Кіріспе

Франклин – Солтүстік Каролина штатының Мейкон округінің орталығы болып табылатын қала. Ол Нантахала ұлттық орманының ішінде орналасқан. 2020 жылғы халық санауы бойынша қаланың халқы 4 175 адамды құрады, бұл 2010 жылы тіркелген 3 845 адамнан артық. Қала 1000 жылдық платформалық төбесінің айналасында дамыды, бұл тарихи чероки қаласы Никвасидің орталығы болған. Франклин – Нантахала ұлттық орманы, Ұлы Түтінді таулар және Аппалачи жолына қатысты, саяхатшылар мен табиғатты жақсы көретіндер үшін танымал мақсатты жер. Қала мен оның төңірегіндегі аймақ қымбат тастар мен минералдарға бай, және жергілікті тұрғындар оны "Әлемнің қымбат тастар астанасы" деп біледі.

Черокилердің ықпалы

Еуропалық қоныс салушылар келгенге дейін бұл аймақта Чероки ұлтының тайпалары мекен еткен. Черокилер бұл жерді Никваси, яғни "әрекет орталығы" деп атаған. Никваси – ежелгі және маңызды Чероки қаласы, оның орталығы кем дегенде 1000 жылдық ежелгі платформа төбесінің маңында орналасқан. Черокилер кеңес үйін осы төбеге салған. XXI ғасырда Никваси төбесінің қалдықтары Франклин қаласының орталығында көрінеді. 1946 жылы Франклин бұл жерді сатып алғанға дейін ол жеке меншікте болды және 1980 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілді. 1819 жылы Черокилер Қуала шекарасына күштеп көшірілді, ол бүгінде федералдық деңгейде мойындалған Черокилердің Шығыс тобының мекені болып табылады.

Еуропалық қоныстану

Қалаға еуропалық америкалық қоныс жайлаушылар 1820 жылы қаланы округ орталығы ретінде ұйымдастырған және 1828 жылы Мейкон округіне айналатын округ комиссарларының бірі Джесси Франклиннің құрметіне ат қойды. Кейін Джесси Франклин штат заң шығарушы органынан Солтүстік Каролина штатынан АҚШ сенаторы болып сайланды (сенаторларды халық сайлауы 20 ғасырға дейін қалыптасқан жоқ). Одан кейін ол Солтүстік Каролинаның 20-шы губернаторы болып сайланды. Франклин қаласы 1855 жылға дейін ресми түрде құрылмады. 1923 жылдың тамызында Франклиндегі алғашқы аурухана ашылды. Үш жыл өткен соң Солтүстік Каролинада Эшвилл қаласының батысындағы тұрақты алғашқы аурухана қала орталығында салынды және оған Angel Brothers Hospital деп ат қойылды. 1940 жылы ол Angel Hospital деп аталды және 1957, 1977 және 1991 жылдары кеңейтілді. 2022 жылы қаланың шығыс жағында жаңа 68 миллион долларлық Angel Medical Center салынды және ашылды. 1946 жылы Франклин тұрғындары Никваси төбесін сатып алу үшін ақша жинап, оны сақтап қалуға уәде берді. Чероки халқы тарихи қаласынан қуылғаннан бері оны өздерінде ұстап келген көптеген жеке меншік иелерінің бірінен сатып алуға мектеп оқушылары да қаржы жұмсады.

География

АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 3,9 шаршы миль (10 км2) құрайды, оның ішінде 3,8 шаршы миль (10 км2) құрлық және 0,04 шаршы миль (0 км2) (0,78%) су алабын құрайды. Кулласаха өзені Таулы аймақтан басталып, Франклин қаласында Кіші Теннесси өзеніне құяды. Франклин және Мейкон округтерінде көптеген сарқырамалар мен жаяу серуендеуге арналған жолдар бар.

2020 жылғы халық санағы

+Франклин қаласының нәсілдік құрамы Раса саны Пайызы Ақ (испан тілді емес) 3,206 76,79% Қара немесе африкалық америкалық (испан тілді емес) 50 1,2% Американың жергілікті халқы 13 0,31% Азиялық 50 1,2% Басқа/Аралас 174 4,17% Испандық немесе латиноамерикандық 682 16,34%
2020 жылғы АҚШ халық санауы бойынша, қалада 4 175 адам, 1 817 үй шаруашылығы және 1 030 отбасы тұрады.

