Көру қабілетін уақытша жоятын қарулар

Кіріспе

Қатерлі емес уақытша соқырлық туғызатын қару

Дәулендеуші қару – нысананы жарқыраған соқырлықпен уақытша бағдарынан тоқтату үшін қарқынды, бағытталған сәулеленуді пайдаланатын қатерлі емес қару. Олар тілдік немесе мәдени кедергілерге қарамастан, қарсыластың әрі қарай жылжуына тиімді тосқауыл қоя алады, сонымен қатар шақыру және ескерту мақсатында да қолданылуы мүмкін. Нысаналарға электрондық сенсорлармен қатар адамның көру қабілеті де кіруі мүмкін.

Дизайн

Көзді ашып-жұмғандырғыштар түрлі электронды сенсорларға инфрақызыл сәуле, ал адамдарға көрінетін сәуле шығарады. Олар көзге ұзақ мерзімді зиян келтірмеу үшін жасалған. Бұл сәуле шығарушы құрылғылар, яғни лазерлік көзді қалықтататын құралдар. Қазіргі заманғы жүйелердің көпшілігі бір адамның көтеруіне жетеді және электромагниттік спектрдің қызыл (лазерлік диод) немесе жасыл (диодты сорғыланған қатты күйдегі лазер, DPSS) аймақтарында жұмыс істейді. Жасыл лазер адам көзімен ерекше әсерлесу қабілеті болғандықтан таңдалады. Көзді ашып-жұмғандырғыштар көз қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін, әдеттегі лазерлерге қарағанда аз когерентті (шоғырланған) және дивергентті жарық шығарады. Бұл алыс қашықтықта үлкен, аз шоғырланған нүкте тудырады, оны ұзақ қашықтықта нысанаға алу оңайырақ және нысанаға қажетті әсерін сақтайды.

Тарих

Кейбір іздеу шамдары тұрақты немесе уақытша соқырлық тудыруға жеткілікті жарық береді және олар Екінші дүниежүзілік соғыста бомбалаушы экипаждарды шатырлату үшін қолданылды. Whirling Spray – бұл айналмалы айналармен жабдықталған іздеу шамдары жүйесі, ол Суэц каналына шабуыл жасаған ұшқыштарды жаңылыстыру және бағдардан шығару үшін пайдаланылды. Бұл жүйе Рейн өткелдерінде қолдануға арналған, шағын жылдам танкке орнатылған Canal Defence Light жүйесіне айналды. Дегенмен, жүйе көбінесе дәстүрлі іздеу шамдары ретінде қолданылды. Қолға ұсталатын немесе мылтыққа орнатылған шамдар да қарсыласты уақытша соқыр ету үшін қолданылуы мүмкін және кейде осы мақсатта сатылады. Екі жағдайда да негізгі мақсат – нысананы жарықтандыру, ал оларды дезориентациялауға пайдалану екінші деңгейдегі мақсат. Лазерлік шатырлату құрылғыларын жауынгерлік жағдайда алғаш рет қолданғандардың қатарында 1982 жылғы Фолкленд соғысы кезінде британдықтар болды, олар аргентиналық әуе шабуылдарына кедергі келтіру үшін Корольдік теңіз күштерінің әртүрлі кемелеріне орнатқан. Алайда, соғыстан кейін бірден Ұлыбританияның қорғаныс министрі Майкл Хесселтин, шатырлату құрылғылары орнатылғанымен, қолданылмағанын мәлімдеді. Operation Desert Storm операциясының соңында F-15E экипаждары Чамчамалдағы ирак әскерінің күрд азаматтарын жаппай қырғынын көрді. Ұшқыштарға ирак сарбаздарына оқ атуға тыйым салынды, оның орнына олар лазерлерін жаудың тікұшақ пилоттарын шатырлату үшін пайдаланды. Бірақ бұл шабуыл тікұшақтарын құлатуға жеткіліксіз болды. 2006 жылдың 18 мамырында АҚШ әскері Ирактағы әскерлерінде M4 мылтықтарына орнатылған лазерлік шатырлату құрылғыларын американдық сарбаздар бақылайтын бекеттерде тоқтамаған жүргізушілерді тоқтатудың қаутарсыз тәсілі ретінде қолданатынын хабарлады. Басқа елдердің әскерлері де оларды қолдануда.

Қарсы шаралар

Лазерлік шағылыстырудан қорғанудың бір жолы – лазердің жиілігіне қадалашталған тар жолақты оптикалық сүзгілерді пайдалану. Мұндай қорғанысқа қарсы тұру үшін, шағылыстыру құрылғылары бірнеше толқын ұзындығын қолданатын шығарушыларды немесе шығу диапазоны кеңірек лазерлерді қолдануы мүмкін. Тағы бір қорғаныс түрі – жоғары жарық энергиясының тығыздығында көрінеуі тоқтатылатын фотохромды материалдар. Сызықтық емес оптикалық әдістер зерттелуде: мысалы, ванадий қосылған мырыш теллуриді (V:ZnTe) байқалатын көріністен әлсіз жарыққа кедеріс келтірмей, қарқынды шағылыстыру сәулесін таңдап бөгейтін электрооптикалық қуат шектегіштерін жасау үшін қолданылуы мүмкін.

