Кіріспе

Португалиялық және Оңтүстік Африкалық бизнесмен, инвестор және өнер жинаушы Хосе Мануэль Родригес "Джо" Берардо GCIH, ComIH (4 шілде 1944 жылы туған) – португалиялық және Оңтүстік Африкалық бизнесмен, инвестор және өнер жинаушы. Португалияның Exame журналы мәліметінше, 2010 жылы оның таза байлығы шамамен 598 миллион евроны құрады, сол кезде ол Португалиядағы ең бай адамдардың бірі болды. 2010–2014 жылдар аралығындағы Португалияның қаржы дағдарысы кезінде, Португалия Республикасының қаржысы мен банк жүйесі құлағаннан бастап, ол бірнеше даулы жағдайлар мен құқықтық мәселелерге қатысты, нәтижесінде оның банк шоттары, компанияларының активтері және өзі тергеу аясында қамауға алынды.

Ерте өмір

Берардо 1944 жылы Португалияның Мадейра аймағындағы Фуншал қаласындағы Санта-Лузияда Мануэль Берардо Гомес пен Ана Родригестің ұлы болып дүниеге келді. Берардо 13 жасында мектепті тастап, Мадейра шараптарын өндіретін шарапханада қара жұмыс істеді. 18 жасында Оңтүстік Африкаға эмиграциялап, бау-бақша шаруашылығында тауар таратқан, соңынан ірі коммерциялық жобаларды құрып, 20 ғасырдың соңында португалиялық ең белгілі және бай кәсіпкерлердің біріне айналды. Оңтүстік Африкада ол Egoli Consolidated Mines Ltd алтын өндіру компаниясын құрды. Алғашқыда ол ешкімге қажет емес, қарапайым жерлерден алтын өндіруді бастады. Кейіннен кен өндіру компаниясы алмаз өндірумен де айналыса бастады. Берардо 1986 жылы Португалияға қайтып келді.

Португалияға оралу

Жо Берардо өте бай қор инвесторы ретінде 2000-шы жылдары Португалия қор биржасының басты тұлғасы болды және белсенді акционер ретінде айтқан сөздері мен кейде бұқаралық ақпарат құралдарында туғызған қызулық үшін танымал болды. Оның бизнесіне қонақүйлер, темекі, мал азығы, телекоммуникация, банк және шараптар кірді. Берардоның жалпы байлығы, ірі португалдық банктер мен телекоммуникация компанияларындағы акцияларын қоса алғанда, бір уақытта 1,9 миллиард евродан астам болды, бұл акция бағасына 30% үстеме қосылған сома еді. Бірақ бұл баға 2007 жылдың мамыр айында «Бенфика» клубының IPO-сында белгіленген акция бағасы 5 евродан төмен болды. Бастапқы оптимизмнен кейін акциялар тұрақты түрде 3 евродан төмен түсіп кетті, себебі команда Португалия лигасында төртінші орын алды және еуропалық жарыстарда елеулі жетістіктерге жете алмады. Берардоның ұсынысы жаулық сипаттасқан жоқ, себебі «Бенфика» басшылығы алдын ала хабардар етілген және ұсынысты қолдаған. Жалпы, ұсыныстың құны шамамен 31,5 миллион евроны құрады және Берардо компанияның 50% және бір акциясын сатып алып, бақылауды қамтамасыз етуі шарт болды. «S. L. Benfica Futebol, S. A. D.» клубы 52,5 миллион евроға бағаланды. Алайда, Берардо «Futebol, S. A. D.» компаниясының үлкен үлесіне ие болу мүмкіндігін жоққа шығарған жоқ, мұны 2007 жылдың мамыр айында қор нарығында шығарылған акциялардың 33% еркін айналымы арқылы іске асыруға болар еді. «S. L. Benfica» клубының (sócio) төлем мүшесі және клубтың жақтаушысы Берардо, клубтың «S. A. D.» компаниясындағы ең ірі жеке акционері бола алмады, себебі 20 тамыз 2007 жылғы соңғы мерзімге дейін жоспарланған акциялардың шамамен 1% ғана оған сатылды. «Бенфикаға» жасаған ұсынысы сәтсіз аяқталғаннан кейін Берардо назарын туған қаласының «Клуб Спорт Маритимо» клубына аударды, ол да клубты жақтайтынын білдірді және тіркелген мүшесі болып табылады. 2007 жылдың 17 қарашасында клубтың 97 жылдығын тойлау кезінде ол 25 жыл бойы «Маритимо» клубының мүшесі болғаны үшін күміс медальмен марапатталды. Ол осы мүмкіндікті клубтың жаңа стадионы – «Estádio do Marítimo» жобасына қызығушылығын білдіру және клубқа «көңілдегі жанкүйер» ретінде көмектесу үшін пайдаланды.

