Кіріспе

Нацка муниципалитеті (Nacka kommun) – Швецияның шығыс-орталық бөлігіндегі Стокгольм әкімшілік аймағының муниципалитеті. Оның орталығы Нацка қаласында орналасқан. Муниципалитет елорда Стокгольмнің шығысында жатыр, ал батыс бөліктері Стокгольм қаласының қалалық аймағының бір бөлігі саналады. Қазіргі муниципалитет 1971 жылы Нацка қаласы (1949 жылы құрылған), Салцёбаден (1909 жылы "ескі" Нацкадан бөлініп шыққан) және Бу муниципалитеттері біріктірілуі нәтижесінде құрылды.

География

Муниципалитет екі тарихи провинцияда (landskap), Уппланд және Сёдерманланд, бірақ бір әкімшілік округте (län), Стокгольм округінде орналасқан. Нацка муниципалитетінің батыс, тығыз құрылыс аймағы Стокгольм қаласының тікелей жалғасқан бөлігі болып табылады. Онда муниципалитет тұрғындарының шамамен 50 мыңы тұрады. Муниципалитетте басқа да бірнеше елді мекендер бар. Олардың ірілері: Бу, Фисксатра, Салтсёбаден, Скуру және Эльта.

Тарих

Бұл аймақта алғашқы тау шыңдары соңғы мұз дәуірі аяқталғаннан кейін теңізден аралдар ретінде пайда болғаннан бері адамдар қоныстанған. Мезолит дәуірінде осы аймақта шамамен 100 адам тұрған деген болжам бар, олар егіншілікпен және балық аулаумен айналысқан. 13 ғасырдың соңындағы даттық теңізшілердің сипаттамасында бұл аймақ көліктік аймақ ретінде көрсетілген. Су жолдары құрлық жолдарынан оңайырақ болған, сонымен қатар бұл Стокгольм елордасына апаратын басты жол еді. Осыған байланысты жағалау бойында саяхатшыларға қызмет көрсету үшін көптеген мейрамханалар ашылған. Гуннар Ахльбергтің мақаласында 24 түрлі сауда нүктесі және олардың қарбаласты қызметі туралы айтылған. 18 ғасырда қалаға жақын орналасқан мейрамханалар қарапайым шатырлы орындардан әлдеқайда жақсырақ, мәдениетті мекемелерге айналды. Мұнда саяхатшылар ғана емес, сонымен қатар Стокгольм тұрғындары да жазғы демалысқа келген. Көптеген суретшілер сол кездегі саяхаттарды суреттері мен әндері арқылы сақтап қалдырған. Қыс айларында су жолдары өзгеріп, теңіз арқылы емес, саяхатшылар Стокгольмға жету үшін санамен көптеген көлдерді кесіп өтетін. Муниципалитеттің аты 16 ғасырда Нака шаруашылығында патшалықпен құрылған өнеркәсіптік кәсіпорынға байланысты, онда су тірмендері үшін қолайлы жағдайлар болған. Алайда, қазір бұл жерде тығыз халық қоныстанбайды, ал муниципалитеттің орталығы Ерла көлінің арғы жағындағы Ерла шаруашылығына тиесілі жерде орналасқан. Ұлы Солтүстік соғысы кезінде Нацканың ең шығыс бөлігінде көптеген шайқастардың бірі болды. 1719 жылы Ресей әскерлері Швецияның шығыс жағалауын өртеп, шабуылдады. Бірнеше қала шабуылға ұшырады және Стокгольм архипелагындағы ғимараттардың көп бөлігі өртенді. Стокгольмға қарай бет алған, сандық артықшылығы жоқ швед әскерлері шабуылдаған орыстарға қарсы тұрып, Стэкет шайқасында жеңіске жетті.

20 ғасыр

Муниципалитет 1960 жылдан бері халық санының үздіксіз өсуін бастан кешіруде, нәтижесінде халық саны шамамен екі есеге артты. Бүгінде бұл Стокгольм округіндегі халық саны бойынша үшінші муниципалитет, Стокгольм муниципалитеті мен Хаддинге муниципалитетінен кейін, ал Швецияда 20-шы орында тұр. Тұрғын үй қорының күрт өсуіне байланысты, 2020 жылға қарай халық санының жылдық өсім деңгейі 3%-дан аспайды деп болжануда. Накка 1970-ші жылдары психиатр Бенгт Бенгтссон бастамасымен психиатрия саласындағы тәжірибелер орталығы болды. Бұл тұрғындарға психотерапиялық әдістерге қол жеткізуге және профилактикалық мақсатта оларды пайдалануға мүмкіндік берді. Бұл жүйенің үлгісі АҚШ-та дамыған Қоғамдық Психикалық Денсаулық жүйесі болды. Содан бері бұл жүйе басқа муниципалитеттерде де енгізілді. Наккадағы өнеркәсіп көбінесе қызмет көрсету саласын құрайды. Наккадан Стокгольм қаласына жол жүру өте кең таралған, ал Накканың өзінде ірі компаниялар аз.

Табиғат

Начкада (2015 жылы) 12 табиғи қорық пен екі ірі демалыс орны бар, олардың бәрі қарағай ормандары, батпақтар және көлдерден тұратын әртүрлі ландшафтқа ие. Ең ірі табиғи қорық – шамамен 730 гектар аумақты құрайтын Накаресерватет.

Халық санының өсуі

Начка - соңғы 65 жыл бойы халық саны үздіксіз өсіп келе жатқан және 2017 жылға қарай 100 000 азаматтан асып түскен муниципалитет.

2022 жылға аудан бойынша халық саны

Бұл 2022 жылғы Швецияның жалпы сайлауындағы Нацка муниципалитетінің сайлау округтеріне сүйенген демографиялық кесте. Деректер SVT сайлау платформасынан алынған, ал ол өз кезегінде SCB ресми статистикасынан алынған. Муниципалитетте сайлау құқығы бар 77 440 швед азаматы тұрады. Статистика Швецияның анықтамасына сәйкес, жоғары білімді адамдардың үлесі (үш жыл немесе одан ұзақ орта білімнен кейінгі білім алған адамдар) 39,0%-ды құрайды және ел бойынша 10-шы орында тұр.

Галерея

Суреттер географиялық жағдайды, яғни төбелерді, биік үйлерді және көшелерді көрсетеді.