Кіріспе

Өндірісті жеңілдету үшін өнімдерді жобалау

Өндірістік жобалау (кейде өндіріс үшін жобалау немесе DFM деп те аталады) – өнімдерді өндіруді оңайлату үшін жобалаудың жалпы инженерлік тәжірибесі. Бұл тұжырым инженерлік салалардың көбінде кездеседі, бірақ оның іске асырылуы өндіріс технологиясына байланысты әртүрлі болады. DFM – өндіріс шығындарын төмендету мақсатында өндіріс процесін жеңілдету үшін өнімді жобалау немесе инженерлік шешімдерді әзірлеу процесін сипаттайды. DFM жобалау кезеңінде туындауы мүмкін мәселелерді оларды түзетудің ең арзан кезінде шешуге мүмкіндік береді. Шикізаттың түрі, шикізаттың пішіні, өлшемдік толеранттар және аяқтау сияқты қосымша өңдеу сияқты факторлар да өндірістік мүмкіндіктерге әсер ете алады. Әртүрлі өндіріс процестеріне қарай DFM практикасы үшін белгілі бір нұсқаулар бар. Бұл DFM нұсқаулықтары DFM-мен байланысты әртүрлі толеранттарды, ережелерді және жалпы өндірістік тексерулерді дәл анықтауға көмектеседі. DFM жобалау процесіне қатысты болғанымен, көптеген ұйымдарда DFSS (алты сигма үшін жобалау) деп аталатын ұқсас тұжырым да қолданылады.

Баспа схемалары (PCB) үшін

ПКБ жобалау процесінде DFM өндірістік қабілеттілікті қамтамасыз етуге бағытталған жобалау ережелері жиынтығын құрайды. Осы арқылы, өндірісте туындауы мүмкін мәселелер жобалау кезеңінде шешілуі мүмкін. Ең жақсы жағдайда, DFM ережелері өңдеу өнеркәсібінің процестері мен мүмкіндіктерін ескереді. Сондықтан, DFM үздіксіз дамып отырады. Өндіріс компаниялары дамып, процестердің көбірек бөліктерін автоматтандырған сайын, бұл процестерге келетін шығындар төмендеуге бейім. DFM көбінесе осы шығындарды азайту мақсатында қолданылады. Мысалы, егер қандай да бір процесс автоматты түрде машиналармен орындалатын болса (яғни, SMT компоненттерін орналастыру және тіктеу), онда бұл процесс қолмен орындауға қарағанда арзан болуы мүмкін.

Мақсаты

Мақсат – төмен құнмен жобалау. Құн уақытпен тікелей байланысты, сондықтан жобалау материалды өңдеу (алып тастау) ғана емес, сонымен қатар CNC станогының дайындық уақытын, NC бағдарламалауды, детальды бекітуді және бөлшектің күрделілігі мен көлеміне байланысты басқа да көптеген операцияларды барынша азайтуы тиіс.

Операцияларды орнату уақыты (бөлімнің бұрылуы)

Егер 4 және/немесе 5 ось қолданылмаса, CNC станогы бөлшекке тек бір бағыттан ғана жақындаса алады. Бір уақытта тек бір жағын өңдеу қажет (бұл операция деп аталады). Содан кейін, бөлшектің барлық элементтерін өңдеу үшін оны бір жағынан екінші жағына аударып қою керек. Элементтердің геометриясы бөлшекті аудару қажеттігін анықтайды. Операциялардың саны неғұрлым көп болса, бөлшектің құны соғұрлым жоғары болады, себебі бұл орнатуға және жүктеу/түсіруге көп уақыт жұмсауды талап етеді. Әрбір операция (бөлшекті аудару) орнату уақытын, станок жұмыс уақытын, құралдарды жүктеу/түсіру уақытын, бөлшектерді жүктеу/түсіру уақытын және әрбір операция үшін NC бағдарламасын жасау уақытын қамтиды. Егер бөлшекте бір ғана операция болса, онда бөлшектерді бір рет қана жүктеу/түсіру қажет. Егер 5 операция болса, жүктеу/түсіру уақыты маңызды болады. Ең тиімдісі – операциялардың санын (бөлшекті аударуды) азайту арқылы айтарлықтай үнемдеуге қол жеткізу. Мысалы, кішкентай бөлшектің бетін өңдеуге 2 минут жұмсалса, ал станокты дайындауға бір сағат кетеді. Немесе, егер 5 операция болса, әрқайсысы 1,5 сағатқа созылса, бірақ станоктың жалпы жұмыс уақыты 30 минут болса, онда 30 минуттық өңдеу үшін 7,5 сағат есептелуі мүмкін. Соңында, өңделетін бөлшектердің саны (көлемі) орнату уақытын, бағдарламалау уақытын және басқа да іс-шаралардың құнын амортизациялауда маңызды рөл атқарады. Жоғарыдағы мысалда, 10 данадан тұратын бөлшектің құны 100 данадан тұратын бөлшектің құнынан 7-10 есе артық болуы мүмкін. Әдетте, 100-300 дана көлемінде табыстың азаю заңы күшіне енеді, себебі орнату уақыты, арнайы құралдар мен бекіткіштердің құны өндіріс шуына амортизацияланады.