Көркем туындылар жинағы

Берардо – Португалиядағы заманауи өнерді жинаушылардың бірі. Ол мектеп оқушысы кезінде маркалар, открыткалар және спичка қораптарын жинаған, кейін 1980 жылдары заманауи және қазіргі заманғы өнерге көшкен. Оның әртүрлі коллекциялары, оның ішінде арт-деко және қытай фарфоры, 40 000-нан астам туындыны қамтиды, соның ішінде 1200-ге жуық туынды белгілі заманауи және қазіргі заманғы суретшілерге тиесілі, олардың құны 750 миллион долларға бағаланады. Берардо 1997 жылы Синтрадағы ескі казинода, содан кейін Лиссабондағы Centro Cultural de Belém мәдени орталығында өз коллекциясын көпшілікке таныстырды. Белемдегі мәдени орталықта. Испания мемлекеті Мадридтегі Тиссен-Борнемиза мұражайымен жасағандай, Museu Colecção Berardo 2007 жылдың 25 маусымында ашылды. Лиссабонның солтүстігіндегі Кинта-дос-Лоридостағы Берардоның 35 гектарлық мүсін паркі 2006 жылдан бастап кезең-кезеңмен ашылды. 2001 жылы Бамиян қаласында талибандар Ауғанстанның алып тас Буддаларын қиратқаны туралы хабарды оқығаннан кейін, ол көптеген будда мүсіндерін сатып алып, Лиссабоннан шамамен 45 минуттық жерде Будда Еден бақтарын құрды.

CGD ісі

2009 жылы Caixa Geral de Depósitos (CGD) жаңа басшылығы 2007 жылғы қарыздың пайызын реттеуді қажет деп санамады, себебі егер бұл жасалмаса, кепілдіктер қолданылуы керек еді, нәтижесінде мемлекеттік банк, қолданылған қаржылық құралды ескере отырып, BCP акцияларының өте үлкен үлесіне (10%) ие болар еді. 2012 жылдың 1 ақпанында CGD, Banco Espírito Santo және Banco Comercial Português өздеріне тиесілі ақшадан бас тартқанын мәлімдеді. 2019 жылы Берардоның Banco Comercial Português, Novo Banco және CGD-ге 980 миллион евро қарызы бар екендігі жарияланды. Бұл Республика Ассамблеясын Берардо ісі бойынша тергеу жүргізуге итермеледі, CGD банкінің басқаруына қатысты тергеу комитеті аясында, содан кейін Португалия Парламенті Берардоның мәлімдемелерін жасалуы мүмкін қылмыстарды тергеу үшін Бас Прокуратураға жіберу туралы шешім қабылдады. Маусым айында CGD Берардоның активтерін және оның компаниясына тиесілі банк шоттарын қамау туралы сотқа өтініш берді, және сотқа сәтті болды. Сот Берардоның компаниясының жеке құқықтық тұлғасын ескермеудің сирек кездесетін тәртібін қолданды. Шілдеде Фуншалда орналасқан Берардо қоры арқылы иелік ететін Берардоның 10 миллион еуролық жылжымайтын мүлігі, Monte Palace Gardens, де уақытша қамауға алынды. Осы қаулы бойынша Берардо немесе оның қоры мүліктің нарықтық құны анықталғанша және оның қарызы қалай өтелетіні белгіленгенше сата алмайды.

Тұтқындау

2021 жылдың маусым айында Берардо күдікті деп тіркелді (Португалия құқықтық жүйесінде "аргуидо" статусы) және Caixa Geral de Depósitos (CGD) банкіне жасалған күдікті алаяқтық пен басқа да бірнеше қаржылық қылмыстарға қатысты Полиция Суд органдарының қызметкерлерімен қамауға алынды.