Заңнама

1995 жылғы Біріккен Ұлттар Ұйымының лазерлік қарулармен соқыр етуге қарсы хаттамасымен көзге қанағаттандырмайтын, тұрақты соқырлық тудыратын қаруларға тыйым салынған. Уақытша соқырлықты немесе бағдарсыздықты тудыруға арналған «көзді шағылыстыратын» құрылғылар осы хаттамаға кірмейді.

Өндірушілер мен үлгілер

LE Systems компаниясы DARPA-ның қолдауымен 532 нм толқын ұзындығында жасыл жарық шығаратын DPSS лазеріне негізделген көзді шағылыстыратын құрылғыны жасады. 532 нм жарық күндізгі және азайтылған жарық жағдайында адам көзімен жақсы өзара әрекеттеседі. GLARE LA 9/P-ның бұрынғы нұсқасында қашықтық өлшегіш және автоматты тоқтату қауіпсіздігі жүйесі бар, бірақ автоматты модуляция мүмкіндігі жоқ. Әртүрлі GLARE көзді шағылыстырғыштарының тиімді қашықтығы 400 м-ден 20+ км-ге дейін жетеді. Ең үлкен тиімді қашықтығы 25+ км болғанына қарамастан, GLARE HELIOS FDA лазер қауіпсіздігінің 1M класындағы көзге қауіпсіз лазер ретінде жіктеледі. Laser Energetics, Inc. компаниясына тиесілі Dazer Laser Guardian, Dazer Laser Stealth және "Dazer Laser Defender" түрлі оптикалық шағылыстыру лазерлік жүйелері болып табылады, олар мақсатталған нысананы уақытша көру қабілетін жоғалтуға, жарықтандыруға, нысананы белгілеуге, ескертуге және/немесе визуалды түрде байланысуға мүмкіндік береді. Saber 203 көзді шағылыстырғышы граната тастағыш жүйесіне негізделген. Ол LANL әзірлеген Perseus жобасына ұқсас. Көзді шағылыстырғыш стандартты 40 мм граната тастағыштан іске қосылады және жарқырауды тудыру үшін басқару түймесі арқылы белсендіріледі. 1995 жылдың қаңтарында АҚШ Теңіз корпусы Сомалиге "Бірыңғай қалқан" операциясы кезінде Saber 203 көзді шағылыстырғыштарын алып келді, бірақ АҚШ Қорғаныс министрлігінің жоғары лауазымды шенеуніктер "адамгершілік себептермен" оның тәжірибелік қолданылуын соңғы сәтте тоқтатты деген хабар бар. Әуе күштері мәліметінше, Saber 203 жүйесі құқық қорғау мақсатында да қолданылуы мүмкін. JD 3 лазерлік көзді шағылыстырғышы қытайдың Type 98 негізгі шайқас таңкісіне орнатылған. Ол лазерлік сәулеленуді анықтағышпен жұптастырылған және жаудың жарық беретін лазерлік белгішесіне автоматты түрде бағыттап, оның оптикалық жүйелерін басып тастауға немесе операторды соқыр етуге тырысатын қарсы шара ретінде қызмет етеді. ZM 87 портативті лазерлік кедергілеуші – қытайдың электрооптикалық лазерлік қарсы шара құрылғысы. Ол 2-3 км қашықтықтағы жау әскерін соқыр ете алады және 10 км қашықтықта уақытша соқыр ете алады. Бұл қару 1995 жылғы БҰҰ Лазерлік соқырлық қаруларына қатысты хаттамасымен тыйым салынған. Қауіптілікті бағалау лазері (TALI) ретінде жіктелген Photonic Disruptor Wicked Lasers компаниясы Xtreme Alternative Defense Systems компаниясымен бірлесіп әзірленген және өндірілген. Бұл тактикалық лазер шабуылдаушыны жақын қашықтықта әрекетсіз ету үшін, ал қауіптерді қауіпсіз анықтау үшін қашықтықта қолданғанда қашықтықты және қуаттылықты өтеу үшін әмбебап фокуспен реттелетін коллимациялық линзамен жабдықталған. Photonic Disruptor Discovery Channel телеарнасының "Болашақтың қарулары" бағдарламасында көрсетілді. Сондай-ақ, ол Sea Shepherd Conservation Society ұйымы Ady Gil кемесімен Оңтүстік мұхитында жапондық кит аулаушыларға қарсы операциялары кезінде қолданған. Outfit DEC немесе Laser Dazzle Sight (LDS) – британдық кемеге орнатылған лазер. Жарқырау лазері ультракөк сәулелерді пайдаланады және адам көзінің линзасында флуоресценция тудыру арқылы көзді шағылыстыру үшін жасалған. Мұндай лазерлік қару жүйелерінің басқа да түрлері әзірленуде. StunRay – Genesis Illumination Inc. компаниясы әзірлеген аз зиянды оптикалық әрекетсіз ету құралы. Ол қысқа доғалы шамнан келетін кең спектрлі көрінетін және жақын инфрақызыл сәулелерді қолданады, олар шабуылшыларды 5 секундтан 3 минутқа дейін қауіпсіз және уақытша көру қабілетін жоғалтуға, бағдарсыз етуге және физикалық зиян келтірмей әрекетсіз етуге мүмкіндік береді. Толық қалпына келу әдетте 10-20 минут ішінде жүзеге асады. Қолмен ұсталатын модель 10 м-ден 100 м-ге дейінгі қашықтыққа арналған. StunRay көліктік құралдарға, бақылау пункттеріне, қауіпсіз нысандарға, қарауылдық қайықтарға және кемелерді қорғауға арналған 100 м-ден 1000 м-ге дейінгі қашықтыққа дейін кеңейтілуі мүмкін. PHaSR немесе персоналды тоқтату және ынталандыруға жауап беру мылтығын АҚШ Қорғаныс министрлігі әзірледі. Үш АҚШ патентына Science & Engineering Associates (SEA) компаниясы ие, қазір ол QinetiQ Солтүстік Америка болып табылады. Олар: 5,685,636 – көзге қауіпсіз лазерлік қауіпсіздік құрылғысы; 6,007,218 – өздігінен жарық беретін лазерлік модуль; және 6,190,022 B1 – күшейтілген қатерлі емес қауіпсіздік құрылғысы.