Материалдың түрі

Алюминий, мыс және жұмсақ металдар ең оңай өңделетін металл түрлеріне жатады. Материалдар болат, тот баспайтын болат, титан және экзотикалық қорытпалар сияқты қаттырақ, тығыз және мықтырақ болған сайын, оларды өңдеу қиындай түседі және көбірек уақыт қажет етеді, демек, оларды өндіруге қолайсыз болады. Пластмассаның көп бөлігін өңдеу оңай, бірақ шыны талшығы немесе көміртек талшығы қосылғанда өңделу қабілеті төмендейді. Әсіресе жұмсақ және жабысқақ пластиктердің өңделуіне қатысты өздеріне тән мәселелер болуы мүмкін.

Материалдық түрі

Металдар түрлі формаларда келеді. Мысалы, алюминий жағдайында, штанга және пластина – машинамен өңделген бөлшектер жасалатын екі ең көп қолданылатын форма. Компоненттің өлшемі мен пішіні қандай материал түрін пайдалану керектігін анықтайды. Инженерлік сызбаларда бір форманы екіншісінен артық көрсету жиі кездеседі. Штанганың құны, әдетте, пластина құнының шамамен 1/2 бөлігін құрайды. Материалдың формасы компоненттің геометриясына тікелей байланысты болмаса да, ең арзан материал формасын көрсету арқылы жобалау кезеңінде шығындарды азайтуға болады.

Толеранстықтар

Машинамен өңделген компоненттің құнына маңызды үлес қосатын фактор – компоненттің элементтеріне қойылатын геометриялық толеранстық. Қаншалықты тығыз толеранстық талап етілсе, компонентті өңдеу соғұрлым қымбатқа түседі. Жобалау кезінде компоненттің жұмысын атқаруға жеткілікті ең кең толеранстықты көрсетіңіз. Толеранстықтар әрбір элемент бойынша бөлек көрсетілуі керек. Жоғары толеранстықтармен салыстырылатын өнімділікке ие, төменгі толеранстықтармен компоненттерді жасаудың шығармашылық жолдары бар.

Құрылымы мен пішіні

Машинамен өңдеу – алу процесі болғандықтан, материалды алып тастауға кеткен уақыт өңдеу құнының негізгі факторы болып табылады. Алып тасталатын материалдың көлемі мен пішіні, сондай-ақ құралдарды қаншалықты жылдам жылжытуға болатыны өңдеу уақытын анықтайды. Фрезерлік кескіштерді пайдаланғанда, құралдың беріктігі мен қатаңдығы, құралдың ұзындығы мен диаметрі арақатынасымен анықталатын, жылдамдықты анықтауда маңызды рөл атқарады. Құралдың диаметріне қатысты қысқа болған сайын, материалды жылдам өңдеуге болады. 3:1 (L:D) немесе одан төмен арақатынасы ең тиімді. Егер мұндай арақатынасқа қол жеткізу мүмкін болмаса, осында көрсетілгендей шешім қолданылуы мүмкін. Тесіктер үшін құралдың ұзындығы мен диаметрі арақатынасы аса маңызды емес, бірақ оны 10:1-ден төмен ұстаған жөн. Машинамен өңдеуге арзан немесе қымбат болатын көптеген басқа да элементтер бар. Жалпы, сыртқы көлденең жиектердегі радиустарға қарағанда, фаскалар машинамен өңдеуде арзан. Жазықтықта бір-біріне параллель емес жиектердегі радиустарды жасау үшін 3D интерполяция қолданылады, бұл 10 есе қымбатқа түседі. Ішкі қиылыстарды өңдеу қымбатқа түседі. L:D арақатынасына қарамастан, кіші құралдарды қажет ететін элементтердің өңделуі қымбат.

