқып, оларды сақтауы керек.
typical office application. Documents that conform to the OpenDocument specification may contain elements and attributes not specified within the OpenDocument schema. Such elements and attributes must not be part of a namespace that is defined within the specification and are called foreign elements and attributes. Conforming applications either shall read documents that are valid against the OpenDocument schema if all foreign elements and attributes are removed before validation takes place, or shall write documents that are valid against the OpenDocument schema if all foreign elements and attributes are removed before validation takes place. Conforming applications that read and write documents may preserve foreign elements and attributes. In addition to this, conforming applications should preserve meta information and the content of styles. Conforming applications shall read documents containing processing instructions and should preserve them.
ОДҚ 1.2
ODF 1.2 сәйкестік талаптарын нақты анықтайды. Техникалық ереже құжаттар, қолданушылар және жасаушылар үшін сәйкестікті, «сәйкес» және «көлемді сәйкес» деп аталатын екі сәйкестік санаты арқылы анықтайды. Бұдан әрі, сәйкес мәтіндік, электрондық кестелік, суреттік, презентациялық, диаграммалық, кескіндік, формулалық және деректер базасының интерфейстік құжаттары анықталады. 2-тарауда жеке сәйкестік нысандарына қойылатын негізгі талаптар сипатталады.