Кіріспе

Бұрғылау кезінде бұрғылау (LWD) – бұрғылау тесігіне құдық тікелей бағыттағы құралдарды (well logging tools) бұрғылау тізбегінің (bottom hole assembly - BHA) құрамы ретінде жіберу әдісі. Мұндағы Мұрағаттау кезінде бұрғылау (MWD) және LWD терминдері байланысты болғанымен, осы бөлімде MWD термині бағытты бұрғылау өлшемдеріне, яғни бұрғылау процесін тиімді жүргізу үшін қабылданатын шешімдерді қолдауға, ал LWD термині бұрғылау кезінде геологиялық формацияға қатысты жүргізілетін өлшемдерге арналған. [1] LWD құралдары MWD жүйесімен бірлесіп жұмыс істейді, өлшемдердің толық немесе ішінара нәтижелерін бұрғылау ерітіндісінің пульсаторы (drilling mud pulser) немесе басқа да жетілдірілген техникалар арқылы жер бетіне жібереді. LWD құралдары бұрғылау тесігінде бола тұра осы деректерді жіберуі мүмкін, мұндай деректер “нақты уақыт деректері” деп аталады. LWD құралдарынан толық өлшем нәтижелерін тесіктен шығарғаннан кейін жүктеуге болады, мұндай деректер “жад деректері” деп аталады. LWD кейде тәуекелді және қымбат болғанымен, бұрғылау сұйықтары тереңге енбес бұрын формацияның қасиеттерін өлшеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, көптеген құдықтарды, әсіресе жоғары бұрыштағы құдықтарды, дәстүрлі сымдық құралдармен өлшеу қиын немесе тіпті мүмкін емес. Мұндай жағдайларда LWD өлшемі сымдық операциялар жүргізу мүмкін болмаған жағдайда жер астының белгілі бір өлшемдерін алуға кепілдік береді. LWD деректері уақытылы қолданылса, құдықтардың орналасуын басқаруға көмектеседі, осылайша құдық қызығушылық тудыратын аймақта немесе резервуардың ең өнімді бөлігінде, мысалы, өте өзгермелі тақтатас резервуарларында қалады. LWD технологиясы бастапқыда MWD технологиясын жетілдіру мақсатымен, сымдық құралдармен жүргізілетін өлшемдерді толық немесе ішінара алмастыру үшін әзірленді. Соңғы онжылдықтарда технологияның жетілуіне байланысты LWD қазір бұрғылау (соның ішінде геокөзгалдыру) және формацияны бағалау (әсіресе нақты уақыт және жоғары бұрышты құдықтар үшін) салаларында кеңінен қолданылады.

Тарих

M/LWD қамтамасыз етуге жасалған алғашқы тырастар 1920 жылдарға дейін барады, ал 2-ші дүниежүзілік соғыстан бұрын Mud Pulse, Wired Pipe, Acoustic және Электромагнетизм тәсілдерімен әрекеттер жасалды. JJ Arps 1960 жылдары жұмыс істейтін бағытты және кедергіні өлшейтін жүйені жасады. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында Mobil, Standard Oil және басқа компаниялардың қолдауымен жүргізілген бәсекелестік жұмыстар 1970 жылдардың басында бірнеше пайдалы жүйелердің пайда болуына әкелді, оларға Teleco Industries MWD, Schlumberger (Mobil) Halliburton және BakerHughes жүйелері жатты. Дегенмен, дамудың негізгі себебі Норвегияның Мұнай Дирекциясының Норвегия жағалауындағы ұңғымаларда әр 100 метр сайын бағытты зерттеу жүргізуді міндеттеген шешімі болды (Norsok D 010, 5.7.4.2 (b)). Бұл шешім MWD технологиясына дәстүрлі механикалық TOTCO құрылғыларымен салыстырғанда экономикалық артықшылық беретін жағдай жасады және 1980 жылдардың басына қарай LWD, Гамма және Кедергі өлшеуді қосу арқылы жылдам дамуға алып келді.