LE Systems, under the sponsorship of DARPA, developed a dazzler based on a DPSS laser, with green light output at 532 nm, essentially a higher intensity version of a green laser pointer. 532 nm light interacts with human eyes well in both daylight and reduced light conditions. The older GLARE LA 9/P variant includes a rangefinder and an automatic cutoff failsafe but does not have automated modulation capability. Effective range for the various GLARE dazzlers ranges from 400m to 20+km. Despite having the greatest effective range of 5 25+km, the GLARE HELIOS is classified as an FDA Laser safety#Class 1M eye safe laser. The Dazer Laser Guardian, Dazer Laser Stealth, and "Dazer Laser Defender" by Laser Energetics, Inc. are different types of optical distraction laser systems which can temporarily visually impair, illuminate, target designate, warn and/or communicate visually with the intended target. The Saber 203 dazzler is a grenade launcher based system. It is similar to the LANL developed optical munition, Project Perseus. The dazzler is launched from a standard 40mm grenade launcher and activated via a control switch to induce glare. The U. S. Marine Corps brought Saber 203 dazzlers to Somalia in January 1995 during Operation United Shield, but senior U. S. Department of Defense officials reportedly halted its experimental use at the last minute for "humane reasons". According to the Air Force, the Saber 203 system is also usable for law enforcement purposes. The JD 3 laser dazzler is mounted on the Chinese Type 98 main battle tank. It is coupled with a laser radiation detector, and serves as a countermeasure by automatically aiming at any enemy's illuminating laser designator, attempting to overwhelm its optical systems or blind the operator. The ZM 87 Portable Laser Disturber is a Chinese electro optic countermeasure laser device. It can blind enemy troops at up to 2 to 3 km range and temporarily blind them at up to 10 km range. This weapon is banned by the 1995 United Nations Protocol on Blinding Laser Weapons. The Photonic Disruptor, classified as a threat assessment laser (TALI), was developed and manufactured by Wicked Lasers in cooperation with Xtreme Alternative Defense Systems. This tactical laser is equipped with a versatile focus adjustable collimating lens to compensate for range and power intensity when used at close range to incapacitate an attacker, at a distance to safely identify threats. The Photonic Disruptor has been featured on Discovery Channel's "Future Weapons." It was also reportedly used by Sea Shepherd Conservation Society during their operations with the Ady Gil in the Southern Ocean against Japanese whaling. The Outfit DEC or Laser Dazzle Sight (LDS) is a British ship based laser. The veiling glare laser utilizes ultraviolet light and is designed to dazzle by causing fluorescence in the lens of the human eye. There are other such laser weapon systems in development. StunRay is a less lethal optical incapacitation effector developed by Genesis Illumination Inc. It uses collimated incoherent (non laser) broad spectrum visible and near infrared light from a short arc lamp to safely and temporarily impair vision, disorient and incapacitate aggressors for 5 seconds to 3 minutes without causing physical harm. Full recovery generally occurs in 10–20 minutes. The hand held model is designed for a range of 10m to 100m. StunRay can be scaled up for ranges from 100m to 1000m for vehicle mounting, checkpoints, secure facilities, patrol boats, and ship protection. The PHaSR or Personnel halting and stimulation response rifle was developed by the U. S. Department of Defense. Three US Patents are held by Science & Engineering Associates (SEA) who is now QinetiQ North America. They are: 5,685,636 Eye Safe Laser Security Device; 6,007,218 Self Contained Laser Illuminator Module; and 6,190,022 B1 Enhanced Non Lethal Security Device.