Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лидинго муниципалитеті (Lidingö kommun, жартылай ресми атауы Lidingö stad) – Швецияның шығыс-орталық бөлігінде, Стокгольм округінде, Стокгольмнің шығысында орналасқан муниципалитет. Оның орталығы Лидинго аралында орналасқан. Муниципалитет Үлкен Стокгольмның (Metropolitan Stockholm) бір бөлігі болып табылады. Ол негізінен Лидинго аралында орналасқан, сонымен қатар айналасындағы бірнеше кіші аралдарды да қамтиды, ең танымалдары – Стокгольм архипелагындағы Фьерхольмарна аралдары. Аралдық муниципалитет болғандықтан, ол ешбір басқа құрамдық бөлікпен біріктірілмеген. Дегенмен, кішкентай Транхольмен аралы Дандерид муниципалитетіне берілді. 1910 жылы бұл муниципалитет базар қаласы (köping) мәртебесін алды, 1926 жылы қалаға, ал 1971 жылы бірыңғай муниципалитетке айналды. Муниципалитет өзін әрдайым Лидинго стад ("Лидинго қаласы") деп атайды. Бұл шешімді муниципалитет кеңесі (kommunfullmäktige) 1992 жылы қабылдады. Ұлттар арасындағы Адал (Righteous Among the Nations) Рауль Валленберг 1912 жылдың 4 тамызында Лидингода дүниеге келген.
Lidingö Municipality (Lidingö kommun semi officially named as Lidingö stad) is a municipality east of Stockholm in Stockholm County in east central Sweden. Its seat is located on the island of Lidingö. The municipality is a part of Metropolitan Stockholm. It is chiefly located on the island Lidingö, but also incorporates a few smaller islands in the surroundings, most notably the Fjäderholmarna islands within the Stockholm archipelago. Being an island municipality it has not been amalgamated with any other entities. The small island of Tranholmen has, however, been transferred to Danderyd Municipality. The rural municipality was made a market town (köping) in 1910, a city in 1926 and a unitary municipality in 1971. The municipality always refers to itself as Lidingö stad ("the City of Lidingö"). This was a decision taken by the municipal assembly (kommunfullmäktige) in 1992. Raoul Wallenberg, Righteous Among the Nations, was born in Lidingö on 4 August 1912.
География
Лидинго аралы екі Лидингоброн көпірі арқылы Стокгольм қаласымен байланысқан. Біреуі автокөліктерге, екіншісі Лидингобана қала маңы трамвайы мен жаяу жүргіншілерге арналған. Көпірлер тікелей Стокгольм метросының Ропстен станциясына жетеді. Статистикалық мақсаттар үшін Лидинго үш елді мекенге бөлінеді: Лидинго, Бревик және Стиклинге удде. Лидинго аралы мен Стокгольмнің орталығын Лилла Вяртан бұғазы бөліп жатқандықтан, Лидинго статистикалық тұрғыдан Стокгольмның бір бөлігі ретінде қарастырылмайды.
The island Lidingö is connected to the city of Stockholm by the two bridges of Lidingöbron. One is for cars and one for the Lidingöbanan suburban tramway and pedestrians. The bridges lead directly to Ropsten, a station on the Stockholm Metro. Lidingö is for statistical purposes divided into three localities: Lidingö, Brevik and Sticklinge udde. Because of the strait Lilla Värtan separating the island Lidingö from central Stockholm, Lidingö statistically is not counted as a part of Stockholm.
Тарих
Лидинго тарихы кем дегенде б.з.д. 600 жылға дейін жетеді, сол кезден бері қазба жұмыстарынан іздер табылған. Аңыз бойынша, Лидинго викингтер шығысқа қарай теңізге шығар алдында жиналатын орын болған, бірақ бұл теорияны растайтын ешқандай дәлел табылмаған. 1928 жылы қаланың гербі таңдалғанда, швед туының түстерінде викинг кемесі мотив ретінде пайдаланылды. Лидинго алғаш рет 1328 жылы жазбада айтылған, сол кезде бүкіл арал мен шаруашылықтар Бо Джонссон Грипке тиесілі болғанда Лидингё деп аталған. 1661 жылғы картада арал Лиджингеё деп көрсетілген.
Lidingö traces its history to at least 600 BC, from when remains have been found. According to legend, Lidingö was a place where the Vikings would gather before setting sails to eastern areas, however no proof have been found to confirm that theory. When the city arms was to be chosen in 1928 a Viking ship became the motif, in the colors of the Swedish flag. Lidingö was first mentioned in writing in 1328, called Lydhingö when the entire island and the farms were owned by Bo Johnsson Grip. On a map from 1661 the island is called Lijdingeöö.
Экономика
Аралдың өзінде өте сирек өндіріс орындары бар, олардың ішінде салыстырмалы түрде белгілісі – 1912 жылы аралда өндірісті бастаған AGA AB компаниясы. Халық қоныстанған жердің көп бөлігі бір отбасылық үйлерден тұрады; халықтың 36 пайызы, яғни 17 020 адам (2006 жылғы мәлімет бойынша) осындай үйлерде тұрады және көбінесе Стокгольмге немесе Үлкен Стокгольм муниципалитеттеріне жұмысқа барып-келеді. Аралдың солтүстік бөлігінде көптеген конференциялық орталықтар орналасқан, олар Лидинго өнеркәсібінің бір бөлігін құрайды.
