Кіріспе
USS Lancaster кемесі – 1855 жылы Цинциннатиде салынған, қабырғалық дөңгелекті азаматтық бу кезді сүйреуші кеме. Алғашқыда ол "Ланкастер №3" деп, кейін "Косьюско" деп аталды. 1862 жылдың наурыз айынан мамыр айына дейін полковник Чарльз Элет-младший оны сатып алып, тарау кемесіне айналдырып, АҚШ тарау кемелер флоты және Миссисипи теңіз бригадасы құрамында Американдық Азамат соғысы кезінде қызмет етуге дайындады.
USS Lancaster was a sidewheel civilian steamer tow boat built in 1855 at Cincinnati. It was originally named Lancaster Number 3 then Kosciusko. In March through May 1862, she was purchased and converted to a ram by Colonel Charles Ellet Jr. to serve during the American Civil War as part of the United States Ram Fleet and the Mississippi Marine Brigade.
Мемфис бірінші шайқасы
Ол Огайо өзенімен төменге қарай жүзіп, Миссисипи өзенінде Конфедерация тарапының шабуылдарына қарсы ұйымдастырылып жатқан АҚШ-тың тарауыш кемелер флотына қосылды. 10 мамырда Конфедерацияның «Өзен қорғаныс флоты» деп аталған тарауыш кемелер тобы Теннесси штатындағы Плам-Пойнт-Бендте Одақтың артиллериялық кемелері мен мина тасушы кемелеріне шабуыл жасап, «Цинциннати» кемесін батырып, «Маунд-Сити» кемесін жағаға тіреп тастады. Екі аптадан кейін, бір кемеден басқа барлық тарауыш кемелер Форт-Пиллоудың үстіндегі Одақтың флотилиясына қосылды. Тарауыш кемелер флоты мен батыс флотилиясы шабуылға дайындалып жатқанда, генерал Генри Вейджер Халлек 30 мамырда Миссисипи штатындағы Коринф қаласын басып алып, Форт-Пиллоу мен Рэндольфтегі Конфедерация позицияларын қолдаған теміржол желілерін қиып, оңтүстік тарапты осы өзен бойындағы бекіністерін тастауға мәжбүр етті. Конфедерация өздерінің «Өзен қорғаныс флоты»на Миссисипи өзенімен төмен қарай Одақтың ілгерілеуін тоқтату міндетін жүктеді. Оңтүстік стратегиясы Мемфис қаласында (Теннесси штаты) теңіз шайқасын өткізуді көздеді. 6 маусым күні кешке флаг-офицер Чарльз Генри Дэвис темір кемелерімен қаланың үстіне келді. Ертесі күні таңда Одақтың кемелері анкерлерін көтеріп, корларымен төменге қарай жылжыды. Жарты сағаттан кейін Конфедерация тарауыш кемелері Мемфис портынан жолға шығып, атыс ашты, осымен Мемфис шайқасының бірінші кезеңі басталды. Осы сәтте полковник Эллет өз тарауыш кемелеріне флаг-офицер Дэвистің баяу темір кемелерінің қатарынан өтіп, Конфедерацияның бу кемелерін таратып жіберуді бұйырды. Оның флагманы «Батыс патшайымы» тікелей CSS полковник Ловеллге, оңтүстік тарапынан келе жатқан кемеге бағытталды. Екі кеме соқтығысу алдында, полковник Ловеллдің бір қозғалтқышы істен шығып, кеме бұрылып кетті. Одақтың тарауыш кемесінің нығайтылған мұрты полковник Ловеллдің бортына тиіп, оның бортына өлімге әкеп соқтыратын тесік жасады. «Батыс патшайымы» Ловеллден ажыралып шыққаннан кейін Арканзас жағалауына тіреліп, суға батып кетті. Темірде, Одақтың «Монарх» тарауыш кемесі екінші рет полковник Ловеллге шабуыл жасап, оны барлық экипажынан басқа бес адаммен бірге өзеннің түбіне жіберді. Осы уақытта Дэвистің темір кемелері оңтүстік кемелерінің оққа түсу қашықтығына жетіп, тиімді атыспен соққы берді. Соңғы жақын шайқаста Конфедерацияның «Өзен қорғаныс флоты» жойылды; оның барлық кемелері, CSS генерал Эрл Ван Дорннан басқа, тұтқынға түсірілді, батырылды немесе тұтқынға түсуден сақтану үшін жағаға тірелді. Мемфис қаласы флаг-офицер Дэвиске берілді.
