«Дом дураков» (2002) – Кончаловскийдің Чечен соғысы мен психиатриялық ауруханадағы өмірді бейнелейтін фильмі. Антисоғыс, драма, комедия. Фестиваль жүлдесі!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ақымақ үйі (Дом дураков, Dom durakov) – Андрей Кончаловскийдің 2002 жылы түсірген, Бірінші Шешен соғысы кезінде психиатриялық ауруханадағы пациенттер мен соғысқа қатысушылар туралы орыс фильмі. Басты рөлдерде Джулия Высоцкая және Султан Исламов ойнайды, сонымен қатар Брайан Адамс эпизодтық түсірімдерде қатысқан, ал музыкасын Эдуард Артемьев жазған. Соғысқа қарсы тұрыс пен Ресейде дау тудырған «Ақымақ үйі» – қара комедия, терең драма, қорқынышты соғыс және жайсыз психологиялық мазмұнның ерекше үйлесімі. Фильм 59-шы Венеция халықаралық кинофестивалінің бағдарламасына ілігіп, қазылар алқасының арнайы жүлдесі мен ЮНИСЕФ жүлдесін жеңіп алды. Бұдан бөлек, 77-ші «Оскар» сыйлықтарында «Үздік шетелдік фильм» номинациясына Ресейден ұсынылған, бірақ финалдық тізімге ілікпеді.
House of Fools (Дом дураков, Dom durakov) is a 2002 Russian film by Andrei Konchalovsky about psychiatric patients and combatants during the First Chechen War. It stars Julia Vysotskaya and Sultan Islamov and features a number of cameo appearances by Bryan Adams, with the music composed by Eduard Artemyev. Distinctly anti war and controversial in Russia, House of Fools is a bizarre blend of black comedy, touching drama, horrific warfare and subtly disturbing psychological content. The film was screened in the competition at the 59th Venice International Film Festival and won Grand Special Jury Prize and UNICEF Award and was also selected as the Russian entry for the Best Foreign Language Film at the 77th Academy Awards, but it didn't make the final shortlist.
Сюжет
1996 жылы Ресейдің Ингушетия республикасындағы, соғыспен шарпылған Чеченстанмен шекаралас аймақтағы психиатриялық ауруханада медицина қызметкерлері көмек іздеп жоғалып, пациенттерді өз күшімен қалдырып жатыр. Жас әйел Жанна (Юлия Высоцкая) поп-жұлдыз Брайан Адамстың оның күйеуі екеніне, ол гастрольде жүргенін және болашақта оны алып кететініне сенеді. Жанна – басқа пациенттердің арасында бейбітшілік, бақыт пен тәртіпті сақтауға тырысатын, белсенді көмекші; ол кейбір пациенттердің тым күшті сезімдерін басуға көмектеседі. Соғыстың қорқынышын білмейтін пациенттер ауруханада күнін өткізеді. Олардың арасында чечен көтерілісшілерінің тобы болады, олардың бірі – Ахмед (Султан Исламов) Жаннаға үйленетінін айтады. Содан кейін Жанна Ахмедке ғашық болады. Ол "Үйге" қайта оралып, бірге тұратын достарының көмегімен Ахмедке үйленуге дайындалады. Осы кезден бастап Жанна Ахмедтің оны алып кететінін күтеді. Бірақ үміті ақталмайды, Ахмед пен Жанна жолдары айырылады. Жанна "Үйге" қайта оралып, өмірін жалғастырады.
At a psychiatric hospital in the Russian republic of Ingushetia on the border with war torn republic of Chechnya in 1996, medical staff is vanishing to apparently find help as the patients are left to their own endeavors. Zhanna (Yuliya Vysotskaya), a young woman, lives in the belief that the pop star Bryan Adams is her fiancé, that he is off on tour and will, at some point in the future, come to take her away with him. Zhanna is sort of the ad hoc keeper of peace, happiness and control of the others; she attempts to help curb some of the other patients exuberant impulses. Blissfully unaware of the terror of the war, the patients stick it out in the hospital. Their guests include a group of Chechen rebels, one of whom, Ahmed (Sultan Islamov), gives Zhanna the idea that he will marry her. At this point Zhanna falls in love with Ahmed. She goes back to the "House" where, with the help of her fellow residents, she prepares for her marriage to Ahmed. From this point on Zhanna prepares for and expects to be swept away by Ahmed. Her hopes do not come to fruition and Ahmed and Zhanna part ways. Zhanna returns to the "House" in order to resume her life there.