2010 жылғы санақ

Халық санағы бойынша, Ұлы Түтінді тауларында орналасқан Франклин қаласы Ашвиллден бір сағаттан астам қашықтықта жатыр. Атланта (Джорджия штаты), Ноксвилл (Теннеси штаты) немесе Гринвилл (Оңтүстік Каролина штаты) қалаларынан екі сағаттық жерде орналасқан. Осы ірі қалаларға жақындығы, сонымен қатар салыстырмалы түрде ауылдық жерде болуы және тұрмыс құнының төмендігі Франклин қаласын зейнеткерлікке шығу, демалыс, тұрақты тұру немесе екінші үй іздеушілер үшін танымал орынға айналдырды. 2010 жылғы Франклин қаласының тұрмыс құны индексі: 86,7 (орташа көрсеткіштен төмен, АҚШ-тың орташа көрсеткіші 100).

Жаяу жүру

Франклинді қоршаған тауларда көптеген жаяу серуендеу жолдары бар, оның ішінде әйгілі Аппалачи жолы да бар. AT солтүстікке және оңтүстікке қарай созылады, Франклин қаласының батысынан 10 миль қашықтықта өтеді; оған аймақтың көптеген жерлерінен қол жеткізуге болады. Аймақта AT-мен байланысқан 40 шақырымдай қосымша жолдар да бар. Бұл аймақтан өтетін танымал емес тағы бір жол бар: американдық ботаник Уильям Бартрамның есімімен аталған Бартрам жолы, ол 1775 жылы осы аймақтың өсімдік және жануарлар әлемін зерттеп, жазбаға түсірген. Бартрам жолы Франклин аймағының төбелеріне көтеріледі; жаяу жүргіншілер осы зерттеушінің ізімен жүріп, оның қызығушылық танытқан, көркем табиғат әлемін өз көздерімен көре алады. Аппалачи жолы мен Бартрам жолы екеуі де Франклин аймағындағы ең танымал көрікті жерлердің бірі – Wayah Bald арқылы өтеді.

Қымбат бағалы тастар өндіру

Франклин аймағы асыл тастарды өндіруімен әйгілі. Франклин жылына екі рет "Мейкон округінің Гемборе" әшекей бұйымдар мен асыл тастар көрмесін ұйымдастырады. Франклиннің солтүстігінде орналасқан Коуи аңғары жыл сайын мыңдаған туристерді өз кен орындарына тартады, онда құнды тастар табыла береді. Аймақ бойынша басқа да асыл тастарды өндіруге арналған кен орындары бар. Осы жерде рубин, сапфир және гранат сияқты табиғи тастарды кездестіруге болады. Франклиннің асыл тастар мен минералдар мұражайына кіру тегін, және ол өзінің көрмелерімен танымал.

Кулласая шарлауығы

Cullasaja Falls – Солтүстік Каролина штатының оңтүстік-батысындағы сарқырама. Бұл сарқырама Нантала ұлттық орман паркіндегі Кулласаха өзенінде орналасқан және Тау сулары көркімен танылатын жолдың бір бөлігі. "Cullasaja" атауы – чероки тілінен аударғанда "бал ағашының орны" деген мағынаны білдіреді. Бұл Кулласаха өзеніндегі соңғы ірі сарқырама. Сарқыраманың ұзындығы шамамен 0,2 миль (0 км). Кевин Адамстың "Солтүстік Каролина сарқырамалары" кітабында сарқыраманың биіктігі 200 фут (61 метр) деп көрсетілген. Дегенмен, Google Earth мәліметтері бойынша биіктігі 137 фут (42 метр) құрайды (бұл сарқыраманың жоғарғы және төменгі бөлігіндегі су деңгейінің айырмасына негізделген). 64 тас жолымен келе жатқан адамдар сарқыраманы көре алады, бірақ жолдан толыққанды көру қиын. Сарқырама тік жартастармен қоршалған, көру қабілетін шектеуші қисықтардың қатарында орналасқан. Сарқыраманың жанында кішкентай тұрақ бар, бірақ жолмен жүру келушілерге көлік қағып кетпеуі үшін қауіпті.

Құрғақ шарлауықтар

Құрғақ шарлауық, сонымен қатар Жоғарғы Кулласажа шарлауығы деп те аталады, 65 фут (20,1 метр) биіктігіндегі шарлауық, Солтүстік Каролина штатының Хайлендс қаласының солтүстік-батысында, Нантахала ұлттық орманында орналасқан. Құрғақ шарлауық Нантахала ұлттық орманы арқылы Кулласажа өзенімен ағады. Бұл өзеннің 8,7 миль (14 шақырым) болатын бөлігіндегі шарлауықтардың бірі, ол Кулласажа шарлауығымен аяқталады. Құрғақ шарлауық, астынан өте беруге мүмкіндік беретін тік жардан құлайды, және су ағыны төмен болған кезде келушілер салыстырмалы түрде құрғақ қалады, сондықтан осылай аталған. Су ағыны жоғары болса, келушілер суға ылғалдануы мүмкін. Бұл шарлауық көптен бері Құрғақ шарлауық деп аталып келеді, бірақ бұрын Жоғары шарлауық, Питчер шарлауығы және Кулласажа шарлауығы сияқты басқа да аттары болған. Құрғақ шарлауық АҚШ 64-ші тас жолының бойында, Солтүстік Каролина штатының Франклин қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 25 шақырым жерде орналасқан. Жол бойында келушілердің шарлауыққа дейін баспалдақпен жететін қысқа жолмен жүруге дейін көліктерін қоя алатын тұрақ орны бар. АҚШ Орман шаруашылығы қызметі тұрақ орнын жақсартып, қоғамдық аймақты қайта ашты.