Виксбург шайқасы
19 маусымда Ланкастер және төрт бауырлас қошқар Мемфистен өзен ағысымен жолға шықты. Екі күннен кейін ол батыстан Миссисипи өзені арқылы Конфедерация әскерлерін тасымалдаған паромды қолға түсіріп, батырып жіберді. Бір аптадан соң, қошқарлар өзен бойымен төмен қарай жылжып, Миссисипи штатындағы Виксбург қаласының үстіне жеткенде, Элетт өзендің иілісінен пайда болған жарым аралы арқылы тау беткейіндегі қалаға қарама-қарсы бағытталған топты жіберді. Олар Дэвид Фаррагутқа, қамалдың төменгі жағында, Одақ Миссисипи өзенінің жоғарғы бөлігін бақылауға алғанын хабарлады. 28 маусымда Фаррагут Виксбургтің қаруларынан өтіп өтті, ал 1 шілдеде Флаг-офицер Дэвис батыс флотилиясымен бірге оған қосылды. Келесі айларда Ланкастер және оның қошқарлар тобы Виксбургті алу үшін тынымсыз жұмыс істеді. 15 шілдеде Конфедерацияның темір қақпалы CSS Arkansas Язу өзенімен төмен қарай жылдамдықпен жүріп, Виксбургтегі қарулардың қорғауына ілесіп, Одақтың біріккен эскадрильяларымен шайқасты. Арканзас көрінерде, Ланкастер өзінің арқанын кесіп, ағыспен бірге төмен қарай сырғып, оңтүстік кемесіне шабуыл жасау үшін жеткілікті бу қысымын жинауға тырысты. Жылдамдығы артып, Ланкастер Арканзасқа тікелей бағыт алды, бірақ оған 100 метрдей жеткенде, темір кемеден жасалған залп оның бу жүйесін бұзып, басқару мүмкін емес етті. Ланкастер ағысқа ие болып кеткенде, "Батыс патшайымы" оны ұстап алып, қауіпсіз жағаға сүйреп әкелді. Келесі күні Минго қошқары келіп, Ланкастерді жөндеу үшін Мемфиске алып кетті.
Ланкастердің батуы
Ол соғысқа дайын болғаннан кейін, таран Миссисипи өзенінде басқа кемелерді күшті ағысқа қарсы сүйреп, барлау жұмыстарын жүргізіп, одақтас әскерлерінің көліктік кемелерін және жүк тасымалдаушыларын өзен бойымен жоғары да төмен қозғалды. Бұл маңызды міндет генерал Улисс С. Гранттың логистикалық желілерін қорғау қажеттігін тудырды, себебі өзен жағалауларында оңтүстік партизандарының және кавалерия шабуылдары күшейді. 1863 жылдың наурыз айының ортасында Фаррагут өзенге қайта оралды және Порт-Хадсон маңындағы оңтүстік бекіністерін асып өтіп, екі кемесін жоғары қарай жүгіртіп, Конфедерация Батыстан Джефферсон Дэвистің армиясына жабдықтар мен әскерлерді жеткізу үшін пайдаланған Қызыл өзеннің сағасын блокадалады. Одан кейін ол контр-адмирал Дэвид Диксон Портерден Батыс флотилиясынан күштер жіберіп, тапсырманы орындауға көмектесуін сұрады. 25 наурыздың таңында Элеттің екі тараны – «Швейцария» мен «Ланкастер» шақыруға жауап беруге дайындық жасады. Олар жаудың тау беткейіндегі қаруларының қақпасына енгенде, күн әлі көрінбей, аспан түннің қара көгіндей болатын. Конфедераттардың артиллериясы тарандарға шабуыл жасағанда, төбелерде жарқын жарықтар пайда болды. Бір снаряд «Ланкастердің» бу барабанында жарылып, содан кейін бір қатты оқ оның кормасына түсіп, түбінде үлкен тесік жасады. Лас Миссисипи сулары кемеге құйылғанда, «Ланкастердің» командирі, подполковник Джон Элет экипажға кемені тастап кетуді бұйырды, және таран мұрын бөлігімен суға батып кетті.