Өндіріс жазбалары
Бұл оқиғаның бір бөлігі Чечняның Шали қаласындағы психиатриялық ауруханадағы трагедиядан шабыттанды. Аурухана қызметкерлері Ресей бомбалау науқаны кезінде аурухананы тастап кеткендіктен, көптеген науқастар шабуылдардан және күтімсіздіктен көз жұмды. Оқиға сонымен қатар Филипп де Броканың 1967 жылғы француздық культ-классикалық фильмі "Жүрек патшасы" (Алан Бейтс басты рөлде сомдаған "Le Roi de coeur") сюжетімен де байланысты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде қызметкерлері тастап кеткен психиатриялық аурухананың тұтқындары көрші қаланы басып алған оқиғасы бейнеленген. Екі фильмнің соңында да ұқсастықтар бар: соғыстың ақымақтығынан паналаған солдат аурухана қалыпқа келген кезде оған тығынады. "Жүрек патшасы" фильмімен кейбір ортақ белгілері болғанымен, екі фильмнің арасындағы айырмашылық – "Жүрек патшасы" фильміндегі тұтқындар/науқастар қала тұрғындарының рөлін – қала әкімі, нан пісіруші, әйелзаты және т.б. – өздеріне қабылдайды.
The story was partially inspired by the real life tragedy of the psychiatric hospital in Shali, Chechnya, which was abandoned by the personnel during the Russian bombing campaign and in which many patients subsequently died from attacks and neglect. The story also mirrors the plot of Philippe de Broca's 1967 French cult classic film King of Hearts (Le Roi de coeur, starring Alan Bates) about the inmates of an asylum abandoned by the staff during World War I who take over the neighboring town. The two films even share similarities in their conclusion, with a soldier taking refuge from the insanity of war in the asylum when it returns to normal. Although there are some similar aspects to King Of Hearts, the difference in the two films is that the inmates/patients in King of Hearts take on the various personalities of the town folk; mayor, baker, prostitute, etc.
Сыни жауап
House of Fools Metacritic-те 52/100 бағасын алды, бұл 23 сыншының пікіріне негізделген, "аралас немесе орташа пікірлер" екенін көрсетеді. Rotten Tomatoes сайтында фильмге 49 рецензия бойынша 41% мақұлдау көрсеткіші берілді, ал орташа бағасы 5,2/10 құрады. Сайттың сын тұжырымында былай делінген: "House of Fools нақты оқиғаға негізделген қызықты әңгіме айтуға мүмкіндік береді, бірақ психикалық ауруды бейнелеудегі сезімталдық жетіспеуі оның тиімділігін азайтады". Chicago Sun Times газетінің киносыншысы Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үшеуін берді, осылай деп бағалады: "House of Fools әлемнің психиатриялық емханадан гөрі ақымақтыққа толы екенін дәлелдеу арқылы емес, екеуінің де бірдей ақымақтыққа ұшырағандығы туралы қайғылы ойға келу арқылы сәттілікке жетеді".
House of Fools received a rating of 52/100 at Metacritic, based on 23 critics, indicating "mixed or average reviews". On the review aggregation website Rotten Tomatoes, the film has an approval rating of 41% based on 49 reviews, and an average rating of 5.2/10. The website's critical consensus states,"House of Fools has a potentially intriguing fact based story to tell, but an insensitive approach to depicting mental illness undermines its effectiveness". Chicago Sun Times film critic Roger Ebert gave the film three out of four stars, saying that House of Fools is "A film that succeeds not by arguing that the world is crazier than the asylum, but by arriving at the melancholy possibility that both are equally insane."