The island itself hosts very few industries, a relatively well known one being AGA AB, which started production on the island in 1912. Much of the populated land area is built with one family houses; a total of 36% of the population, or 17,020 people (2006), live in such houses and, to a large extent, commute to work in Stockholm or other municipalities of Greater Stockholm. There are also quite a number of conference mansions in the northern parts of the island, providing a part of the industry of Lidingö.
2022 жылға аудан бойынша халық саны
Бұл 2022 жылғы Швецияның жалпы сайлауындағы Лидинго муниципалитетінің сайлау округтеріне сүйенген демографиялық кесте. Деректер SVT сайлау платформасынан алынған, ал ол деректер SCB ресми статистикасынан түзілген. Муниципалитетте дауыс беруге жарамды 35 877 швед азаматы тұрады. Статистика Швецияның анықтамасына сәйкес, жоғары білімді адамдардың үлесі – үш жыл немесе одан ұзақ орта білімнен кейінгі білімі бар адамдар – 46,0%-ды құрайды, бұл ел бойынша төртінші орын.
This is a demographic table based on Lidingö Municipality's electoral districts in the 2022 Swedish general election sourced from SVT's election platform, in turn taken from SCB official statistics. In total there were 35,877 Swedish citizens of voting age resident in the municipality. The share of highly educated persons, according to Statistics Sweden's definition: persons with post secondary education that is three years or longer, is 46.0% – also the fourth highest in the country.
Саясат
Арал саясаты дәстүрлі түрде оңшыл орталық "Жарқын партия" тарапынан басымдыққа ие болған. Қазіргі уақытта олар христиан демократтары мен Лидингё партиясымен коалиция құрып муниципалитетті басқарып отыр. Муниципалдық атқару комитетінің төрағасы – "Жарқын партиясынан" Анна Рейнюклаудс Кильман.
The island's politics has traditionally been dominated by the centre right Moderate Party. They currently run the municipality in coalition with the Christian Democrats and with the Lidingö Party. Chairman of the municipal executive board is Anna Rheyneuclaudes Kihlman from the Moderate Party.
Мәдениет
Мильсгарден – Лидинго аралында орналасқан, Карл және оның әйелі Ольга Мильс құрған өнер мұражайы және мүсін бағы.
Millesgården is an art museum and sculpture garden, located on the island of Lidingö, created by Carl and his wife Olga Milles.
Туған қалалар бауырлас қалалар
1942 жылы Лидингё екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қатты қиындықтарға тап болған Финляндияның оңтүстігіндегі Лохья (шведше: Lojo) халқына көмек көрсету үшін комиссия құрды. Лидингёде жетімдер үйі ашылып, ақша жиналып Лохьяға жіберілді. Балалардың көп бөлігі Финляндияға оралғаннан кейін 1943 жылы жетімдер үйі жабылды. Қалған қаржы Лохьядағы балаларды тамақпен қамтамасыз етуге жұмсалды. Лидингё мен Лохья қазірге дейін жақын қарым-қатынаста. Тағы бір бауырлас қала – Калифорния штатының Аламеда қаласы. Бұл бастама 1959 жылы Аламедадан туындады және АҚШ президенті Дуайт Д. Эйзенхауэрдің «Адамдар арасындағы байланыс» қозғалысының бір бөлігі болды. Мақсаты – екінші дүниежүзілік соғыстан кейін әртүрлі елдердің халқы арасындағы түсіністікті арттыру. Аламеда мен Лидингё екеуі де үлкен қаламен көпір арқылы байланысқан аралдар. 1990-1991 жылдары Балтық елдері Кеңес Одағынан азат болғаннан кейін, Лидингё сол аймақта жаңа бауырлас қала іздеді. Латвиядағы Сальдус қаласы таңдалды. Осы жылдар ішінде көптеген экологиялық, мәдени және басқа да жобалар іске асырылды. Ресейдің Украинаға басып кіргенінен кейін, Лидингё 2023 жылы Украинаның Славута қаласымен бауырлас қала шарты жасады.
In 1942, Lidingö created a committee to provide support for the people in Lohja (Swedish: Lojo) in the southern part of Finland who suffered badly during World War II. An orphanage was opened in Lidingö and money was collected and sent to Lohja. The orphanage was closed in 1943 as most of the children then had returned to Finland. The money that was left over was used to provide food for the children in Lohja. Lidingö and Lohja still maintain a close relationship. Another sister city is Alameda, California. The initiative came from Alameda in 1959 and was part of U. S. President Dwight D. Eisenhower's people to people movement. The purpose was to develop better understanding between people from different countries after World War II. Both Alameda and Lidingö are islands with a bridge connecting them to a big city. As the Baltic countries were liberated from the Soviet Union in 1990 1991, Lidingö looked for a new sister city in the area. Saldus in Latvia was selected. During the years, a number of environmental, cultural and other projects have been accomplished. After the Russian invasion of Ukraine, Lidingö made a sister city deal in 2023 with Slawuta in Ukraine.