Тексеруге арналған жоба

Тексеруге арналған жобалау (ТЖ) тұжырымдамасы өнімнің өндіріс құнын төмендету және өндірістің іс жүзіндегі мүмкіндіктерін арттыру үшін өндіріске қабілеттілік үшін жобалау (ӨҚЖ) және құрастыруға қабілеттілік үшін жобалау (ҚҚЖ) тұжырымдамаларын толықтырып, олармен бірлесіп жұмыс істеуі керек. Бұл әдіс кейде күнтізбелік кешігулерге алып келуі мүмкін, себебі ол жобаны тексеруге қатысты презентациялар мен құжаттарды дайындау сияқты көптеген қосымша жұмыстарды қажет етеді. Бұл мәселені шешу үшін ұйымдар мерзімді тексерулердің орнына, әсіресе өнімді әзірлеу кезеңінде, басқарушылықты күшейту қағидатын қабылдауы ұсынылады, онда жоғары басшылық жоба жетекшісіне өнімнің өнімділігі, құны, сапасы және даму уақыты бойынша күтілетін нәтижелерге сәйкес өндіріс процестерін және нәтижелерін бағалауға толық өкілеттік береді. Дегенмен, сарапшылар ТЖ-ның қажеттілігін атап көрсетеді, өйткені ол өнімділік пен сапаны бақылауда маңызды рөл атқарады, өнімнің сенімділігі, қауіпсіздігі және қызмет ету мерзімі сияқты маңызды факторларды анықтайды. Әуе-ғарыш компоненттерін өндіретін компания үшін, онда тексеру міндетті болып табылады, өндіріс процесінің тексеруге сәйкес келуі талап етіледі. Бұл ретте, жобалық ұсыныстарды бағалайтын тексеру индексі сияқты механизм қолданылады. ТЖ-ның тағы бір мысалы – сәйкес келетін элементтердің жиынтық санының диаграммасы (СЖД), ол инспекция мен техникалық қызмет көрсетудің түрлі нұсқалары бар жүйелер үшін инспекциялау және техникалық қызмет көрсетуді жоспарлауда қолданылады.

Қосымша өндіріс үшін жобалау

Қосымша өндіріс дизайнерге өнімнің немесе бөлшектің дизайнын оңтайландыру мүмкіндігін кеңейтеді (мысалы, материалдарды үнемдеу үшін). Қосымша өндіріс үшін жасалған жобалар кейде механикалық өңдеу немесе формалау өндірісі үшін жасалған жобалардан мүлдем өзгеше болуы мүмкін. Сонымен қатар, қосымша өндіріс машиналарынң өлшемдік шектеулеріне байланысты, үлкен конструкциялар кейде өздігінен құрастырылатын элементтерімен немесе бекіткіштер орналастырылатын жерлерімен кішігірім бөліктерге бөлінеді. Қосымша өндіріс әдістерінің, мысалы, балқытылған осаздау модельдеудің, ерекшелігі – бөліктердің тірегі бар бөліктері үшін уақытша тіреу құрылымдарының қажеттігі. Осы уақытша тіреу құрылымдарын өңдеуден кейін алып тастау өндірістің жалпы құнын арттырады. Бөлшектерді қосымша өндіріс үшін жобалау кезінде уақытша тіреу құрылымдарын жою немесе олардың қажеттілігін азайту мүмкін. Бұл берілген қосымша өндіріс машинасының, материалдың және процесінің шегінен аспайтын тірегі бар конструкциялардың бұрышын шектеу арқылы жүзеге асырылады (мысалы, вертикальдік сызықтан 70 градусқа дейін).