Қалыңдықтың шашы құлайды

Брайдал Вейл шарлауығы – Франклиннің оңтүстік-шығысында, Нантахала ұлттық орманында орналасқан 45 фут (20,1 метр) биіктіктегі шарлауық. Судың төменінен өтетін қысқа жолмен, бұл штаттың ішінде көлікті су астынан өткізуге болатын жалғыз шарлауығы. Брайдал Вейл шарлауығы Нантала ұлттық орманы арқылы Кулласаха өзенінің саласымен ағады. Шарлауық, үстіне тірелген тік жардан құлайды. Су ағыны аз болғанда келушілер шарлауықтың артына өтіп, құрғақ қалуы мүмкін. Құрғақшылық кезінде өзеннің суы жартылай тартылып, бірақ су ағыны орташа немесе күшті болса, келушілер суға ішінбейді. Брайдал Вейл шарлауығы АҚШ 64-ші тас жолының бойында, Франклиннен оңтүстік-шығысқа қарай 27 шақырым жерде орналасқан. Бастапқыда 64-ші тас жол шарлауықтың артындағы жолды ғана пайдаланған, сондықтан барлық көліктер шарлауықтың астынан өткен. Бірақ суық ауа райында жолдың мұздануына байланысты қиындықтар туды, сондықтан 64-ші тас жол шарлауықтың алдынан жаңа бағытқа бұрылды. Көліктеріңізді тоқтатып, шарлауықты тамашалай алатын тұрақ орын жолдың бойында орналасқан. 2003 жылы шарлауықтың сол жағынан үлкен тас құлап, сол жақтан өтуді толығымен жапты. Алайда, 2007 жылдың шілдесінде жергілікті кәсіпкер сол тасты алып тастады.

Карьерлік құламалар

Quarry Falls – Солтүстік Каролина штатының Франклин қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай 64 тас жолының жанында орналасқан шағын сарқырама (немесе су деңгейі жоғары болғанда үлкен арна). Жергілікті тұрғындар бұл жерді "Слайдинг Рок" деп атайды, және ол түбіндегі үлкен, терең ойыс үшін әйгілі. Жылы ауа райында жүзуге өте ыңғайлы орын.

Шотландиялық тартан мұражайы

1994 жылдан бері Франклин қаласында Шотландия тартандары мұражайы орналасқан. Онда XVIII ғасырдың соңында және одан кейін осы өңірге қоныс аударған шотланд-ирланд иммигранттарына тән заттар мен материалдар көрсетіледі.

Білім

Жергілікті мемлекеттік мектеп жүйесі Мейкон округі мектептерімен басқарылады. Франклин жоғары мектебі 9-12 сыныптарды қамтиды. Мейкон ерте колледжі – колледж курстарын ұсынатын жоғары мектеп. Шығыс Франклин бастауыш мектебі кіші жастағы оқушыларға арналған.

Медиа

Франклин баспасөз 1888 жылдан бері Франклин қаласында апта сайын жарық көреді. Бұл Мейкон округіндегі ең ұзақ жылдардан бері жұмыс істеп келе жатқан кәсіпорын. «Франклин баспасөзден» бұрын Мейкон округінде төрт газет шыққан: «The Franklin Observer» және «The Western Carolinian» (екеуі де 1860 жылы жарық көрді), «Macon Advance» (1877 жылы жарық көрді) және «The Western Reporter» (1880-1881 жылдары). Олардың ешқайсысы бірнеше жылдан астам уақытқа созылмады.

Кітапхана

Мейкон округінің қоғамдық кітапханасы, округ бюджетінен жартылай қаржыландырылатын, бірақ округ әкімшілігінің құрамына кірмейтін, Фонтана аймақтық кітапханалар жүйесіне қарайды.

Мейкон округінің әуежайы

Мейкон округінің әуежайы Франклиннің солтүстігіндегі Иотла аңғарында орналасқан және әр сағаттың 00, 20 және 40 минуттарында ASOS ауа райы станциясынан алынған ақпаратты "Фрэнклин" деп хабарлайды.